ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅਸ਼੍ਟਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਸਨੇ ਰਾਮੋ ਨਿਸ਼ਣ੍ਣਂ ਪਿਤਰਂ ਸ਼ੁਭੇ ।
ਕੈਕੇਯੀਸਹਿਤਂ ਦੀਨਂ ਮੁਖੇਨ ਪਰਿਸ਼ੁਸ਼੍ਯਤਾ ॥ 1 ॥
ਸ ਪਿਤੁਸ਼੍ਚਰਣੌ ਪੂਰ੍ਵਮਭਿਵਾਦ੍ਯ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ ।
ਤਤੋ ਵਵਂਦੇ ਚਰਣੌ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਸ੍ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ॥ 2 ॥
ਰਾਮੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਬਾਸ਼੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ।
ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤਿਰ੍ਦੀਨੋ ਨੇਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਨਾਭਿਭਾਸ਼ਿਤੁਮ੍ ॥ 3 ॥
ਤਦਪੂਰ੍ਵਂ ਨਰਪਤੇਰ੍ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਭਯਾਵਹਮ੍ ।
ਰਾਮੋਪਿ ਭਯਮਾਪਨ੍ਨਃ ਪਦਾ ਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵੇਵ ਪਨ੍ਨਗਮ੍ ॥ 4 ॥
ਇਂਦ੍ਰਿਯੈਰਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੈਸ੍ਤਂ ਸ਼ੋਕਸਂਤਾਪਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਂਤਂ ਮਹਾਰਾਜਂ ਵ੍ਯਥਿਤਾਕੁਲਚੇਤਸਮ੍ ॥ 5 ॥
ਊਰ੍ਮਿਮਾਲਿਨਮਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੁਭ੍ਯਂਤਮਿਵ ਸਾਗਰਮ੍ ।
ਉਪਪ੍ਲੁਤਮਿਵਾਦਿਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਂ ਯਥਾ ॥ 6 ॥
ਅਚਿਂਤ੍ਯਕਲ੍ਪਂ ਹਿ ਪਿਤੁਸ੍ਤਂ ਸ਼ੋਕਮੁਪਧਾਰਯਨ੍ ।
ਬਭੂਵ ਸਂਰਬ੍ਧਤਰ ਸ੍ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਪਰ੍ਵਣਿ ॥ 7 ॥
ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਚ ਤਦਾ ਰਾਮਃ ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਹਿਤੇ ਰਤਃ ।
ਕਿਂ ਸ੍ਵਿਦਦ੍ਯੈਵ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤਿਰ੍ਨ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਿਨਂਦਤਿ ॥ 8 ॥
ਅਨ੍ਯਦਾ ਮਾਂ ਪਿਤਾ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤੋਪਿ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ ।
ਤਸ੍ਯ ਮਾਮਦ੍ਯ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਿਮਾਯਾਸਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 9 ॥
ਸ ਦੀਨ ਇਵ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ਣ੍ਣਵਦਨਦ੍ਯੁਤਿਃ ।
ਕੈਕੇਯੀਮਭਿਵਾਦ੍ਯੈਵ ਰਾਮੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 10 ॥
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਮਯਾ ਨਾਪਰਾਦ੍ਧਮਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯੇਨ ਮੇ ਪਿਤਾ ।
ਕੁਪਿਤਸ੍ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਚੈਵੈਨਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯ ॥ 11 ॥
ਅਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮਨਾਃ ਕਿਨ੍ਨੁ ਸਦਾ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨੋ ਦੀਨੋ ਨ ਹਿ ਮਾਮਭਿਭਾਸ਼ਤੇ ॥ 12 ॥
ਸ਼ਰੀਰੋ ਮਾਨਸੋ ਵਾਪਿ ਕਚ੍ਚਿਦੇਨਂ ਨ ਬਾਧਤੇ ।
ਸਂਤਾਪੋਵਾਭਿਤਾਪੋ ਵਾ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਹਿ ਸਦਾ ਸੁਖਮ੍ ॥ 13 ॥
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨ ਕਿਂਚਿਦ੍ਭਰਤੇ ਕੁਮਾਰੇ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇ ਵਾ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ਮਾਤ੍ਰੂਣਾਂ ਵਾ ਮਮਾਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ 14 ॥
ਅਤੋਸ਼ਯਨ੍ਮਹਾਰਾਜਮਕੁਰ੍ਵਨ੍ਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਃ ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਨੇਚ੍ਛੇਯਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਕੁਪਿਤੇ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪੇ ॥ 15 ॥
ਯਤੋਮੂਲਂ ਨਰਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਮਿਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਕਥਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤੇਤ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇ ਸਤਿ ਦੈਵਤੇ ॥ 16 ॥
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰੁਸ਼ਂ ਕਿਂਚਿਦਭਿਮਾਨਾਤ੍ਪਤਿਤਾ ਮਮ ।
ਉਕ੍ਤੋ ਭਵਤ੍ਯਾ ਕੋਪੇਨ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਲੁਲਿਤਂ ਮਨਃ ॥ 17 ॥
ਏਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੇ ਦੇਵਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਪਰਿਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਤਃ ।
ਕਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਪੂਰ੍ਵੋਯਂ ਵਿਕਾਰੋ ਮਨੁਜਾਧਿਪੇ ॥ 18 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਕੈਕੇਯੀ ਰਾਘਵੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਉਵਾਚੇਦਂ ਸੁਨਿਰ੍ਲਜ੍ਜਾ ਧ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਮਾਤ੍ਮਹਿਤਂ ਵਚਃ ॥ 19 ॥
ਨ ਰਾਜਾ ਕੁਪਿਤੋ ਰਾਮ ਵ੍ਯਸਨਂ ਨਾਸ੍ਯ ਕਿਂਚਨ ।
ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਨੋਗਤਂਤ੍ਵਸ੍ਯ ਤ੍ਵਦ੍ਭਯਾਨ੍ਨਾਭਿਭਾਸ਼ਤੇ ॥ 20 ॥
ਪ੍ਰਿਯਂ ਤ੍ਵਾਮਪ੍ਰਿਯਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਵਾਣੀ ਨਾਸ੍ਯੋਪਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਤਦਵਸ਼੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਦਨੇਨਾਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਮ ॥ 21 ॥
ਏਸ਼ ਮਹ੍ਯਂ ਵਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾ ਮਾਮਭਿਪੂਜ੍ਯ ਚ ।
ਸ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਪ੍ਯਤੇ ਰਾਜਾ ਯਥਾਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਤਥਾ ॥ 22 ॥
ਅਤਿਸ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਯ ਦਦਾਨੀਤਿ ਵਰਂ ਮਮ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤਿਃ ।
ਸ ਨਿਰਰ੍ਥਂ ਗਤਜਲੇ ਸੇਤੁਂ ਬਂਧਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥ 23 ॥
ਧਰ੍ਮਮੂਲਮਿਦਂ ਰਾਮ ਵਿਦਿਤਂ ਚ ਸਤਾਮਪਿ ।
ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਰਾਜਾ ਕੁਪਿਤਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਯਥਾ ॥ 24 ॥
ਯਦਿ ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਸ਼ੁਭਮ੍ ।
ਕਰਿਸ਼੍ਯਸਿ ਤਤਸ੍ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਹਮ੍ ॥ 25 ॥
ਯਦਿ ਤ੍ਵਭਿਹਿਤਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਤ੍ਵਯਿ ਤਨ੍ਨ ਵਿਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ।
ਤਤੋਹਮਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨ ਹ੍ਯੇਸ਼ ਤ੍ਵਯਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 26 ॥
ਏਤਤ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਸਮੁਦਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਵ੍ਯਥਿਤੋ ਰਾਮਸ੍ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਸਨ੍ਨਿਧੌ ॥ 27 ॥
ਅਹੋ ਧਿਙ੍ਨਾਰ੍ਹਸੇ ਦੇਵਿ ਵਕ੍ਤੁਂ ਮਾਮੀਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਵਚਃ ।
ਅਹਂ ਹਿ ਵਚਨਾਦ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਤੇਯਮਪਿ ਪਾਵਕੇ ॥ 28 ॥
ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਯਂ ਵਿਸ਼ਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਮਜ੍ਜੇਯਮਪਿ ਚਾਰ੍ਣਵੇ ।
ਨਿਯੁਕ੍ਤੋ ਗੁਰੁਣਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪੇਣ ਚ ਹਿਤੇਨ ਚ ॥ 29 ॥
ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਚਨਂ ਦੇਵਿ ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਦਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਕਰਿਸ਼੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨੇ ਚ ਰਾਮੋ ਦ੍ਵਿਰ੍ਨਾਭਿਭਾਸ਼ਤੇ ॥ 30 ॥
ਤਮਾਰ੍ਜਵਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਨਾਰ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਮਂ ਕੈਕੇਯੀ ਵਚਨਂ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ 31 ॥
ਪੁਰਾ ਦੈਵਾਸੁਰੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਪਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਮਮ ਰਾਘਵ ।
ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਵਰੌ ਦਤ੍ਤੌ ਸਸ਼ਲ੍ਯੇਨ ਮਹਾਰਣੇ ॥ 32 ॥
ਤਤ੍ਰ ਮੇ ਯਾਚਿਤੋ ਰਾਜਾ ਭਰਤਸ੍ਯਾਭਿਸ਼ੇਚਨਮ੍ ।
ਗਮਨਂ ਦਂਡਕਾਰਣ੍ਯੇ ਤਵ ਚਾਦ੍ਯੈਵ ਰਾਘਵ ॥ 33 ॥
ਯਦਿ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਂ ਤ੍ਵਂ ਪਿਤਰਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਣੁ ॥ 34 ॥
ਸਨ੍ਨਿਦੇਸ਼ੇ ਪਿਤੁਸ੍ਤਿਸ਼੍ਠ ਯਥਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।
ਤ੍ਵਯਾਰਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਟਵ੍ਯਂ ਨਵ ਵਰ੍ਸ਼ਾਣਿ ਪਂਚ ਚ ॥ 35 ॥
ਭਰਤਸ੍ਤ੍ਵਭਿਸ਼ਿਚ੍ਯੇਤ ਯਦੇਤਦਭਿਸ਼ੇਚਨਮ੍ ।
ਤ੍ਵਦਰ੍ਥੇ ਵਿਹਿਤਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵੇਣ ਰਾਘਵ ॥ 36 ॥
ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤ ਚ ਵਰ੍ਸ਼ਾਣਿ ਦਂਡਕਾਰਣ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।
ਅਭਿਸ਼ੇਕਮਿਮਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਟਾਜਿਨਧਰੋ ਵਸ ॥ 37 ॥
ਭਰਤਃ ਕੋਸਲਪੁਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਵਸੁਧਾਮਿਮਾਮ੍ ।
ਨਾਨਾਰਤ੍ਨ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਸਵਾਜਿਰਥਕੁਂਜਰਾਮ੍ ॥ 38 ॥
ਏਤੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਨਰੇਂਦ੍ਰੋਯਂ ਕਾਰੁਣ੍ਯੇਨ ਸਮਾਪ੍ਲੁਤਃ ।
ਸ਼ੋਕਸਂਕ੍ਲਿਸ਼੍ਟ ਵਦਨੋ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍ ॥ 39 ॥
ਏਤਤ੍ਕੁਰੁ ਨਰੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਰਘੁਨਂਦਨ ।
ਸਤ੍ਯੇਨ ਮਹਤਾ ਰਾਮ ਤਾਰਯਸ੍ਵ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 40 ॥
ਇਤੀਵ ਤਸ੍ਯਾਂ ਪਰੁਸ਼ਂ ਵਦਂਤ੍ਯਾਂ ਨ ਚੈਵ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਸ਼ੋਕਮ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਵ੍ਯਥੇ ਚਾਪਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਰਾਜਾ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਵ੍ਯਸਨਾਭਿਤਪ੍ਤਃ ॥ 41 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਅਸ਼੍ਟਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
