ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਤੁ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਵੇਸ਼ਧਰਂ ਚ ਤਮ੍ ।
ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਾਭੀ ਰਾਜਾ ਵਿਗਤਚੇਤਨਃ ॥ 1 ॥
ਨੈਨਂ ਦੁਃਖੇਨ ਸਂਤਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੈਕ੍ਸ਼ਤ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਨ ਚੈਨਮਭਿਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾਸ਼ਤ ਦੁਰ੍ਮਨਾਃ ॥ 2 ॥
ਰਾਮਸ੍ਯ ਤੁ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਵੇਸ਼ਧਰਂ ਚ ਤਮ੍ ।
ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਾਭੀ ਰਾਜਾ ਵਿਗਤਚੇਤਨਃ ॥ 3 ॥
ਨੈਨਂ ਦੁਃਖੇਨ ਸਂਤਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੈਕ੍ਸ਼ਤ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਨ ਚੈਨਮਭਿਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾਸ਼ਤ ਦੁਰ੍ਮਨਾਃ ॥ 4 ॥
ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵਾਸਂਜ੍ਞੋ ਦੁਃਖਿਤਸ਼੍ਚ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਵਿਲਲਾਪ ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਚਿਂਤਯਨ੍ ॥ 5 ॥
ਮਨ੍ਯੇ ਖਲੁ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਵਤ੍ਸਾ ਬਹਵਃਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਃ ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਹਿਂਸਿਤਾ ਵਾਪਿ ਤਸ੍ਮਾਦਿਦਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 6 ॥
ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਨਾਗਤੇ ਕਾਲੇ ਦੇਹਾਚ੍ਚ੍ਯਵਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ ।
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਰ੍ਮਮ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ 7 ॥
ਯੋਹਂ ਪਾਵਕਸਂਕਾਸ਼ਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਵਿਹਾਯ ਵਸਨੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਤਾਪਸਾਚ੍ਛਾਦਮਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 8 ॥
ਏਕਸ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇਯਂ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੇ ਜਨਃ ।
ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਾਯਾਃ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤਿਂ ਤ੍ਵਿਮਾਮ੍ ॥ 9 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਬਾਸ਼੍ਪੇਣ ਪਿਹਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ ।
ਰਾਮੇਤਿ ਸਕ੍ਰੁਰੁਇਦੇਵੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਹਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਹ ॥ 10 ॥
ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯੈਵ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਤ੍ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਮਂਤ੍ਰਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 11 ॥
ਔਪਵਾਹ੍ਯਂ ਰਥਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਮਾਯਾਹਿ ਹਯੋਤ੍ਤਮੈਃ ।
ਪ੍ਰਾਪਯੈਨਂ ਮਹਾਭਾਗਮਿਤੋ ਜਨਪਦਾਤ੍ਪਰਮ੍ ॥ 12 ॥
ਏਵਂ ਮਨ੍ਯੇ ਗੁਣਵਤਾਂ ਗੁਣਾਨਾਂ ਫਲਮੁਚ੍ਯਤੇ ।
ਪਿਤ੍ਰਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਚ ਯਤ੍ਸਾਧੁਰ੍ਵੀਰੋ ਨਿਰ੍ਵਾਸ੍ਯਤੇ ਵਨਮ੍ ॥ 13 ॥
ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਚਨਮਾਜ੍ਞਾਯ ਸੁਮਂਤ੍ਰਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾਯਯੌ ਤਤ੍ਰ ਰਥਮਸ਼੍ਵੈਰਲਂਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 14 ॥
ਤਂ ਰਥਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਯ ਸੂਤਃ ਕਨਕਭੂਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਆਚਚਕ੍ਸ਼ੇਂਜਲਿਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਵਾਜਿਭਿਃ ॥ 15 ॥
ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਵਰਮਾਹੂਯ ਵ੍ਯਾਪ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਿਤ੍ਤਸਂਂਚਯੇ ।
ਉਵਾਚ ਦੇਸ਼ਕਾਲਜ੍ਞੋ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਸਰ੍ਵਤ ਸ਼੍ਸ਼ੁਚਿਮ੍ ॥ 16 ॥
ਵਾਸਾਂਸਿ ਚ ਮਹਾਰ੍ਹਾਣਿ ਭੂਸ਼ਣਾਨਿ ਵਰਾਣਿ ਚ ।
ਵਰ੍ਸ਼ਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਂਖ੍ਯਾਯ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਾਨਯ ॥ 17 ॥
ਨਰੇਂਦ੍ਰੇਣੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਗਤ੍ਵਾ ਕੋਸ਼ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਤਤਃ ।
ਪ੍ਰਾਯਚ੍ਛਤ੍ਸਰ੍ਵਮਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਸੀਤਾਯੈ ਸਮਮੇਵ ਤਤ੍ ॥ 18 ॥
ਸਾ ਸੁਜਾਤਾ ਸੁਜਾਤਾਨਿ ਵੈਦੇਹੀ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਵਨਮ੍ ।
ਭੂਸ਼ਯਾਮਾਸ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਭੂਸ਼ਣੈਃ ॥ 19 ॥
ਵ੍ਯਰਾਜਯਤ ਵੈਦੇਹੀ ਵੇਸ਼੍ਮ ਤਤ੍ਸੁਵਿਭੂਸ਼ਿਤਾ ।
ਉਦ੍ਯਤੋਂਸ਼ੁਮਤਃ ਕਾਲੇ ਖਂ ਪ੍ਰਭੇਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ॥ 20 ॥
ਤਾਂ ਭੁਜਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਰ੍ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਅਨਾਚਰਂਤੀ ਕ੍ਰੁਰੁਇਪਣਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ॥ 21 ॥
ਅਸਤ੍ਯ ਸ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕੇਸ੍ਮਿਨ੍ਸਤਤਂ ਸਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯੈਃ ।
ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਨਾਨੁਮਨ੍ਯਂਤੇ ਵਿਨਿਪਾਤਗਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ 22 ॥
ਏਸ਼ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਨਾਰੀਣਾਮਨੁਭੂਯ ਪੁਰਾ ਸੁਖਮ੍ ।
ਅਲ੍ਪਾਮਪ੍ਯਾਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਸ਼੍ਯਂਤਿ ਪ੍ਰਜਹਤ੍ਯਪਿ ॥ 23 ॥
ਅਸਤ੍ਯਸ਼ੀਲਾ ਵਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਦੁਰ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਾਸ੍ਸਦਾ ।
ਯੁਵਤ੍ਯਃ ਪਾਪਸਂਂਕਲ੍ਪਾਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਰਾਗਿਣਃ ॥ 24 ॥
ਨ ਕੁਲਂ ਨ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾ ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਨਾਪਿ ਸਂਗ੍ਰਹਃ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਣਾਤਿ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਮਨਿਤ੍ਯਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਾ ਹਿ ਤਾਃ ॥ 25 ॥
ਸਾਧ੍ਵੀਨਾਂ ਹਿ ਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਸ਼ੀਲੇ ਸਤ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਸ਼ਮੇ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਰਮਂ ਪਤਿਰੇਕੋ ਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 26 ॥
ਸ ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਵਮਂਤਵ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਮਮ ।
ਤਵ ਦੈਵਤਮਸ੍ਤ੍ਵੇਸ਼ ਨਿਰ੍ਧਨਃ ਸਧਨੋਪਿ ਵਾ ॥ 27 ॥
ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵਚਨਂ ਸੀਤਾ ਤਸ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਹਿਤਮ੍ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਰੁਵਾਚੇਦਂ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਮਭਿਮੁਖੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ॥ 28 ॥
ਕਰਿਸ਼੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਹਮਾਰ੍ਯਾ ਯਦਨੁਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਮਾਮ੍ ।
ਅਭਿਜ੍ਞਾਸ੍ਮਿ ਯਥਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ ਮੇ ॥ 29 ॥
ਨ ਮਾਮਸਜ੍ਜਨੇਨਾਰ੍ਯਾ ਸਮਾਨਯਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।
ਧਰ੍ਮਾਦ੍ਵਿਚਲਿਤੁਂ ਨਾਹਮਲਂ ਚਂਦ੍ਰਾਦਿਵ ਪ੍ਰਭਾ ॥ 30 ॥
ਨਾਤਂਤ੍ਰੀ ਵਾਦ੍ਯਤੇ ਵੀਣਾ ਨਾਚਕ੍ਰੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਰਥਃ ।
ਨਾਪਤਿਸ੍ਸੁਖਮੇਧੇਤ ਯਾ ਸ੍ਯਾਦਪਿ ਸ਼ਤਾਤ੍ਮਜਾ ॥ 31 ॥
ਮਿਤਂ ਦਦਾਤਿ ਹਿ ਪਿਤਾ ਮਿਤਂ ਮਾਤਾ ਮਿਤਂ ਸੁਤਃ ।
ਅਮਿਤਸ੍ਯ ਹਿ ਦਾਤਾਰਂ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਕਾ ਨ ਪੂਜਯੇਤ੍ ॥ 32 ॥
ਸਾਹਮੇਵਂ ਗਤਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਾ ਸ਼੍ਰੁਤਧਰ੍ਮਪਰਾਵਰਾ ।
ਆਰ੍ਯੇ ਕਿਮਵਮਨ੍ਯੇਹਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਭਰ੍ਤਾ ਹਿ ਦੈਵਤਮ੍ ॥ 33 ॥
ਸੀਤਾਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਂਗਮਮ੍ ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਮੋਚਾਸ਼੍ਰੁ ਸਹਸਾ ਦੁਃਖਹਰ੍ਸ਼ਜਮ੍ ॥ 34 ॥
ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰਭਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰੁਰੁਇਮਧ੍ਯੇਤਿਸਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਮ੍ ।
ਰਾਮਃ ਪਰਮਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਾਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 35 ॥
ਅਂਬ ਮਾ ਦੁਃਖਿਤਾ ਭੂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਪਿਤਰਂ ਮਮ ।
ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਹਿ ਵਨਵਾਸਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 36 ॥
ਸੁਪ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤੇ ਗਮਿਸ਼੍ਯਂਤਿ ਨਵ ਵਰ੍ਸ਼ਾਣਿ ਪਂਚ ਚ ।
ਸਾ ਸਮਗ੍ਰਮਿਹ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 37 ॥
ਏਤਾਵਦਭਿਨੀਤਾਰ੍ਥਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਜਨਨੀਂ ਵਚਃ ।
ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਸ਼ਤਸ਼ਤਾਰ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾ ਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਾਤਰਃ ॥ 38 ॥
ਤਾ ਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ ਤਥੈਵਾਰ੍ਤਾ ਮਾਤ੍ਰੁਰੁਇਰ੍ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿਜਗਾਦ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਃ ॥ 39 ॥
ਸਂਵਾਸਾਤ੍ਪਰੁਸ਼ਂ ਕਿਂਚਿਦਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵਾਪਿ ਯਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਤਨ੍ਮੇ ਸਮਨੁਜਾਨੀਤ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਮਂਤ੍ਰਯਾਮਿ ਵਃ ॥ 40 ॥
ਵਚਨਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯੈਤਧ੍ਦਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਮ੍ ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਸ਼੍ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਚੇਤਸਃ ॥ 41 ॥
ਜਜ੍ਞੇਥ ਤਾਸਾਂ ਸਨ੍ਨਾਦਃ ਕ੍ਰੌਂਚੀਨਾਮਿਵ ਨਿਸ੍ਵਨਃ ।
ਮਾਨਵੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਣਾਮੇਵਂ ਵਦਤਿ ਰਾਘਵੇ ॥ 42 ॥
ਮੁਰਜਪਣਵਮੇਘਘੋਸ਼ਵਤ੍ ਦਸ਼ਰਥਵੇਸ਼੍ਮ ਬਭੂਵ ਯਤ੍ਪੁਰਾ ।
ਵਿਲਪਿਤਪਰਿਦੇਵਨਾਕੁਲਂ ਵ੍ਯਸਨਗਤਂ ਤਦਭੂਤ੍ਸੁਦੁਃਖਿਤਮ੍ ॥ 43 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
