ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਸ਼੍ਸ਼ਾਸਨ ਮਾਜ੍ਞਾਯ ਭ੍ਰਾਤੁ ਸ਼੍ਸ਼ੁਭਤਰਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਗਤ੍ਵਾ ਸ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਸ਼ੁ ਸੁਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ॥ 1 ॥
ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਮਗ੍ਨ੍ਯਗਾਰਸ੍ਥਂ ਵਂਦਿਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਸਖੇਭ੍ਯਾਗਚ੍ਛ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਦੁਸ਼੍ਕਰਕਾਰਿਣਃ ॥ 2 ॥
ਤਤਸ੍ਸਂਧ੍ਯਾਮੁਪਾਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਗਤ੍ਵਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਸਹ ।
ਜੁਸ਼੍ਟਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਰਮ੍ਯਂ ਰਾਮਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ॥ 3 ॥
ਤਮਾਗਤਂ ਵੇਦਵਿਦਂ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਸ੍ਸੀਤਯਾ ਸਹ ।
ਸੁਯਜ੍ਞਮਭਿਚਕ੍ਰਾਮ ਰਾਘਵੋਗ੍ਨਿਮਿਵਾਰ੍ਚਿਤਮ੍ ॥ 4 ॥
ਜਾਤਰੂਪਮਯੈਰ੍ਮੁਖ੍ਯੈਰਂਗਦੈਃ ਕੁਂਡਲੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ।
ਸਹੇਮਸੂਤ੍ਰੈਰ੍ਮਣਿਭਿਃ ਕੇਯੂਰੈਰ੍ਵਲਯੈਰਪਿ ॥ 5 ॥
ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੂਜਯਤ੍ ।
ਸੁਯਜ੍ਞਂ ਸ ਤਦੋਵਾਚ ਰਾਮਸ੍ਸੀਤਾ ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ॥ 6 ॥
ਹਾਰਂ ਚ ਹੇਮਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਭਾਰ੍ਯਾਯੈ ਸੌਮ੍ਯ ਹਾਰਯ ।
ਰਸ਼ਨਾਂ ਚਾਧੁਨਾ ਸੀਤਾ ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਤੇ ਸਖੇ ॥ 7 ॥
ਅਂਗਦਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਕੇਯੂਰਾਣਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ ।
ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਸਖੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਭਾਰ੍ਯਾਯੈ ਗਚ੍ਛਤੀ ਵਨਮ੍ ॥ 8 ॥
ਪਰ੍ਯਂਕਮਗ੍ਯ੍ਰਾਸ੍ਤਰਣਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਤਮਪੀਚ੍ਛਤਿ ਵੈਦੇਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਾਪਯਿਤੁਂ ਤ੍ਵਯਿ ॥ 9 ॥
ਨਾਗ ਸ਼੍ਸ਼ਤ੍ਰੁਂਜਯੋ ਨਾਮ ਮਾਤੁਲੋਯਂ ਦਦੌ ਮਮ ।
ਤਂ ਤੇ ਗਜਸਹਸ੍ਰੇਣ ਦਦਾਮਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ ॥ 10 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਰਾਮੇਣ ਸੁਯਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਰੁਰੁਇਯਤਤ੍ ।
ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸੀਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਯੁਯੋਜਾਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਃ ॥ 11 ॥
ਅਥ ਭ੍ਰਾਤਰਮਵ੍ਯਗ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਃ ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਤਮੁਵਾਚੇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਵ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 12 ॥
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਕੌਸ਼ਿਕਂ ਚੈਵ ਤਾਵੁਭੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤ੍ਤਮੌ ।
ਅਰ੍ਚਯਾਹੂਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਰਤ੍ਨੈਸ੍ਸਸ੍ਯਮਿਵਾਂਬੁਭਿਃ ॥ 13 ॥
ਤਰ੍ਪਯਸ੍ਵ ਮਹਾਬਾਹੋ ਗੋਸਹਸ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਾਨਦ ।
ਸੁਵਰ੍ਣੈ ਰਜਤੈਸ਼੍ਚੈਵ ਮਣਿਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਧਨੈਃ ॥ 14 ॥
ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਚ ਯ ਆਸ਼ੀਰ੍ਭਿਰ੍ਭਕ੍ਤਃ ਪਰ੍ਯੁਪਤਿਸ਼੍ਠਤਿ ।
ਆਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯਾਣਾਮਭਿਰੂਪਸ਼੍ਚ ਵੇਦਵਿਤ੍ ॥ 15 ॥
ਤਸ੍ਯ ਯਾਨਂ ਚ ਦਾਸੀਸ਼੍ਚ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸਂਪ੍ਰਦਾਪਯ ।
ਕੌਸ਼ੇਯਾਨਿ ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਾਵਤ੍ਤੁਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ ॥ 16 ॥
ਸੂਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਰਥਸ਼੍ਚਾਰ੍ਯ ਸਚਿਵਸ੍ਸੁਚਿਰੋਸ਼ਿਤਃ ।
ਤੋਸ਼ਯੈਨਂ ਮਹਾਰ੍ਹੈਸ਼੍ਚ ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਧਨੈਸ੍ਤਥਾ ॥ 17 ॥
ਪਸ਼ੁਕਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਭਿਰ੍ਗਵਾਂ ਦਸ਼ਸ਼ਤੇਨ ਚ ।
ਯੇ ਚੇਮੇ ਕਠਕਾਲਾਪਾ ਬਹਵੋ ਦਂਡਮਾਣਵਾਃ ॥ 18 ॥
ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸ਼ੀਲਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਕਿਂਚਨ ।
ਅਲਸਾ ਸ੍ਵਾਦੁਕਾਮਾਸ਼੍ਚ ਮਹਤਾਂ ਚਾਪਿ ਸਮ੍ਮਤਾਃ ॥ 19 ॥
ਤੇਸ਼ਾਮਸ਼ੀਤਿਯਾਨਾਨਿ ਰਤ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾਨਿ ਦਾਪਯ ।
ਸ਼ਾਲਿਵਾਹਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਤੇ ਭਦ੍ਰਕਾਂ ਸ੍ਤਥਾ ॥ 20 ॥
ਵ੍ਯਂਜਨਾਰ੍ਥਂ ਚ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਗੋਸਹਸ੍ਰਮੁਪਾਕੁਰੁ ।
ਮੇਖਲੀਨਾਂ ਮਹਾਸਂਘਃ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 21 ॥
ਤੇਸ਼ਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਂਪ੍ਰਦਾਪਯ ।
ਅਂਬਾ ਯਥਾ ਚ ਸਾ ਨਂਦੇਤ੍ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਮਮ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ॥ 22 ॥
ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਸ੍ਤਾ ਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਰ੍ਚਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।
ਤਤ ਸ੍ਸਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸ੍ਤਦ੍ਧਨਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ 23 ॥
ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਂਦ੍ਰਾਣਾਂਮਦਦਾਦ੍ਧਨਦੋ ਯਥਾ ।
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਬਾਸ਼੍ਪਕਲਾਂਸ੍ਤਿਸ਼੍ਠਤਸ਼੍ਚੋਪਜੀਵਿਨਃ ॥ 24 ॥
ਸਂਪ੍ਰਦਾਯਬਹੁਦ੍ਰਵ੍ਯਮੇਕੈਕਸ੍ਯੋਪਜੀਵਨਮ੍ ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਯਦ੍ਵੇਸ਼੍ਮ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਚ ਯਦਿਦਂ ਮਮ ॥ 25 ॥
ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਮੇਕੈਕਂ ਯਾਵਦਾਗਮਨਂ ਮਮ ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਃਖਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਨਂ ਤਮੁਪਜੀਵਿਨਮ੍ ॥ 26 ॥
ਉਵਾਚੇਦਂ ਧਨਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਧਨਮਾਨੀਯਤਾਮਿਤਿ ।
ਤਤੋਸ੍ਯ ਧਨਮਾਜਹ੍ਰੁਸ੍ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਪਜੀਵਿਨਃ ॥ 27 ॥
ਸ ਰਾਸ਼ਿਸ੍ਸੁਮਹਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯੋ ਹ੍ਯਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤ ।
ਤਤਸ੍ਸਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸ੍ਤਦ੍ਧਨਂ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ॥ 28 ॥
ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯੋ ਬਾਲਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੇਭ੍ਯਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਪਣੇਭ੍ਯੋਹ੍ਯਦਾਪਯਤ੍ ।
ਤਤ੍ਰਾਸੀਤ੍ਪਿਂਗਲੋ ਗਾਰ੍ਗ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਜਟੋ ਨਾਮ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ ॥ 29 ॥
ਕ੍ਸ਼ਤਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਿਰ੍ਵਨੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਫਾਲਕੁਦ੍ਦਾਲਲਾਂਗਲੀ ।
ਤਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਂ ਤਰੁਣੀ ਭਾਰ੍ਯਾ ਬਾਲਾਨਾਦਾਯ ਦਾਰਕਾਨ੍ ॥ 30 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਬਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯੇਣਾਭਿਪੀਡਿਤਾ ।
ਅਪਾਸ੍ਯ ਫਾਲਂ ਕੁਦ੍ਦਾਲਂ ਕੁਰੁਸ਼੍ਵ ਵਚਨਂ ਮਮ ॥ 31 ॥
ਰਾਮਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਯਦਿ ਕਿਂਚਿਦਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ।
ਸ ਭਾਰ੍ਯਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਟੀਮਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਦੁਸ਼੍ਛਦਾਮ੍ ॥ 32 ॥
ਸ ਪ੍ਰਾਤਿਸ਼੍ਠਤ ਪਂਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਰਾਮਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ।
ਭ੍ਰੁਰੁਇਗ੍ਵਂਗਿਰਸਮਂ ਦੀਪ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਰਿਜਟਂ ਜਨਸਂਸਦਿ ॥ 33 ॥
ਆਪਂਚਮਾਯਾਃ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਯਾਃ ਨੈਨਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦਵਾਰਯਤ੍ ।
ਸ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤ੍ਰਿਜਟੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 34 ॥
ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰੋਸ੍ਮਿ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਯਸ਼ਃ ।
ਉਂਛਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਿਰ੍ਵਨੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਮਾਮਿਤਿ ॥ 35 ॥
ਤਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪਰਿਹਾਸ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ।
ਗਵਾਂ ਸਹਸ੍ਰਮਪ੍ਯੇਕਂ ਨ ਨੁ ਵਿਸ਼੍ਰਾਣਿਤਂ ਮਯਾ ॥ 36 ॥
ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪਸਿ ਦਂਡੇਨ ਯਾਵਤ੍ਤਾਵਦਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ।
ਸ ਸ਼ਾਟੀਂ ਤ੍ਵਰਿਤਃ ਕਟ੍ਯਾਂ ਸਂਭ੍ਰਾਂਤਃ ਪਰਿਵੇਸ਼੍ਟ੍ਯ ਤਾਮ੍ ॥ 37 ॥
ਆਵਿਦ੍ਧ੍ਯ ਦਂਡਂ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣੇਨ ਵੇਗਿਤਃ ।
ਸ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰਯੂਪਾਰਂ ਦਂਡਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਰਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਃ ॥ 38 ॥
ਗੋਵ੍ਰਜੇ ਬਹੁਸਾਹਸ੍ਰੇ ਪਪਾਤੋਕ੍ਸ਼ਣਸਨ੍ਨਿਧੌ ।
ਤਂ ਪਰਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਆਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰਯੂਤਟਾਤ੍ ॥ 39 ॥
ਆਨਯਾਮਾਸ ਤਾ ਗੋਪੈ ਸ੍ਤ੍ਰਿਜਟਾਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ ।
ਉਵਾਚ ਸ ਤਤੋ ਰਾਮਸ੍ਤਂ ਗਾਰ੍ਗ੍ਯਮਭਿਸਾਂਤ੍ਵਯਨ੍ ।
ਮਨ੍ਯੁਰ੍ਨ ਖਲੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪਰਿਹਾਸੋ ਹ੍ਯਯਂ ਮਮ ॥ 40 ॥
ਇਦਂ ਹਿ ਤੇਜਸ੍ਤਵ ਯਦ੍ਦੁਰਤ੍ਯਯਂ ਤਦੇਵ ਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤਾ ਮਯਾ ।
ਇਮਂ ਭਵਾਨਰ੍ਥਮਭਿ ਪ੍ਰਚੋਦਿਤੋ ਵ੍ਰੁਰੁਇਣੀਸ਼੍ਵ ਕਿਂ ਚੇਦਪਰਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਤਿ ॥ 41 ॥
ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਸਤ੍ਯੇਨ ਨਤੇਸ੍ਤਿ ਯਂਤ੍ਰਣਾ ਧਨਂ ਹਿ ਯਦ੍ਯਨ੍ਮਮ ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਣਾਤ੍ ।
ਭਵਤ੍ਸੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨੇਨ ਤ ਨ੍ਮਯਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪ੍ਰੀਤਿਯਸ਼ਸ੍ਕਰਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ 42 ॥
ਤਤ ਸ੍ਸਭਾਰ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰਿਜਟੋ ਮਹਾਮੁਨਿ ਰ੍ਗਵਾਮਨੀਕਂ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਮੋਦਿਤਃ ।
ਯਸ਼ੋਬਲਪ੍ਰੀਤਿਸੁਖੋਪਬ੍ਰੁਰੁਇਂਹਣੀ ਸ੍ਤਦਾਸ਼ਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਦਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 43 ॥
ਸ ਚਾਪਿ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਤਿਪੂਰ੍ਣਮਾਨਸੋ ਮਹਦ੍ਧਨਂ ਧਰ੍ਮਬਲੈਰੁਪਾਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।
ਨਿਯੋਜਯਾਮਾਸ ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਜਨੇਚਿਰਾ ਦ੍ਯਥਾਰ੍ਹਸਮ੍ਮਾਨਵਚਃ ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ॥ 44 ॥
ਦ੍ਵਿਜ ਸ੍ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਭ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਜਨੋਥਵਾ ਤਦਾ ਦਰਿਦ੍ਰਭਿਕ੍ਸ਼ਾਚਰਣਸ਼੍ਚ ਯੋਭਵਤ੍ ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨ ਬਭੂਵ ਤਰ੍ਪਿਤੋ ਯਥਾਰ੍ਹਸਮ੍ਮਾਨਨ ਦਾਨ ਸਂਭ੍ਰਮੈਃ ॥ 45 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
