ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਿਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਆਜ੍ਞਾਪਯਦ੍ਵਧਂ ਤਸ੍ਯ ਰਾਵਣਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ॥ 1 ॥
ਵਧੇ ਤਸ੍ਯ ਸਮਾਜ੍ਞਪ੍ਤੇ ਰਾਵਣੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਨਿਵੇਦਿਤਵਤੋ ਦੌਤ੍ਯਂ ਨਾਨੁਮੇਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣਃ ॥ 2 ॥
ਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤਿਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਤਚ੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਵਿਧੌ ਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 3 ॥
ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਸ੍ਤਤਸ੍ਸਾਮ੍ਨਾ ਪੂਜ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਦਗ੍ਰਜਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਹਿਤਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ॥ 4 ॥
ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਰੋਸ਼ਂ ਤ੍ਯਜ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਣੁਸ਼੍ਵ ।
ਵਧਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਪਰਾਵਰਜ੍ਞਾ ਦੂਤਸ੍ਯ ਸਂਤੋ ਵਸੁਧਾਧਿਪੇਂਦ੍ਰਾਃ ॥ 5 ॥
ਰਾਜਧਰ੍ਮਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਚ ਲੋਕਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ ।
ਤਵ ਚਾਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਵੀਰ ਕਪੇਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਪਣਮ੍ ॥ 6 ॥
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਰਾਜਧਰ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ।
ਪਰਾਵਰਜ੍ਞੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ ॥ 7 ॥
ਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯਂਤੇ ਯਦਿ ਰੋਸ਼ੇਣ ਤ੍ਵਾਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੋਪਿ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ ।
ਤਤ ਸ਼੍ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਮ ਏਵ ਹਿ ਕੇਵਲਮ੍ ॥ 8 ॥
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਸੀਦ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰ ਦੁਰਾਸਦ ।
ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਦੂਤਦਂਡੋ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ॥ 9 ॥
ਵਿਭੀਸ਼ਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਰੋਸ਼ੇਣ ਮਹਤਾਵਿਸ਼੍ਟੋ ਵਾਕ੍ਯਮੁਤ੍ਤਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 10 ॥
ਨ ਪਾਪਾਨਾਂ ਵਧੇ ਪਾਪਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੂਦਨ ।
ਤਸ੍ਮਾਦੇਨਂ ਵਧਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਾਨਰਂ ਪਾਪਚਾਰਿਣਮ੍ ॥ 11 ॥
ਅਧਰ੍ਮਮੂਲਂ ਬਹੁਦੋਸ਼ਯੁਕ੍ਤਮਨਾਰ੍ਯਜੁਸ਼੍ਟਂ ਵਚਨਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ।
ਉਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਵਰਿਸ਼੍ਠਃ ॥ 12 ॥
ਪ੍ਰਸੀਦ ਲਂਕੇਸ਼੍ਵਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਯੁਕ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਣੁਸ਼੍ਵ ।
ਦੂਤਾਨਵਧ੍ਯਾਨ੍ ਸਮਯੇਸ਼ੁ ਰਾਜਨ੍ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਦਂਤਿ ਸਂਤਃ ॥ 13 ॥
ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰਯਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਹ੍ਯਨੇਨਾਪ੍ਰਿਯਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍ ।
ਨ ਦੂਤਵਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਦਂਤਿ ਸਂਤੋ ਦੂਤਸ੍ਯ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਬਹਵੋ ਹਿ ਦਂਡਾਃ ॥ 14 ॥
ਵੈਰੂਪ੍ਯਮਂਗੇਸ਼ੁ ਕਸ਼ਾਭਿਘਾਤੋ ਮੌਂਡ੍ਯਂ ਤਥਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਨ੍ਨਿਪਾਤਃ ।
ਏਤਾਨ੍ ਹਿ ਦੂਤੇ ਪ੍ਰਵਦਂਤਿ ਦਂਡਾਨ੍ ਵਧਸ੍ਤੁ ਦੂਤਸ੍ਯ ਨ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤੋਸ੍ਤਿ ॥ 15 ॥
ਕਥਂ ਚ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਵਿਨੀਤਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰਾਵਰਪ੍ਰਤ੍ਯਯਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਃ ।
ਭਵਦ੍ਵਿਧਃ ਕੋਪਵਸ਼ੇ ਹਿ ਤਿਸ਼੍ਠੇਤ੍ ਕੋਪਂ ਨਿਯਚ੍ਛਂਤਿ ਹਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਂਤਃ ॥ 16 ॥
ਨ ਧਰ੍ਮਵਾਦੇ ਨ ਚ ਲੋਕਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੇ ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਬੁਦ੍ਧਿਗ੍ਰਹਣੇਸ਼ੁ ਚਾਪਿ ।
ਵਿਦ੍ਯੇਤ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵ ਵੀਰ ਤੁਲ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਵਂਹ੍ਯੁਤ੍ਤਮਸ੍ਸਰ੍ਵਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮ੍ ॥ 17 ॥
ਸ਼ੂਰੇਣ ਵੀਰੇਣ ਨਿਸ਼ਾਚਰੇਂਦ੍ਰ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਜਯੇਨ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਗਲ੍ਭਾਃ ਸੁਰਦੈਤ੍ਯਸਂਘਾ ਜਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੁਦ੍ਧੇਸ਼੍ਵਸਕ੍ਰੁਰੁਇਨ੍ਨਰੇਂਦ੍ਰਾਃ ॥ 18 ॥
ਨ ਚਾਪ੍ਯਸ੍ਯ ਕਪੇਰ੍ਘਾਤੇ ਕਂਚਿਤ੍ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਗੁਣਮ੍ ।
ਤੇਸ਼੍ਵਯਂ ਪਾਤ੍ਯਤਾਂ ਦਂਡੋ ਯੈਰਯਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਿਤਃ ਕਪਿਃ ॥ 19 ॥
ਸਾਧੁਰ੍ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਸਾਧੁਃ ਪਰੈਰੇਸ਼ ਸਮਰ੍ਪਿਤਃ ।
ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਪਰਾਰ੍ਥਂ ਪਰਵਾਨ੍ਨ ਦੂਤੋ ਵਧਮਰ੍ਹਤਿ ॥ 20 ॥
ਅਪਿ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਤੇ ਰਾਜਨ੍ਨਾਨ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਖੇਚਰਮ੍ ।
ਇਹ ਯਃ ਪੁਨਰਾਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਂ ਪਾਰਂ ਮਹੋਦਧੇਃ ॥ 21 ॥
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਸ੍ਯ ਵਧੇ ਯਤ੍ਨਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਪਰਪੁਰਂਜਯ ।
ਭਵਾਨ੍ ਸੇਂਦ੍ਰੇਸ਼ੁ ਦੇਵੇਸ਼ੁ ਯਤ੍ਨਮਾਸ੍ਥਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ॥ 22 ॥
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਨਸ਼੍ਟੇ ਨ ਹਿ ਵੀਰਮਨ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਸ੍ਤੌ ਵਰਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ।
ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਯੁਦ੍ਧਪ੍ਰਿਯਦੁਰ੍ਵਿਨੀਤਾਵੁਦ੍ਯੋਜਯੇਦ੍ਧੀਰ੍ਘਪਥਾਵਰੁਦ੍ਧੌ ॥ 23 ॥
ਪਰਾਕ੍ਰਮੋਤ੍ਸਾਹਮਨਸ੍ਵਿਨਾਂ ਚ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਜਯੇਨ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਮਨੋਨਂਦਨ ਨੈਤਾਨਾਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯਤਿਰ੍ਨਾਸ਼ਯਤੁਂ ਨ ਯੁਕ੍ਤਾ ॥ 24 ॥
ਹਿਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਸਮਾਹਿਤਾਸ਼੍ਚ ਕੁਲੇਸ਼ੁ ਜਾਤਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਗੁਣੇਸ਼ੁ ।
ਮਨਸ੍ਵਿਨਸ਼੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂ ਵਰਿਸ਼੍ਠਾਃ ਕੋਟ੍ਯਗ੍ਰਤਸ੍ਤੇ ਸੁਭ੍ਰੁਰੁਇਤਾਸ਼੍ਚ ਯੋਧਾਃ ॥ 25 ॥
ਤਦੇਕਦੇਸ਼ੇਨ ਬਲਸ੍ਯ ਤਾਵਤ੍ਕੇਚਿਤ੍ਤਵਾਦੇਸ਼ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋਭਿਯਾਂਤੁ ਤੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਵਿਨਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਮੂਢੌ ਪਰੇਸ਼ੁ ਤੇ ਭਾਵਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਭਾਵਮ੍ ॥ 26 ॥
ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਣਾਮਧਿਪੋਨੁਜਸ੍ਯ ਵਿਭੀਸ਼ਣਸ੍ਯੋਤ੍ਤਮਵਾਕ੍ਯਮਿਸ਼੍ਟਮ੍ ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸੁਰਲੋਕਸ਼ਤ੍ਰੁ ਰ੍ਮਹਾਬਲੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਮੁਖ੍ਯਃ ॥ 27 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡੇ ਦ੍ਵਿਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
