ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅਸ਼੍ਟਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਪਰਿਤੁਸ਼੍ਟਸ੍ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਵਾਨਰਃ ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਰਾਮਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਸਰ੍ਵਥਾਹਮਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਉਪਪਨ੍ਨ ਗੁਣੋਪੇਤਸ੍ਸਖਾ ਯਸ੍ਯ ਭਵਾਨ੍ਮਮ ॥ 2 ॥
ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਖਲੁ ਭਵੇਦ੍ਰਾਮ ਸਹਾਯੇਨ ਤ੍ਵਯਾਨਘ ।
ਸੁਰਰਾਜ੍ਯਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਂ ਕਿਂ ਪਨਃ ਪ੍ਰਭੋ ॥ 3 ॥
ਸੋਹਂ ਸਭਾਜ੍ਯੋ ਬਂਧੂਨਾਂ ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦਾਂ ਚੈਵ ਰਾਘਵ ।
ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਲਬ੍ਧਂ ਰਾਘਵਵਂਸ਼ਜਮ੍ ॥ 4 ॥
ਅਹਮਪ੍ਯਨੁਰੂਪਸ੍ਤੇ ਵਯਸ੍ਯੋ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਸੇ ਸ਼ਨੈਃ ।
ਨ ਤੁ ਵਕ੍ਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੋਹਂ ਸ੍ਵਯਮਾਤ੍ਮਗਤਾਨ੍ਗੁਣਾਨ੍ ॥ 5 ॥
ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਂ ਤੁ ਭੂਯਿਸ਼੍ਠਂ ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਧੈਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਵਤਾਮਿਵ ॥ 6 ॥
ਰਜਤਂ ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਵਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ।
ਅਵਿਭਕ੍ਤਾਨਿ ਸਾਧੂਨਾਮਵਗਚ੍ਛਂਤਿ ਸਾਧਵਃ ॥ 7 ॥
ਆਢ੍ਯੋ ਵਾਪਿ ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਵਾ ਦੁਃਖਿਤਸ੍ਸੁਖਿਤੋਪਿ ਵਾ ।
ਨਿਰ੍ਦੋਸ਼ੋ ਵਾ ਸਦੋਸ਼ੋ ਵਾ ਵਯਸ੍ਯਃ ਪਰਮਾ ਗਤਿਃ ॥ 8 ॥
ਧਨਤ੍ਯਾਗਸ੍ਸੁਖਤ੍ਯਾਗੋ ਦੇਹਤ੍ਯਾਗੋਪਿ ਵਾ ਪੁਨਃ ।
ਵਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਂਤੇ ਸ੍ਨੇਹਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਵਾ ਤਥਾਵਿਧਮ੍ ॥ 9 ॥
ਤਤ੍ਤਥੇਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਮ੍ ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਵਾਸਵਸ੍ਯੇਵ ਧੀਮਤਃ ॥ 10 ॥
ਤਤੋ ਰਾਮਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਨੇ ਲੋਲਮਪਾਤਯਤ੍ ॥ 11 ॥
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤਸ੍ਸਾਲਮਵਿਦੂਰੇ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਸੁਪੁਸ਼੍ਪਮੀਸ਼ਤ੍ਪਤ੍ਰਾਢ੍ਯਂ ਭ੍ਰਮਰੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ॥ 12 ॥
ਤਸ੍ਯੈਕਾਂ ਪਰ੍ਣਬਹੁਲਾਂ ਭਂਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਖਾਂ ਸੁਪੁਸ਼੍ਪਿਤਾਮ੍ ।
ਸਾਲਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨਿਸ਼ਸਾਦ ਸਰਾਘਵਃ ॥ 13 ॥
ਤਾਵਾਸੀਨੌ ਤਤੋ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਹਨੂਮਾਨਪਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ।
ਸਾਲਸ਼ਾਖਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਵਿਨੀਤਮੁਪਵੇਸ਼ਯਤ੍ ॥ 14 ॥
ਸੁਖੋਪਵਿਸ਼੍ਟਂ ਰਾਮਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮੁਦਧਿਂ ਯਥਾ ।
ਫਲਪੁਸ਼੍ਪਸਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਿਰਿਵਰੋਤ੍ਤਮੇ ॥ 15 ॥
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਮਧੁਰਯਾ ਗਿਰਾ ।
ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਣਯਾਦ੍ਰਾਮਂ ਹਰ੍ਸ਼ਵ੍ਯਾਕੁਲਿਤਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ॥ 16 ॥
ਅਹਂ ਵਿਨਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਚਰਾਮ੍ਯੇਸ਼ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਃ ।
ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮੂਕਂ ਗਿਰਿਵਰਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਤਭਾਰ੍ਯਸ੍ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ ॥ 17 ॥
ਸੋਹਂ ਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਭਯੇ ਮਗ੍ਨੋ ਵਸਾਮ੍ਯੁਦ੍ਭ੍ਰਾਂਤਚੇਤਨਃ ।
ਵਾਲਿਨਾ ਨਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਵੈਰਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵ ॥ 18 ॥
ਵਾਲਿਨੋ ਮੇ ਭਯਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਭਯਂਕਰ ।
ਮਮਾਪਿ ਤ੍ਵਮਨਾਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 19 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ ॥ 20 ॥
ਉਪਕਾਰਫਲਂ ਮਿਤ੍ਰਮਪਕਾਰੋਰਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।
ਅਦ੍ਯੈਵ ਤਂ ਹਨਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਵ ਭਾਰ੍ਯਾਪਹਾਰਿਣਮ੍ ॥ 21 ॥
ਇਮੇ ਹਿ ਮੇ ਮਹਾਵੇਗਾ ਪਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤਿਗ੍ਮਤੇਜਸਃ ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਵਨੋਦ੍ਭੂਤਾਸ਼੍ਸ਼ਰਾ ਹੇਮਵਿਭੂਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 22 ॥
ਕਂਕਪਤ੍ਰਪਰਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਸ਼ਨਿਸਨ੍ਨਿਭਾਃ ।
ਸੁਪਰ੍ਵਾਣਸ੍ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਗ੍ਰਾਸ੍ਸਰੋਸ਼ਾ ਭੁਜਗਾ ਇਵ ॥ 23 ॥
ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਸਂਜ੍ਞਮਮਿਤ੍ਰਂ ਤੇ ਵਾਲਿਨਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਕਿਲ੍ਬਿਸ਼ਮ੍ ।
ਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਨਿਹਤਂ ਪਸ਼੍ਯ ਵਿਕੀਰ੍ਣਮਿਵ ਪਰ੍ਵਤਮ੍ ॥ 24 ॥
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ ।
ਪ੍ਰਹਰ੍ਸ਼ਮਤੁਲਂ ਲੇਭੇ ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 25 ॥
ਰਾਮ ਸ਼ੋਕਾਭਿਭੂਤੋਹਂ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਭਵਾਨ੍ਗਤਿਃ ।
ਵਯਸ੍ਯ ਇਤਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਹਿ ਤ੍ਵਯ੍ਯਹਂ ਪਰਿਦੇਵਯੇ ॥ 26 ॥
ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਪਾਣਿਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਵਯਸ੍ਯੋ ਮੇਗ੍ਨਿਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਮ੍ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਬਹੁਮਤਸ੍ਸਤ੍ਯੇਨਾਪਿ ਸ਼ਪਾਮਿ ਤੇ ॥ 27 ॥
ਵਯਸ੍ਯ ਇਤਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਃ ਪ੍ਰਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਦੁਃਖਮਂਤਰ੍ਗਤਂ ਯਨ੍ਮੇ ਮਨੋ ਹਰਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ॥ 28 ॥
ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਬਾਸ਼੍ਪਦੂਸ਼ਿਤਲੋਚਨਃ ।
ਬਾਸ਼੍ਪੋਪਹਤਯਾ ਵਾਚਾ ਨੋਚ੍ਚੈਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਭਾਸ਼ਿਤੁਮ੍ ॥ 29 ॥
ਬਾਸ਼੍ਪਵੇਗਂ ਤੁ ਸਹਸਾ ਨਦੀਵੇਗਮਿਵਾਗਤਮ੍ ।
ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਧੈਰ੍ਯੇਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰਾਮਸਨ੍ਨਿਧੌ ॥ 30 ॥
ਸਨ੍ਨਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਤੁ ਤਂ ਬਾਸ਼੍ਪਂ ਪ੍ਰਮ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਯ ਨਯਨੇ ਸ਼ੁਭੇ ।
ਵਿਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਰਾਘਵਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 31 ॥
ਪੁਰਾਹਂ ਵਾਲਿਨਾ ਰਾਮ ਰਾਜ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਾਦਵਰੋਪਿਤਃ ।
ਪਰੁਸ਼ਾਣਿ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯ ਨਿਰ੍ਧੂਤੋਸ੍ਮਿ ਬਲੀਯਸਾ ॥ 32 ॥
ਹ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਮੇ ਤੇਨ ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋਪਿ ਗਰੀਯਸੀ ।
ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦਸ਼੍ਚ ਮਦੀਯਾ ਯੇ ਸਂਯਤਾ ਬਂਧਨੇਸ਼ੁ ਤੇ ॥ 33 ॥
ਯਤ੍ਨਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਦੁਸ਼੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਮਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਰਾਘਵ ।
ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰਾ ਨਿਹਤਾ ਮਯਾ ॥ 34 ॥
ਸ਼ਂਕਯਾ ਤ੍ਵੇਤਯਾ ਚੇਹ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਮਪਿ ਰਾਘਵ ।
ਨੋਪਸਰ੍ਪਾਮ੍ਯਹਂ ਭੀਤੋ ਭਯੇ ਸਰ੍ਵੇ ਹਿ ਬਿਭ੍ਯਤਿ ॥ 35 ॥
ਕੇਵਲਂ ਹਿ ਸਹਾਯਾ ਮੇ ਹਨੁਮਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ ।
ਅਤੋਹਂ ਧਾਰਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰਗਤੋਪਿ ਸਨ੍ ॥ 36 ॥
ਏਤੇ ਹਿ ਕਪਯਸ੍ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਮਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਸਮਂਤਤਃ ।
ਸਹ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਗਂਤਵ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਿਸ਼੍ਠਂਤਿ ਚ ਸ੍ਥਿਤੇ ॥ 37 ॥
ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਸ੍ਤ੍ਵੇਸ਼ ਮੇ ਰਾਮ ਕਿਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਹਿ ਤੇ ।
ਸ ਮੇ ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠੋ ਰਿਪੁਰ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਪੌਰੁਸ਼ਃ ॥ 38 ॥
ਤਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਾਦ੍ਧਿ ਮੇ ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਟਂ ਸ੍ਯਾਦਨਂਤਰਮ੍ ।
ਸੁਖਂ ਮੇ ਜੀਵਿਤਂ ਚੈਵ ਤਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਨਿਬਂਧਨਮ੍ ॥ 39 ॥
ਏਸ਼ ਮੇ ਰਾਮ ਸ਼ੋਕਾਂਤਸ਼੍ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤੇਨ ਨਿਵੇਦਿਤਃ ।
ਦੁਃਖਿਤਸ੍ਸੁਖਿਤੋ ਵਾਪਿ ਸਖ੍ਯੁਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਖਾ ਗਤਿਃ ॥ 40 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਦ੍ਵਚਨਂ ਰਾਮਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਕਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਭੂਦ੍ਵੈਰਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ॥ 41 ॥
ਸੁਖਂ ਹਿ ਕਾਰਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੈਰਸ੍ਯ ਤਵ ਵਾਨਰ ।
ਅਨਂਤਰਂ ਵਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸਂਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯ ਬਲਾਬਲਮ੍ ॥ 42 ॥
ਬਲਵਾਨ੍ ਹਿ ਮਮਾਮਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਮਵਮਾਨਿਤਮ੍ ।
ਵਰ੍ਤਤੇ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯੋਤ੍ਕਂਪੀ ਪ੍ਰਾਵ੍ਰੁਰੁਇਡ੍ਵੇਗ ਇਵਾਂਭਸਃ ॥ 43 ॥
ਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਃ ਕਥਯ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧੋ ਯਾਵਦਾਰੋਪ੍ਯਤੇ ਧਨੁਃ ।
ਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸ਼੍ਚ ਹਿ ਮਯਾ ਬਾਣੋ ਨਿਰਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਰਿਪੁਸ੍ਤਵ ॥ 44 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਪ੍ਰਹਰ੍ਸ਼ਮਤੁਲਂ ਲੇਭੇ ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ੍ਸਹ ਵਾਨਰੈਃ ॥ 45 ॥
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਵਦਨਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਗ੍ਰਜੇ ।
ਵੈਰਸ੍ਯ ਕਾਰਣਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 46 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡੇ ਅਸ਼੍ਟਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
