ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਃ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਨਿਰੁਪਮੋ ਮਹਾਨ੍ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਮ ਸ੍ਤਂ ਸੂਤਂ ਪਿਤੁਰਾਖ੍ਯਾਹਿ ਮਾਮਿਤਿ ॥ 1 ॥
ਸ ਰਾਮਪ੍ਰੇਸ਼ਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸਂਤਾਪਕਲੁਸ਼ੇਂਦ੍ਰਿਯਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤਿਂ ਸੂਤੋ ਨਿਸ਼੍ਵਸਂਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥ 2 ॥
ਉਪਰਕ੍ਤਮਿਵਾਦਿਤ੍ਯਂ ਭਸ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਨਮਿਵਾਨਲਮ੍ ।
ਤਟਾਕਮਿਵ ਨਿਸ੍ਤੋਯਮਪਸ਼੍ਯਜ੍ਜਗਤੀਪਤਿਮ੍ ॥ 3 ॥
ਆਲੋਕ੍ਯ ਤੁ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਮਾਕੁਲਚੇਤਸਮ੍ ।
ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਸ਼ੋਚਂਤਂ ਸੂਤਃ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰਾਸਦਤ੍ ॥ 4 ॥
ਤਂ ਵਰ੍ਧਯਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੂਤੋ ਜਯਾਸ਼ਿਸ਼ਾ ।
ਭਯਵਿਕ੍ਲਬਯਾ ਵਾਚਾ ਮਂਦਯਾ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 5 ॥
ਅਯਂ ਸ ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਦ੍ਵਾਰਿ ਤਿਸ਼੍ਠਤਿ ਤੇ ਸੁਤਃ ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਧਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਂਚੈਵੋਪਜੀਵਿਨਾਮ੍ ॥ 6 ॥
ਗਮਿਸ਼੍ਯਤਿ ਮਹਾਰਣ੍ਯਂ ਤਂ ਪਸ਼੍ਯ ਜਗਤੀਪਤੇ ।
ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਰਾਜਗੁਣੈ ਸ੍ਸਰ੍ਵੈਰਾਦਿਤ੍ਯਮਿਵ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ ॥ 7 ॥
ਸ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਗਾਂਭੀਰ੍ਯਾਤ੍ਸਾਗਰੋਪਮਃ ।
ਆਕਾਸ਼ ਇਵ ਨਿਸ਼੍ਪਂਕੋ ਨਰੇਂਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍ ॥ 8 ॥
ਸੁਮਂਂਤ੍ਰਾਨਯ ਮੇ ਦਾਰਾਨ੍ ਯੇ ਕੇਚਿਦਿਹ ਮਾਮਕਾਃ ।
ਦਾਰੈਃ ਪਰਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ ॥ 9 ॥
ਸੋਂਤਃਪੁਰਮਤੀਤ੍ਯੈਵ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਾ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਆਰ੍ਯਾਹ੍ਵਯਤਿ ਵੋ ਰਾਜਾ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ ॥ 10 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਸ੍ਸਰ੍ਵਾਃ ਸੁਮਂਤ੍ਰੇਣ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਾਜ੍ਞਯਾ ।
ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੁ ਸ੍ਤਦ੍ਭਵਨਂ ਭਰ੍ਤੁਰਾਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ ॥ 11 ॥
ਅਰ੍ਧਸਪ੍ਤਸ਼ਤਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਮਦਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਲੋਚਨਾਃ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਾਥ ਸ਼ਨੈਰ੍ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਵ੍ਰਤਾਃ ॥ 12 ॥
ਆਗਤੇਸ਼ੁ ਚ ਦਾਰੇਸ਼ੁ ਸਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਜਾ ਤਂ ਸੂਤਂ ਸੁਮਂਤ੍ਰਾਨਯ ਮੇ ਸੁਤਮ੍ ॥ 13 ॥
ਸ ਸੂਤੋ ਰਾਮਮਾਦਾਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਮੈਥਿਲੀਂ ਤਦਾ ।
ਜਗਾਮਾਭਿਮੁਖਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਸਕਾਸ਼ਂ ਜਗਤੀਪਤੇਃ ॥ 14 ॥
ਸ ਰਾਜਾ ਪੁਤ੍ਰਮਾਯਾਂਤਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਦੂਰਾਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਮ੍ ।
ਉਤ੍ਪਪਾਤਾਸਨਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਮਾਰ੍ਤ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ॥ 15 ॥
ਸੋਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਵੇਗੇਨ ਰਾਮਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤਿਃ ।
ਤਮਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਃ ਪਪਾਤ ਭੁਵਿ ਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ॥ 16 ॥
ਤਂ ਰਾਮੋਭ੍ਯਪਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰਥਃ ।
ਵਿਸਂਜ੍ਞਮਿਵ ਦੁਃਖੇਨ ਸਸ਼ੋਕਂ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤਿਂ ਤਦਾ ॥ 17 ॥
ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਹਸ੍ਰਨਿਨਾਦਸ਼੍ਚ ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਰਾਜਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ।
ਹਾ ਹਾ ਰਾਮੇਤਿ ਸਹਸਾ ਭੂਸ਼ਣਧ੍ਵਨਿਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ॥ 18 ॥
ਤਂ ਪਰਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਤਾਵੁਭੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ।
ਪਰ੍ਯਂਂਕੇ ਸੀਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਰੁਦਂਤਃ ਸਮਵੇਸ਼ਯਨ੍ ॥ 19 ॥
ਅਥ ਰਾਮੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਣਵਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ ॥ 20 ॥
ਆਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛੇ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਾਮੀਸ਼੍ਵਰੋਸਿ ਨਃ ।
ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਦਂਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਕੁਸ਼ਲੇਨ ਮਾਮ੍ ॥ 21 ॥
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚਾਨੁਜਾਨੀਹਿ ਸੀਤਾ ਚਾਨ੍ਵੇਤਿ ਮਾਂ ਵਨਮ੍ ।
ਕਾਰਣੈਰ੍ਬਹੁਭਿ ਸ੍ਤਥ੍ਯੈਰ੍ਵਾਰ੍ਯਮਾਣੌ ਨ ਚੇਚ੍ਛਤਃ ॥ 22 ॥
ਅਨੁਜਾਨੀਹਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਃ ਸ਼ੋਕਮੁਤ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਯ ਮਾਨਦ ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਮਾਂ ਚ ਸੀਤਾਂ ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰਿਵ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ 23 ॥
ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਮਵ੍ਯਗ੍ਰਮਨੁਜ੍ਞਾਂ ਜਗਤੀਪਤੇਃ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਜਾ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਨਵਾਸਾਯ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 24 ॥
ਅਹਂ ਰਾਘਵ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਵਰਦਾਨੇਨ ਮੋਹਿਤਃ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵਾਦ੍ਯ ਭਵ ਰਾਜਾ ਨਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਮਾਮ੍ ॥ 25 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤਿਨਾ ਰਾਮੋ ਧਰ੍ਮਭ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂ ਵਰਃ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਂਜਲਿਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਪਿਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਃ ॥ 26 ॥
ਭਵਾਨ੍ਵਰ੍ਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਯ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵ੍ਯਾ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤੇ ਪਤਿਃ ।
ਅਹਂ ਤ੍ਵਰਣ੍ਯੇਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਨ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 27 ॥
ਨਵ ਪਂਚ ਚ ਵਰ੍ਸ਼ਾਣਿ ਵਨਵਾਸੇ ਵਿਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਤੇ ।
ਪੁਨਃਪਾਦੌ ਗ੍ਰਹੀਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂਤੇ ਨਰਾਧਿਪ ॥ 28 ॥
ਰੁਦਨ੍ਨਾਰ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਤ੍ਯਪਾਸ਼ੇਨ ਸਂਯਤਃ ।
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਚੋਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਮਿਥੋ ਰਾਜਾ ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 29 ॥
ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਯੇ ਤਾਤ ਪੁਨਰਾਗਮਨਾਯ ਚ ।
ਗਚ੍ਛਸ੍ਵਾਰਿਸ਼੍ਟਮਵ੍ਯਗ੍ਰਃ ਪਂਥਾਨਮਕੁਤੋਭਯਮ੍ ॥ 30 ॥
ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਾਤ ਧਰ੍ਮਾਭਿਮਨਸ ਸ੍ਤਵ ।
ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਰਘੁਨਂਦਨ ॥ 31 ॥
ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵਿਦਾਨੀਂ ਰਜਨੀਂ ਪੁਤ੍ਰ ਮਾ ਗਚ੍ਛ ਸਰ੍ਵਥਾ ।
ਏਕਾਹਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨਾਪਿ ਸਾਧੁ ਤਾਵਚ੍ਚਰਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 32 ॥
ਮਾਤਰਂ ਮਾਂ ਚ ਸਂਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਵਸੇਮਾਮਦ੍ਯ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਮ੍ ।
ਤਰ੍ਪਿਤ ਸ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮੈਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਃ ਕਾਲੇ ਸਾਧਯਿਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 33 ॥
ਦੁਸ਼੍ਕਰਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਥਾ ਰਾਘਵ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਦ੍ਯਾਸਿ ਵਿਜਨਂ ਵਨਮ੍ ॥ 34 ॥
ਨ ਚੈਤਨ੍ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ਪੇ ਸਤ੍ਯੇਨ ਰਾਘਵ ।
ਛਨ੍ਨਯਾ ਚਲਿਤਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਮਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਛਨ੍ਨਾਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪਯਾ ॥ 35 ॥
ਵਂਚਨਾ ਯਾ ਤੁ ਲਬ੍ਧਾ ਮੇ ਤਾਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਸ੍ਤਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।
ਅਨਯਾ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਸਾਦਿਨ੍ਯਾ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਭਿਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ॥ 36 ॥
ਨ ਚੈਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਤਮਂ ਯਤ੍ਤਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠਸ੍ਸੁਤੋ ਮਮ ।
ਅਪਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਕਥਂ ਪੁਤ੍ਰ ਪਿਤਰਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 37 ॥
ਅਥ ਰਾਮਸ੍ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁਰਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਭਾਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਦੀਨੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 38 ॥
ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਯਾਨਦ੍ਯ ਗੁਣਾਨ੍ਕੋ ਮੇ ਸ਼੍ਵਸ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ ।
ਅਪਕ੍ਰਮਣਮੇਵਾਤਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮੈਰਹਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਣੇ ॥ 39 ॥
ਇਯਂ ਸਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਾ ਸਜਨਾ ਧਨਧਾਨ੍ਯਸਮਾਕੁਲਾ ।
ਮਯਾ ਵਿਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਵਸੁਧਾ ਭਰਤਾਯ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍ ॥ 40 ॥
ਵਨਵਾਸਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨ ਚ ਮੇਦ੍ਯ ਚਲਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਯਸ੍ਤੁਸ਼੍ਟੇਨ ਵਰੋ ਦਤ੍ਤਃ ਕੈਕੇਯ੍ਯੈ ਵਰਦ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 41 ॥
ਦੀਯਤਾਂ ਨਿਖਿਲੇਨੈਵ ਸਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।
ਅਹਂ ਨਿਦੇਸ਼ਂ ਭਵਤੋ ਯਥੋਕ੍ਤਮਨੁਪਾਲਯਨ੍ ॥ 42 ॥
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਮਾ ਵਤ੍ਸ੍ਯੇ ਵਨੇ ਵਨਚਰੈਸ੍ਸਹ ।
ਮਾ ਵਿਮਰ੍ਸ਼ੋ ਵਸੁਮਤੀ ਭਰਤਾਯ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍ ॥ 43 ॥
ਨ ਹਿ ਮੇ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸੁਖਮਾਤ੍ਮਨਿ ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਯਥਾਨਿਦੇਸ਼ਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਵੈ ਤਵੈਵ ਰਘੁਨਂਦਨ ॥ 44 ॥
ਅਪਗਚ੍ਛਤੁ ਤੇ ਦੁਃਖਂ ਮਾਭੂਰ੍ਬਾਸ਼੍ਪਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ ।
ਨ ਹਿ ਕ੍ਸ਼ੁਭ੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਧਰ੍ਸ਼ਃ ਸਮੁਦ੍ਰਃ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਃ ॥ 45 ॥
ਨੈਵਾਹਂ ਰਾਜ੍ਯਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਨ ਸੁਖਂ ਨ ਚ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ ।
ਨੈਵ ਸਰ੍ਵਾਨਿਮਾਨ੍ ਕਾਮਾ ਨ੍ਨਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨੈਵ ਜੀਵਿਤਮ੍ ॥ 46 ॥
ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸਤ੍ਯਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਨਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਪੁਰੁਸ਼ਰ੍ਸ਼ਭ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਤਵ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸੁਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇਨ ਚ ਤੇ ਸ਼ਪੇ ॥ 47 ॥
ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਮਯਾ ਤਾਤ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮਪਿ ਪ੍ਰਭੋ ।
ਸ ਸ਼ੋਕਂ ਧਾਰਯਸ੍ਵੇਮਂ ਨ ਹਿ ਮੇਸ੍ਤਿ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ ॥ 48 ॥
ਅਰ੍ਥਿਤੋ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਵਨਂ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਰਾਘਵ ।
ਮਯਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਵ੍ਰਜਾਮੀਤਿ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮਨੁਪਾਲਯੇ ॥ 49 ॥
ਮਾ ਚੋਤ੍ਕਂਠਾਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਥਾ ਦੇਵ ਵਨੇ ਰਂਸ੍ਯਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਹਰਿਣਾਕੀਰ੍ਣੇ ਨਾਨਾਸ਼ਕੁਨਿਨਾਦਿਤੇ ॥ 50 ॥
ਪਿਤਾ ਹਿ ਦੈਵਤਂ ਤਾਤ ਦੇਵਤਾਨਾਮਪਿ ਸ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੈਵਤਮਿਤ੍ਯੇਵ ਕਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਃ ॥ 51 ॥
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸੁ ਵਰ੍ਸ਼ੇਸ਼ੁ ਗਤੇਸ਼ੁ ਨਰਸਤ੍ਤਮ ।
ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਂਤਾਪੋਯਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 52 ॥
ਯੇਨ ਸਂਸ੍ਤਂਭਨੀਯੋਯਂ ਸਰ੍ਵੋ ਬਾਸ਼੍ਪਗਲੋ ਜਨਃ ।
ਸ ਤ੍ਵਂ ਪੁਰੁਸ਼ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਗਤਃ ॥ 53 ॥
ਪੁਰਂ ਚ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਮਹੀ ਚ ਕੇਵਲਾ ਮਯਾ ਨਿਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਭਰਤਾਯ ਦੀਯਤਾਮ੍ ।
ਅਹਂ ਨਿਦੇਸ਼ਂ ਭਵਤੋਨੁਪਾਲਯਨ੍ ਵਨਂ ਗਮਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਿਰਾਯ ਸੇਵਿਤੁਮ੍ ॥ 54 ॥
ਮਯਾ ਨਿਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਂ ਭਰਤੋ ਮਹੀਮਿਮਾਂ ਸਸ਼ੈਲਸ਼ਂਡਾਂ ਸਪੁਰਾਂ ਸਕਾਨਨਾਮ੍ ।
ਸ਼ਿਵਾਂ ਸੁਸੀਮਾਮਨੁਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਕੇਵਲਂ ਤ੍ਵਯਾ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤੇ ਤਥਾਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ ॥ 55 ॥
ਨ ਮੇ ਤਥਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਧੀਯਤੇ ਮਨੋ ਮਹਤ੍ਸੁ ਕਾਮੇਸ਼ੁ ਨ ਚਾਤ੍ਮਨਃਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਯਥਾ ਨਿਦੇਸ਼ੇ ਤਵ ਸ਼ਿਸ਼੍ਟਸਮ੍ਮਤੇ ਵ੍ਯਪੈਤੁ ਦੁਃਖਂ ਤਵ ਮਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇਨਘ ॥ 56 ॥
ਤਦਦ੍ਯ ਨੈਵਾਨਘ ਰਾਜ੍ਯਮਵ੍ਯਯਂ ਨ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨ੍ਨ ਸੁਖਂ ਨ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਨ ਜੀਵਿਤਂ ਤ੍ਵਾਮਨ੍ਰੁਰੁਇਤੇਨ ਯੋਜਯਨ੍ ਵ੍ਰੁਰੁਇਣੀਯ ਸਤ੍ਯਂ ਵ੍ਰਤਮਸ੍ਤੁ ਤੇ ਤਥਾ ॥ 57 ॥
ਫਲਾਨਿ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਵਨੇ ਗਿਰੀਂਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਸਰਿਤਸ੍ਸਰਾਂਸਿ ਚ ।
ਵਨਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯੈਵ ਵਿਚਿਤ੍ਰਪਾਦਪਂ ਸੁਖੀ ਭਵਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਵਾਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਿਃ ॥ 58 ॥
ਏਵਂ ਸ ਰਾਜਾ ਵ੍ਯਸਨਾਭਿਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ੋਕੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਚ ਤਾਮ੍ਯਮਾਨਃ ।
ਆਲਿਂਗ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸੁਵਿਨਸ਼੍ਟਸਂਜ੍ਞੋ ਮੋਹਂ ਗਤੋ ਨੈਵ ਚਿਚੇਸ਼੍ਟ ਕਿਂਂਚਿਤ੍ ॥ 59 ॥
ਦੇਵ੍ਯਸ੍ਤਤ ਸ੍ਸਂਰੁਰੁਦੁਸ੍ਸਮੇਤਾ ਸ੍ਤਾਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਨਰਦੇਵਪਤ੍ਨੀਮ੍ ।
ਰੁਦਨ੍ ਸੁਮਂਤ੍ਰੋਪਿ ਜਗਾਮ ਮੂਰ੍ਛਾਂ ਹਾਹਾਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਤਤ੍ਰ ਬਭੂਵ ਸਰ੍ਵਮ੍ ॥ 60 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
