ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਰਾਜਃ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਦਾਰੁਣਂ ਵਚਃ ।
ਚਿਂਤਾਮਭਿਸਮਾਪੇਦੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਤਾਪ ਚ ॥ 1 ॥
ਕਿਨ੍ਨੁ ਮੇ ਯਦਿ ਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮੋਹੋਪਿ ਵਾ ਮਮ ।
ਅਨੁਭੂਤੋਪਸਰ੍ਗੋ ਵਾ ਮਨਸੋ ਵਾਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਃ ॥ 2 ॥
ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਤਦ੍ਰਾਜਾ ਨਾਧ੍ਯਗਚ੍ਛਤ੍ਤਦਾਸੁਖਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯ ਚਿਰਾਤ੍ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਕੈਕੇਯੀਵਾਕ੍ਯਤਾਡਿਤਃ ॥ 3 ॥
ਵ੍ਯਥਿਤੋ ਵਿਕ੍ਲਬਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਯਥਾ ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਃ ।
ਅਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਯਾਮਾਸੀਨੋ ਜਗਤ੍ਯਾਂ ਦੀਰ੍ਘਮੁਚ੍ਛਵਸਨ੍ ॥ 4 ॥
ਮਂਡਲੇ ਪਨ੍ਨਗੋ ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਂਤ੍ਰੈਰਿਵ ਮਹਾਵਿਸ਼ਃ ।
ਅਹੋ ਧਿਗਿਤਿ ਸਾਮਰ੍ਸ਼ੋ ਵਾਚਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਰਾਧਿਪਃ ॥ 5 ॥
ਮੋਹਮਾਪੇਦਿਵਾਨ੍ਭੂਯ ਸ਼੍ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਚੇਤਨਃ ।
ਚਿਰੇਣ ਤੁ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪ ਸ੍ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ ॥ 6 ॥
ਕੈਕੇਯੀਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃਪ੍ਰਦਹਨ੍ਨਿਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਾ ।
ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸੇ ਦੁਸ਼੍ਟਚਾਰਿਤ੍ਰੇ ਕੁਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਿਨਿ ॥ 7 ॥
ਕਿਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਤਵ ਰਾਮੇਣ ਪਾਪਂ ਪਾਪੇ ਮਯਾਪਿ ਵਾ ।
ਯਦਾ ਤੇ ਜਨਨੀਤੁਲ੍ਯਾਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਿਂ ਵਹਤਿ ਰਾਘਵਃ ॥ 8 ॥
ਤਸ੍ਯੈਵ ਤ੍ਵਮਨਰ੍ਥਾਯ ਕਿਂਨਿਮਿਤ੍ਤਮਿਹੋਦ੍ਯਤਾ ।
ਤ੍ਵਂ ਮਯਾਤ੍ਮਵਿਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਭਵਨਂ ਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਾ ॥ 9 ॥
ਅਵਿਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਸੁਤਾ ਵ੍ਯਾਲੀ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਵਿਸ਼ਾ ਯਥਾ ।
ਜੀਵਲੋਕੋ ਯਦਾ ਸਰ੍ਵੋ ਰਾਮਸ੍ਯਾਹ ਗੁਣਸ੍ਤਵਮ੍ ॥ 10 ॥
ਅਪਰਾਧਂ ਕਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਸ਼੍ਟਮਹਂ ਸੁਤਮ੍ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਵਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਂ ਵਾ ਤ੍ਯਜੇਯਮਪਿ ਵਾ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 11 ॥
ਜੀਵਿਤਂ ਵਾਤ੍ਮਨੋ ਰਾਮਂ ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਵਤ੍ਸਲਮ੍ ।
ਪਰਾ ਭਵਤਿ ਮੇ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਤਨਯਮਗ੍ਰਜਮ੍ ॥ 12 ॥
ਅਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤੁ ਮੇ ਰਾਮਂ ਨਸ਼੍ਟਾ ਭਵਤਿ ਚੇਤਨਾ ।
ਤਿਸ਼੍ਠੇਲ੍ਲੋਕੋ ਵਿਨਾ ਸੂਰ੍ਯਂ ਸ਼ਸ੍ਯਂ ਵਾ ਸਲਿਲਂ ਵਿਨਾ ॥ 13 ॥
ਨ ਤੁ ਰਾਮਂ ਵਿਨਾ ਦੇਹੇ ਤਿਸ਼੍ਠੇਤ੍ਤੁ ਮਮ ਜੀਵਿਤਮ੍ ।
ਤਦਲਂ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਮੇਸ਼ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਪਾਪਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ॥ 14 ॥
ਅਪਿ ਤੇ ਚਰਣੈ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਮ੍ਯੇਸ਼ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ ।
ਕਿਮਿਦਂ ਚਿਂਤਿਤਂ ਪਾਪੇ ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਮਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ 15 ॥
ਅਥ ਜਿਜ੍ਞਾਸਸੇ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਅਸ੍ਤੁ ਯਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਰਾਘਵਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 16 ॥
ਸ ਮੇ ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠਸ੍ਸੁਤ ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਧਰ੍ਮਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠ ਇਤੀਵ ਮੇ ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨ੍ਯਾ ਸੇਵਾਰ੍ਥਂ ਕਥਿਤਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ 17 ॥
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾ ਸਂਤਾਪਯਸਿ ਮਾਂ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮ੍ ।
ਆਵਿਸ਼੍ਟਾਸਿ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਪਰਵਸ਼ਂ ਗਤਾ ॥ 18 ॥
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਕੁਲੇ ਦੇਵਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਸੁਮਹਾਨਯਮ੍ ।
ਅਨਯੋ ਨਯਸਂਪਨ੍ਨੇ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਵਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਮਤਿਃ ॥ 19 ॥
ਨਹਿ ਕਿਂਚਿਦਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਵਾ ਪੁਰਾ ਮਮ ।
ਅਕਰੋਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਤੇਨ ਨ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 20 ॥
ਨਨੁ ਤੇ ਰਾਘਵਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਭਰਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਬਹੁਸ਼ੋ ਹਿ ਸੁਬਾਲੇ ਤ੍ਵਂ ਕਥਾਃ ਕਥਯਸੇ ਮਮ ॥ 21 ॥
ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਵਿ ਵਨਵਾਸਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਃ ।
ਕਥਂ ਰੋਚਯਸੇ ਭੀਰੁ ਨਵ ਵਰ੍ਸ਼ਾਣਿ ਪਂਚ ਚ ॥ 22 ॥
ਅਤ੍ਯਂਤਸੁਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮੇ ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਕਥਂ ਰੋਚਯਸੇ ਵਾਸਮਰਣ੍ਯੇ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਦਾਰੁਣੇ ॥ 23 ॥
ਰੋਚਯਸ੍ਯਭਿਰਾਮਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਲੋਚਨੇ ।
ਤਵ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਮਾਣਸ੍ਯ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਨਮ੍ ॥ 24 ॥
ਰਾਮੋ ਹਿ ਭਰਤਾਦ੍ਭੂਯਸ੍ਤਵ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਤੇ ਸਦਾ ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਂ ਤ੍ਵਯਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਭਰਤਸ੍ਯ ਨ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ॥ 25 ॥
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾਂ ਗੌਰਵਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵਚਨਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ।
ਕਸ੍ਤੇ ਭੂਯਸ੍ਤਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਨੁਜਰ੍ਸ਼ਭਾਤ੍ ॥ 26 ॥
ਬਹੂਨਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਬਹੂਨਾਂ ਚੋਪਜੀਵਿਨਾਮ੍ ।
ਪਰਿਵਾਦੋਪਵਾਦੋ ਵਾ ਰਾਘਵੇ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ॥ 27 ॥
ਸਾਂਤ੍ਵਯਨ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਰਾਮ ਸ਼੍ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਚੇਤਸਾ ।
ਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਣਾਤਿ ਮਨੁਜਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਪ੍ਰਿਯੈਰ੍ਵਿਸ਼ਯਵਾਸਿਨਃ ॥ 28 ॥
ਸਤ੍ਯੇਨ ਲੋਕਾਨ੍ ਜਯਤਿ ਦੀਨਾਨ੍ ਦਾਨੇਨ ਰਾਘਵਃ ।
ਗੁਰੂਂਛੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਯਾ ਵੀਰੋ ਧਨੁਸ਼ਾ ਯੁਧਿ ਸ਼ਾਤ੍ਰਵਾਨ੍ ॥ 29 ॥
ਸਤ੍ਯਂ ਦਾਨਂ ਤਪਸ੍ਤ੍ਯਾਗੋ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਸ਼ੌਚਮਾਰ੍ਜਵਮ੍ ।
ਵਿਦ੍ਯਾ ਚ ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾ ਧ੍ਰੁਵਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਰਾਘਵੇ ॥ 30 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਰ੍ਜਵਸਂਪਨ੍ਨੇ ਦੇਵਿ ਦੇਵੋਪਮੇ ਕਥਮ੍ ।
ਪਾਪਮਾਸ਼ਂਸਸੇ ਰਾਮੇ ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਸਮਤੇਜਸਿ ॥ 31 ॥
ਨ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯਪ੍ਰਿਯਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਃ ।
ਸ ਕਥਂ ਤ੍ਵਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਰਾਮਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਿਯਮਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 32 ॥
ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਯਸ੍ਮਿਂਦਮਸ੍ਤ੍ਯਾਗ ਸਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਜ੍ਞਤਾ ।
ਅਪ੍ਯਹਿਂਸਾ ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਤਮ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਕਾ ਗਤਿਰ੍ਮਮ ॥ 33 ॥
ਮਮ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕੈਕੇਯਿ ਗਤਾਂਤਸ੍ਯ ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ ।
ਦੀਨਂ ਲਾਲਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕਾਰੁਣ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 34 ॥
ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸਾਗਰਾਂਤਾਯਾਂ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦਧਿਗਮ੍ਯਤੇ ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਵ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਮਾ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਮਨ੍ਯੁਰਾਵਿਸ਼ੇਤ੍ ॥ 35 ॥
ਅਂਜਲਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕੈਕੇਯਿ ਪਾਦੌ ਚਾਪਿ ਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਮਿ ਤੇ ।
ਸ਼ਰਣਂ ਭਵ ਰਾਮਸ੍ਯ ਮਾਧਰ੍ਮੋ ਮਾਮਿਹ ਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੇਤ੍ ॥ 36 ॥
ਇਤਿ ਦੁਃਖਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤਂ ਵਿਲਪਂਤਮਚੇਤਨਮ੍ ।
ਘੂਰ੍ਣਮਾਨਂ ਮਹਾਰਾਜਂ ਸ਼ੋਕੇਨ ਸਮਭਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ ॥ 37 ॥
ਪਾਰਂ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਣਵਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਂਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਕੈਕੇਯੀ ਰੌਦ੍ਰਾ ਰੌਦ੍ਰਤਰਂ ਵਚਃ ॥ 38 ॥
ਯਦਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰੌ ਰਾਜਨ੍ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੁਤਪ੍ਯਸੇ ।
ਧਾਰ੍ਮਿਕਤ੍ਵਂ ਕਥਂ ਵੀਰ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵ੍ਯਾਂ ਕਥਯਿਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 39 ॥
ਯਦਾ ਸਮੇਤਾ ਬਹਵਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਰ੍ਸ਼ਯ ਸ੍ਸਹ ।
ਕਥਯਿਸ਼੍ਯਂਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 40 ॥
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦੇ ਜੀਵਾਮਿ ਯਾ ਚ ਮਾਮਭ੍ਯਪਾਲਯਤ੍ ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਮਯਾ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਇਤਿ ਵਕ੍ਸ਼ਯਸਿ ॥ 41 ॥
ਕਿਲ੍ਬਿਸ਼ਤ੍ਵਂ ਨਰੇਂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਕਰਿਸ਼੍ਯਸਿ ਨਰਾਧਿਪ ।
ਯੋ ਦਤ੍ਵਾ ਵਰਮਦ੍ਯੈਵ ਪੁਨਰਨ੍ਯਾਨਿ ਭਾਸ਼ਸੇ ॥ 42 ॥
ਸ਼ੈਬ੍ਯਸ਼੍ਸ਼੍ਯੇਨਕਪੋਤੀਯੇ ਸ੍ਵਮਾਂਸਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਦਦੌ ।
ਅਲਰ੍ਕਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ੀ ਦਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਗਤਿਮੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ ॥ 43 ॥
ਸਾਗਰਸ੍ਸਮਯਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਨ ਵੇਲਾਮਤਿਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਸਮਯਂ ਮਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਕਾਰ੍ਸ਼ੀਃ ਪੂਰ੍ਵਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ॥ 44 ॥
ਸ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਰਾਮਂ ਰਾਜ੍ਯੇਭਿਸ਼ਿਚ੍ਯ ਚ ।
ਸਹ ਕੌਸਲ੍ਯਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਰਂਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇ ॥ 45 ॥
ਭਵਤ੍ਵਧਰ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਾ ਸਤ੍ਯਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਹ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 46 ॥
ਅਹਂ ਹਿ ਵਿਸ਼ਮਦ੍ਯੈਵ ਪੀਤ੍ਵਾ ਬਹੁ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ ।
ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤੇ ਮਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਮੋ ਯਦ੍ਯਭਿਸ਼ਿਚ੍ਯਤੇ ॥ 47 ॥
ਏਕਾਹਮਪਿ ਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਯਦ੍ਯਹਂ ਰਾਮਮਾਤਰਮ੍ ।
ਅਂਜਲਿਂ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਣਂਤੀਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਨਨੁ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤਿਰ੍ਮਮ ॥ 48 ॥
ਭਰਤੇਨਾਤ੍ਮਨਾ ਚਾਹਂ ਸ਼ਪੇ ਤੇ ਮਨੁਜਾਧਿਪ ।
ਯਥਾ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਤੁਸ਼੍ਯੇਯਮ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਰਾਮਵਿਵਾਸਨਾਤ੍ ॥ 49 ॥
ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਕੈਕੇਯੀ ਵਿਰਰਾਮ ਹ ।
ਵਿਲਪਂਤਂ ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਸਾ ॥ 50 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਜਾ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਮ੍ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਚ ਵਨੇ ਵਾਸਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ ॥ 51 ॥
ਨਾਭ੍ਯਭਾਸ਼ਤ ਕੈਕੇਯੀਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲੇਂਦ੍ਰਿਯਃ ।
ਪ੍ਰੈਕ੍ਸ਼ਤਾਨਿਮਿਸ਼ੋ ਦੇਵੀਂ ਪ੍ਰਿਯਾਮਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨੀਮ੍ ॥ 52 ॥
ਤਾਂ ਹਿ ਵਜ੍ਰਸਮਾਂ ਵਾਚਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਾਪ੍ਰਿਯਾਮ੍ ।
ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਮਯੀਂ ਘੋਰਾਂ ਰਾਜਾ ਨ ਸੁਖਿਤੋਭਵਤ੍ ॥ 53 ॥
ਸ ਦੇਵ੍ਯਾ ਵ੍ਯਵਸਾਯਂ ਚ ਘੋਰਂ ਚ ਸ਼ਪਥਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਰਾਮੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਛਿਨ੍ਨ ਸ੍ਤਰੁਰਿਵਾਪਤਤ੍ ॥ 54 ॥
ਨਸ਼੍ਟਚਿਤ੍ਤੋ ਯਥੋਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਵਿਪਰੀਤੋ ਯਥਾਤੁਰਃ ।
ਹ੍ਰੁਰੁਇਤਤੇਜਾ ਯਥਾ ਸਰ੍ਪੋ ਬਭੂਵ ਜਗਤੀਪਤਿਃ ॥ 55 ॥
ਦੀਨਯਾ ਤੁ ਗਿਰਾ ਰਾਜਾ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਕੈਕਯੀਮ੍ ।
ਅਨਰ੍ਥਮਿਮਮਰ੍ਥਾਭਂ ਕੇਨ ਤ੍ਵਮੁਪਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ ॥ 56 ॥
ਭੂਤੋਪਹਤਚਿਤ੍ਤੇਵ ਬ੍ਰੁਵਂਤੀ ਮਾਂ ਨ ਲਜ੍ਜਸੇ ।
ਸ਼ੀਲਵ੍ਯਸਨਮੇਤਤ੍ਤੇ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਰਾ ॥ 57 ॥
ਬਾਲਾਯਾਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਿਤਿਦਾਨੀਂ ਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਵਿਪਰੀਤਵਤ੍ ।
ਕੁਤੋ ਵਾ ਤੇ ਭਯਂ ਜਾਤਂ ਯਾ ਤ੍ਵਮੇਵਂਵਿਧਂ ਵਰਮ੍ ॥ 58 ॥
ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੇ ਭਰਤਮਾਸੀਨਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਣੀਸ਼ੇ ਰਾਘਵਂ ਵਨੇ ।
ਵਿਰਮੈਤੇਨ ਭਾਵੇਨ ਤ੍ਵਮੇਤੇਨਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤੇਨ ਵਾ ॥ 59 ॥
ਯਦਿ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਲੋਕਸ੍ਯ ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ ।
ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸੇ ਪਾਪਸਂਕਲ੍ਪੇ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰੇ ਦੁਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਕਾਰਿਣਿ ॥ 60 ॥
ਕਿਨ੍ਨੁ ਦੁਖਮਲੀਕਂ ਵਾ ਮਯਿ ਰਾਮੇ ਚ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ।
ਨ ਕਥਂਚਿਦ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਰਾਮਾਦ੍ਭਰਤੋ ਰਾਜ੍ਯਮਾਵਸੇਤ੍ ॥ 61 ॥
ਰਾਮਾਦਪਿ ਹਿ ਤਂ ਮਨ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮਤੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਮ੍ ।
ਕਥਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਨਂ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਭਾਸ਼ਿਤੇ ॥ 62 ॥
ਮੁਖਵਰ੍ਣਂ ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਤੁ ਤਂ ਯਥੈਵੇਂਦੁਮੁਪਪ੍ਲੁਤਮ੍ ।
ਤਾਂ ਹਿ ਮੇ ਸੁਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਭਿਸ੍ਸਹ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਮ੍ ॥ 63 ॥
ਕਥਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਪਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਂ ਪਰੈਰਿਵ ਹਤਾਂ ਚਮੂਮ੍ ।
ਕਿਂ ਮਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਰਾਜਾਨੋ ਨਾਨਾਦਿਗ੍ਭ੍ਯ ਸ੍ਸਮਾਗਤਾਃ ॥ 64 ॥
ਬਾਲੋ ਬਤਾਯਮੈਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕਸ਼੍ਚਿਰਂ ਰਾਜ੍ਯਮਕਾਰਯਤ੍ ।
ਯਦਾ ਤੁ ਬਹਵੋ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾ ਗੁਣਵਂਤੋ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ॥ 65 ॥
ਪਰਿਪ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਿਮਹਂ ਤਦਾ ।
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨੇਨ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਮਯਾ ॥ 66 ॥
ਯਦਿ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯੇਤਤ੍ਤਦਸਤ੍ਯਂ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਕਿਂ ਮਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਰਾਘਵੇ ਵਨਮਾਸ੍ਥਿਤੇ ॥ 67 ॥
ਕਿਂ ਚੈਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮੀਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮ੍ ।
ਯਦਾ ਯਦਾ ਹਿ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਦਾਸੀਵਚ੍ਚ ਸਖੀਵ ਚ ॥ 68 ॥
ਭਾਰ੍ਯਾਵਦ੍ਭਗਿਨੀਵਚ੍ਚ ਮਾਤ੍ਰੁਰੁਇਵਚ੍ਚੋਪਤਿਸ਼੍ਠਤਿ ।
ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਪੁਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾ ॥ 69 ॥
ਨ ਮਯਾ ਸਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਦੇਵੀ ਸਤ੍ਕਾਰਾਰ੍ਹਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਤਵ ।
ਇਦਾਨੀਂ ਤਤ੍ਤਪਤਿ ਮਾਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਸੁਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਤ੍ਵਯਿ ॥ 70 ॥
ਅਪਥ੍ਯਵ੍ਯਂਜਨੋਪੇਤਂ ਭੁਕ੍ਤਮਨ੍ਨਮਿਵਾਤੁਰਮ੍ ।
ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਂ ਚ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਂਪ੍ਰਯਾਣਂ ਵਨਸ੍ਯ ਚ ॥ 71 ॥
ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈ ਭੀਤਾ ਕਥਂ ਮੇ ਵਿਸ਼੍ਵਸਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਪਣਂ ਬਤ ਵੈਦੇਹੀ ਸ਼੍ਰੋਸ਼੍ਯਤਿ ਦ੍ਵਯਮਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 72 ॥
ਮਾਂ ਚ ਪਂਚਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਂ ਰਾਮਂ ਚ ਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ।
ਵੈਦੇਹੀ ਬਤ ਮੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਸ਼ੋਚਂਤੀ ਕ੍ਸ਼ਪਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 73 ॥
ਹੀਨਾ ਹਿਮਵਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਕਿਨ੍ਨਰੇਣੇਵ ਕਿਨ੍ਨਰੀ ।
ਨ ਹਿ ਰਾਮਮਹਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਸਂਤਂ ਮਹਾਵਨੇ ॥ 74 ॥
ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਤੁਮਾਸ਼ਂਸੇ ਰੁਦਂਤੀਂ ਚਾਪਿ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਸਾ ਨੂਨਂ ਵਿਧਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਪੁਤ੍ਰਾ ਕਾਰਯਿਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 75 ॥
ਨ ਹਿ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੇ ਰਾਮੇ ਦੇਵਿ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ ।
ਸਤੀਂ ਤ੍ਵਾਮਹਮਤ੍ਯਂਤਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਾਮ੍ਯਸਤੀਂ ਸਤੀਮ੍ ।
ਰੂਪਿਣੀਂ ਵਿਸ਼ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪੀਤ੍ਵੇਵ ਮਦਿਰਾਂ ਨਰਃ ॥ 76 ॥
ਅਨ੍ਰੁਰੁਇਤੈਰ੍ਬਹੁ ਮਾਂ ਸਾਂਤ੍ਵੈ ਸ੍ਸਾਂਤ੍ਵਯਂਤੀ ਸ੍ਮ ਭਾਸ਼ਸੇ ।
ਗੀਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਂਰੁਧ੍ਯ ਲੁਬ੍ਧੋ ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਮਿਵਾਵਧੀਃ ॥ 77 ॥
ਅਨਾਰ੍ਯ ਇਤਿ ਮਾਮਾਰ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਵਿਕ੍ਰਾਯਕਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ।
ਧਿਕ੍ਕਰਿਸ਼੍ਯਂਤਿ ਰਥ੍ਯਾਸੁ ਸੁਰਾਪਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਯਥਾ ॥ 78 ॥
ਅਹੋ ਦੁਃਖਮਹੋ ਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰਂ ਯਤ੍ਰ ਵਾਚਃ ਕ੍ਸ਼ਮੇ ਤਵ ।
ਦੁਃਖਮੇਵਂਵਿਧਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪੁਰਾਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮਿਵਾਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ 79 ॥
ਚਿਰਂ ਖਲੁ ਮਯਾ ਪਾਪੇ ਤ੍ਵਂ ਪਾਪੇਨਾਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਦੁਪਸਂਪਨ੍ਨਾ ਰਜ੍ਜੁਰੁਦ੍ਬਂਧਿਨੀ ਯਥਾ ॥ 80 ॥
ਰਮਮਾਣਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਨਾਭਿਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ।
ਬਾਲੋ ਰਹਸਿ ਹਸ੍ਤੇਨ ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਣਸਰ੍ਪਮਿਵਾਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮ੍ ॥ 81 ॥
ਮਯਾ ਹ੍ਯਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਕਃ ਪੁਤ੍ਰ ਸ੍ਸਮਹਾਤ੍ਮਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਤਂ ਤੁ ਮਾਂ ਜੀਵਲੋਕੋਯਂ ਨੂਨਮਾਕ੍ਰੋਸ਼੍ਟੁਮਰ੍ਹਤਿ ॥ 82 ॥
ਬਾਲਿਸ਼ੋ ਬਤ ਕਾਮਾਤ੍ਮਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮ੍ ।
ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵਨਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 83 ॥
ਵ੍ਰਤੈਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਭਿਸ਼੍ਚੋਪਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ।
ਭੋਗਕਾਲੇ ਮਹਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰਂ ਪੁਨਰੇਵ ਪ੍ਰਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ॥ 84 ॥
ਨਾਲਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵਚਨਂ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਿਤੁਮ੍ ।
ਸ ਵਨਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 85 ॥
ਯਦਿ ਮੇ ਰਾਘਵਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਨਂ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਚੋਦਿਤਃ ।
ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਤੁ ਵਤ੍ਸਃ ਕਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 86 ॥
ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵੋ ਹਿ ਭਾਵਂ ਮੇ ਨ ਤੁ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ ॥ 87 ॥
ਸ ਵਨਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰਜੇ ਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਬਾਢ ਮਿਤ੍ਯੇਵ ਵਕ੍ਸ਼ਯਤਿ ।
ਰਾਘਵੇ ਹਿ ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਧਿਕ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 88 ॥
ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਰਕ੍ਸ਼ਮਣੀਯਂ ਮਾਂ ਨਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।
ਮ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਮਯਿ ਗਤੇ ਰਾਮੇ ਵਨਂ ਮਨੁਜਪੁਂਗਵੇ ॥ 89 ॥
ਇਸ਼੍ਟੇ ਮਮ ਜਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ੇ ਕਿਂ ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯਸੇ ।
ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਮਾਂ ਚ ਰਾਮਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰੌ ਚ ਯਦਿ ਹਾਸ੍ਯਤਿ ॥ 90 ॥
ਦੁਃਖਾਨ੍ਯਸਹਤੀ ਦੇਵੀ ਮਾਮੇਵਾਨੁਮਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਂ ਚ ਮਾਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਸਹ ॥ 91 ॥
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਨਰਕੇ ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਕੈਕੇਯਿ ਸੁਖਿਤਾ ਭਵ ।
ਮਯਾ ਰਾਮੇਣ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਗੁਣੈਃ ॥ 92 ॥
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲਮਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯਮਾਕੁਲਂ ਪਾਲਯਿਸ਼੍ਯਸਿ ।
ਪ੍ਰਿਯਂ ਚੇਦ੍ਭਰਤਸ੍ਯੈਤਦ੍ਰਾਮਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਨਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ 93 ॥
ਮਾ ਸ੍ਮ ਮੇ ਭਰਤਃ ਕਾਰ੍ਸ਼ੀਤ੍ਪ੍ਰੇਤਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਂ ਗਤਾਯੁਸ਼ਃ ।
ਹਂਤਾਨਾਰ੍ਯੇ ਮਮਾਮਿਤ੍ਰੇ ਸਕਾਮਾ ਭਵ ਕੈਕਯਿ ॥ 94 ॥
ਮ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਮਯਿ ਗਤੇ ਰਾਮੇ ਵਨਂ ਪੁਰੁਸ਼ਪੁਂਗਵੇ ।
ਸੇਦਾਨੀਂ ਵਿਧਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਪੁਤ੍ਰਾ ਕਾਰਯਿਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 95 ॥
ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਵਾਦੇਨ ਨ੍ਯਵਸੋ ਮਮ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ।
ਅਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਤੁਲਾ ਲੋਕੇ ਧ੍ਰੁਵਃ ਪਰਿਭਵਸ਼੍ਚ ਮੇ ॥ 96 ॥
ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਸ਼ੁ ਚਾਵਜ੍ਞਾ ਯਥਾ ਪਾਪਕ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਤਥਾ ।
ਕਥਂ ਰਥੈਰ੍ਵਿਭੁਰ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਗਜਾਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ॥ 97 ॥
ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਰਾਮੋ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਵਤ੍ਸੋ ਮੇ ਵਿਚਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਵਾਹਾਰਸਮਯੇ ਸੂਦਾਃ ਕੁਂਡਲਧਾਰਿਣਃ ॥ 98 ॥
ਅਹਂਪੂਰ੍ਵਾਃ ਪਚਂਤਿ ਸ੍ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਪਾਨਭੋਜਨਮ੍ ।
ਸ ਕਥਨ੍ਨੁ ਕਸ਼ਾਯਾਣਿ ਤਿਕ੍ਤਾਨਿ ਕਟੁਕਾਨਿ ਚ ॥ 99 ॥
ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਵਨ੍ਯਮਾਹਾਰਂ ਸੁਤੋ ਮੇ ਵਰ੍ਤਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਮਹਾਰ੍ਹਵਸ੍ਤ੍ਰਸਂਵੀਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚਿਰਸੁਖੋਸ਼ਿਤਃ ॥ 100 ॥
ਕਾਸ਼ਾਯਪਰਿਧਾਨਸ੍ਤੁ ਕਥਂ ਭੂਮੌਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ।
ਕਸ੍ਯੈਤਦ੍ਧਾਰੁਣਂ ਵਾਕ੍ਯਮੇਵਂਵਿਧਮਚਿਂਤਿਤਮ੍ ॥ 101 ॥
ਰਾਮਸ੍ਯਾਰਣ੍ਯਗਮਨਂ ਭਰਤਸ੍ਯਾਭਿਸ਼ੇਚਨਮ੍ ।
ਧਿਗਸ੍ਤੁ ਯੋਸ਼ਿਤੋ ਨਾਮ ਸ਼ਠਾ ਸ੍ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਪਰਾਸ੍ਸਦਾ ।
ਨ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਭਰਤਸ੍ਯੈਵ ਮਾਤਰਮ੍ ॥ 102 ॥
ਅਨਰ੍ਥਭਾਵੇਰ੍ਥਪਰੇ ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸੇ ਮਮਾਨੁਤਾਪਾਯ ਨਿਵਿਸ਼੍ਟਭਾਵੇ ।
ਕਿਮਪ੍ਰਿਯਂ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਮਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਨੁਕਾਰਿਣ੍ਯਥਵਾਪਿ ਰਾਮੇ ॥ 103 ॥
ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਯੁਃ ਪਿਤਰੋ ਹਿ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਭਾਰ੍ਯਾਃ ਪਤੀਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨੁਰਾਗਾਃ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਪਿਤਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵੈਵ ਰਾਮਂ ਵ੍ਯਸਨੇ ਨਿਮਗ੍ਨਮ੍ ॥ 104 ॥
ਅਹਂ ਪੁਨਰ੍ਦੇਵਕੁਮਾਰਰੂਪਮਲਂਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਤਂ ਸੁਤਮਾਵ੍ਰਜਂਤਮ੍ ।
ਨਂਦਾਮਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਭਵਾਮਿ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵੈਵ ਚ ਪੁਨਰ੍ਯੁਵੇਵ ॥ 105 ॥
ਵਿਨਾਪਿ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਿਰਵਰ੍ਸ਼ਤਾ ਵਜ੍ਰਧਰੇਣ ਵਾਪਿ ।
ਰਾਮਂ ਤੁ ਗਚ੍ਛਂਤਮਿਤ ਸ੍ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਜੀਵੇਨ੍ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਚੇਤਨਾ ਮੇ ॥ 106 ॥
ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਮਾਮਹਿਤਾਮਮਿਤ੍ਰਾਮਾਵਾਸਯਂ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਮਿਵਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤ੍ਵਾਮ੍ ।
ਚਿਰਂ ਬਤਾਂਕੇਨ ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਾਸਿ ਸਰ੍ਪੀ ਮਹਾਵਿਸ਼ਾ ਤੇਨ ਹਤੋਸ੍ਮਿ ਮੋਹਾਤ੍ ॥ 107 ॥
ਮਯਾ ਚ ਰਾਮੇਣ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਹੀਨੋ ਭਰਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ।
ਪੁਰਂ ਚ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਨਿਹਤ੍ਯ ਬਾਂਧਵਾਨ੍ ਮਮਾਹਿਤਾਨਾਂ ਚ ਭਵਾਭਿਹਰ੍ਸ਼ਿਣੀ ॥ 108 ॥
ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੇ ਵ੍ਯਸਨਪ੍ਰਹਾਰਿਣਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਦਿਹਾਦ੍ਯ ਭਾਸ਼ਸੇ ।
ਨ ਨਾਮ ਤੇ ਕੇਨ ਮੁਖਾਤ੍ਪਤਂਤ੍ਯਧੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣਾ ਦਸ਼ਨਾ ਸ੍ਸਹਸ੍ਰਧਾ ॥ 109 ॥
ਨ ਕਿਂਚਿਦਾਹਾਹਿਤਮਪ੍ਰਿਯਂ ਵਚੋ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਰਾਮਃ ਪਰੁਸ਼ਾਣਿ ਭਾਸ਼ਿਤੁਮ੍ ।
ਕਥਨ੍ਨੁ ਰਾਮੇ ਹ੍ਯਭਿਰਾਮਵਾਦਿਨਿ ਬ੍ਰਵੀਸ਼ਿ ਦੋਸ਼ਾਨ੍ਗੁਣਨਿਤ੍ਯਸਮ੍ਮਤੇ ॥ 110 ॥
ਪ੍ਰਤਾਮ੍ਯ ਵਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲ ਵਾ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯ ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੋ ਵਾ ਸ੍ਫੁਟਿਤਾ ਮਹੀਂ ਵ੍ਰਜ ।
ਨ ਤੇ ਕਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਚ ਸ੍ਸੁਦਾਰੁਣਂ ਮਮਾਹਿਤਂ ਕੇਕਯਰਾਜਪਾਂਸਨਿ ॥ 111 ॥
ਕ੍ਸ਼ੁਰੋਪਮਾਂ ਨਿਤ੍ਯਮਸਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾਂ ਪ੍ਰਦੁਸ਼੍ਟਭਾਵਾਂ ਸ੍ਵਕੁਲੋਪਘਾਤਿਨੀਮ੍ ।
ਨ ਜੀਵਿਤੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਸ਼ਹੇਮਨੋਰਮਾਂ ਦਿਧਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਂ ਸਬਂਧਨਮ੍ ।
2.12,112 ।
ਨ ਜੀਵਿਤਂ ਮੇਸ੍ਤਿ ਪੁਨਃਕੁਤ ਸ੍ਸੁਖਂ ਵਿਨਾਤ੍ਮਜੇਨਾਤ੍ਮਵਤਃ ਕੁਤੋ ਰਤਿਃ ।
ਮਮਾਹਿਤਂ ਦੇਵਿ ਨ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਮਿ ਪਾਦਾਵਪਿ ਤੇ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ ॥ 112 ॥
ਸ ਭੂਮਿਪਾਲੋ ਵਿਲਪਨ੍ਨਨਾਥਵਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੀਤੋ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯੇਤਿਮਾਤ੍ਰਯਾ ।
ਪਪਾਤ ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਣੌ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਾਵੁਭਾਵਸਮ੍ਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯ ਯਥਾਤੁਰਸ੍ਤਥਾ ॥ 113 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
