ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਗ੍ਰਤਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਰਾਮਸ੍ਸੀਤਾ ਮਧ੍ਯੇ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ।
ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਠਤਸ੍ਤੁ ਧਨੁਸ਼੍ਪਾਣਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋਨੁਜਗਾਮ ਹ ॥ 1 ॥
ਤੌ ਪਸ਼੍ਯਮਾਨੌ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਸ਼ੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ਵਨਾਨਿ ਚ ।
ਨਦੀਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾ ਰਮ੍ਯਾ ਜਗ੍ਮਤੁਸ੍ਸੀਤਯਾ ਸਹ ॥ 2 ॥
ਸਾਰਸਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਂਸ਼੍ਚ ਨਦੀਪੁਲਿਨਚਾਰਿਣਃ ।
ਸਰਾਂਸਿ ਚ ਸਪਦ੍ਮਾਨਿ ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਜਲਜੈਃ ਖਗੈਃ ॥ 3 ॥
ਯੂਥਬਦ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਤਾਨ੍ਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾਨ੍ ਵਿਸ਼ਾਣਿਨਃ ।
ਮਹਿਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਵਰਾਹਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਗਾਂਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰੁਮਵੈਰਿਣਃ ॥ 4 ॥
ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਦੂਰਮਧ੍ਵਾਨਂ ਲਂਬਮਾਨੇ ਦਿਵਾਕਰੇ ।
ਦਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੁਸ੍ਸਹਿਤਾ ਰਮ੍ਯਂ ਤਟਾਕਂ ਯੋਜਨਾਯਤਮ੍ ॥ 5 ॥
ਪਦ੍ਮਪੁਸ਼੍ਕਰਸਂਬਾਧਂ ਗਜਯੂਥੈਰਲਂਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਸਾਰਸੈਰ੍ਹਂਸਕਾਦਂਬੈਸ੍ਸਂਕੁਲਂ ਜਲਚਾਰਿਭਿਃ ॥ 6 ॥
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸਲਿਲੇ ਰਮ੍ਯੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰਸਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇ ।
ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਰ੍ਘੋਸ਼ੋ ਨ ਤੁ ਕਸ਼੍ਚਨ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 7 ॥
ਤਤਃ ਕੌਤੂਹਲਾਦ੍ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਮੁਨਿਂ ਧਰ੍ਮਭ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸ਼੍ਟੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 8 ॥
ਇਦਮਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਾਂ ਨੋ ਮਹਾਮੁਨੇ ।
ਕੌਤੂਹਲਂ ਮਹਜ੍ਜਾਤਂ ਕਿਮਿਦਂ ਸਾਧੁ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 9 ॥
ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਦਿ ਚੇਦਵਿਪ੍ਰ ਨਾਤਿਗੁਹ੍ਯਮਪਿ ਪ੍ਰਭੋ ।
ਤੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਰਾਘਵੇਣ ਮੁਨਿਸ੍ਤਦਾ ॥ 10 ॥
ਪ੍ਰਭਵਂ ਸਰਸਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ।
ਇਦਂ ਪਂਚਾਪ੍ਸਰੋ ਨਾਮ ਤਟਾਕਂ ਸਾਰ੍ਵਕਾਲਿਕਮ੍ ॥ 11 ॥
ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਤਪਸਾ ਰਾਮ ਮੁਨਿਨਾ ਮਾਂਡਕਰ੍ਣਿਨਾ ।
ਸ ਹਿ ਤੇਪੇ ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਮਾਂਡਕਰ੍ਣਿਰ੍ਮਹਾਮੁਨਿਃ ॥ 12 ॥
ਦਸ਼ਵਰ੍ਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੋ ਜਲਾਸ਼੍ਰਯਃ ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ੍ਸਾਗ੍ਨਿਪੁਰੋਗਮਾਃ ॥ 13 ॥
ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਸ੍ਪਰਸਮਾਗਤਾਃ ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਮੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਮੁਨਿਃ ॥ 14 ॥
ਇਤਿ ਸਂਵਿਗ੍ਨਮਨਸਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵੌਕਸਃ ।
ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਪੋਵਿਘ੍ਨਂ ਦੇਵੈਸ੍ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਨਿਯੋਜਿਤਾਃ ॥ 15 ॥
ਪ੍ਰਧਾਨਾਪ੍ਸਰਸਃ ਪਂਚ ਵਿਦ੍ਯੁਚ੍ਚਲਿਤਵਰ੍ਚਸਃ ।
ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਸ੍ਤਤਸ੍ਤਾਭਿਰ੍ਮੁਨਿਰ੍ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਪਰਾਵਰਃ ॥ 16 ॥
ਨੀਤੋ ਮਦਨਵਸ਼੍ਯਤ੍ਵਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਯੇ ।
ਤਾਸ਼੍ਚੈਵਾਪ੍ਸਰਸਃ ਪਂਚ ਮੁਨੇਃ ਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ ॥ 17 ॥
ਤਟਾਕੇ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਤਾਸਾਮਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰ੍ਹਿਤਂ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਮ੍ ।
ਤਥੈਵਾਪ੍ਸਰਸਃ ਪਂਚ ਨਿਵਸਂਤ੍ਯੋ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ॥ 18 ॥
ਰਮਯਂਤਿ ਤਪੋਯੋਗਾਨ੍ਮੁਨਿਂ ਯੌਵਨਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਤਾਸਾਂ ਸਂਕ੍ਰੀਡਮਾਨਾਨਾਮੇਸ਼ ਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਃ ॥ 19 ॥
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਭੂਸ਼ਣੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰੋ ਗੀਤਸ਼ਬ੍ਦੋ ਮਨੋਹਰਃ ।
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਤਸ੍ਯੈਤਦ੍ਵਚਨਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 20 ॥
ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਏਵਂ ਕਥਯਮਾਨਸ੍ਯ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮਮਂਡਲਮ੍ ॥ 21 ॥
ਕੁਸ਼ਚੀਰਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਮਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸਹ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚ ਰਾਘਵਃ ॥ 22 ॥
ਉਵਾਸ ਮੁਨਿਭਿਸ੍ਸਰ੍ਵੈਃ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਕਾਕੁਤ੍ਥ੍ਸਃ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਂਡਲੇ ॥ 23 ॥
ਉਸ਼ਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸੁਖਂ ਤਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ।
ਜਗਾਮ ਚਾਸ਼੍ਰਮਾਂਸ੍ਤੇਸ਼ਾਂ ਪਰ੍ਯਾਯੇਣ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ॥ 24 ॥
ਯੇਸ਼ਾਮੁਸ਼ਿਤਵਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਕਾਸ਼ੇ ਸ ਮਹਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪਰਿਦਸ਼ਾਨ੍ਮਾਸਾਨੇਕਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ 25 ॥
ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਛ ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ ਪਂਚ ਸ਼ਟ੍ਚਾਪਰਾਨ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ।
ਅਪਰਤ੍ਰਾਧਿਕਂ ਮਾਸਾਦਪ੍ਯਰ੍ਧਮਧਿਕਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ 26 ॥
ਤ੍ਰੀਨ੍ਮਾਸਾਨਸ਼੍ਟਮਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵੋ ਨ੍ਯਵਸਤ੍ਸੁਖਮ੍ ।
ਤਥਾ ਸਂਵਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੁਨੀਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮੇਸ਼ੁ ਵੈ ॥ 27 ॥
ਰਮਤਸ਼੍ਚਾਨੁਕੂਲ੍ਯੇਨ ਯਯੁਸ੍ਸਂਵਤ੍ਸਰਾ ਦਸ਼ ।
ਪਰਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਰਾਘਵਸ੍ਸਹ ਸੀਤਯਾ ॥ 28 ॥
ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪੁਨਰੇਵਾਜਗਾਮ ਹ ।
ਸ ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੁਨਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਿਤਃ ॥ 29 ॥
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਨ੍ਯਵਸਦ੍ਰਾਮਃ ਕਂਚਿਤ੍ਕਾਲਮਰਿਂਦਮਃ ।
ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥੋ ਵਿਨਯਾਤ੍ਕਦਾਚਿਤ੍ਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ॥ 30 ॥
ਉਪਾਸੀਨਸ੍ਸਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰਣ੍ਯੇ ਭਗਵਾਨਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 31 ॥
ਵਸਤੀਤਿ ਮਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਥਾਃ ਕਥਯਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।
ਨ ਤੁ ਜਾਨਾਮਿ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਵਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਹਤ੍ਤਯਾ ॥ 32 ॥
ਕੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮਹਰ੍ਸ਼ੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਭਵਤਸ੍ਸਾਨੁਜਸ੍ਸਹ ਸੀਤਯਾ ॥ 33 ॥
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਮਭਿਗਚ੍ਛੇਯਮਭਿਵਾਦਯਿਤੁਂ ਮੁਨਿਮ੍ ।
ਮਨੋਰਥੋ ਮਹਾਨੇਸ਼ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਿ ਮੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 34 ॥
ਯਦ੍ਯਹਂ ਤਂ ਮੁਨਿਵਰਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ੇਯਮਪਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਇਤਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ ਮੁਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨੋ ਵਚਃ ॥ 35 ॥
ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਪ੍ਰੀਤੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।
ਅਹਮਪ੍ਯੇਤਦੇਵ ਤ੍ਵਾਂ ਵਕ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ॥ 36 ॥
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਮਭਿਗਚ੍ਛੇਤਿ ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਰਾਘਵ ।
ਦਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾ ਤ੍ਵਿਦਾਨੀਮਰ੍ਥੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਬ੍ਰਵੀਸ਼ਿ ਮਾਮ੍ ॥ 37 ॥
ਅਹਮਾਖ੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਵਤ੍ਸ ਯਤ੍ਰਾਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ।
ਯੋਜਨਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਤਾਤ ਯਾਹਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਵੈ ਤਤਃ ॥ 38 ॥
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਮਹਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਗਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਰਾਤੁਰਾਸ਼੍ਰਮਃ ।
ਸ੍ਥਲਪ੍ਰਾਯੇ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਨਸ਼ੋਭਿਤੇ ॥ 39 ॥
ਬਹੁਪੁਸ਼੍ਪਫਲੇ ਰਮ੍ਯੇ ਨਾਨਾਸ਼ਕੁਨਿਨਾਦਿਤੇ ।
ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯੋ ਵਿਵਿਧਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸਲਿਲਾਸ਼੍ਸ਼ਿਵਾਃ ॥ 40 ॥
ਹਂਸਕਾਰਂਡਵਾਕੀਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਾਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ।
ਤਤ੍ਰੈਕਾਂ ਰਜਨੀਂ ਵ੍ਯੁਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਰਾਮ ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 41 ॥
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਨਸ਼ਂਡਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ।
ਤਤ੍ਰਾਗਸ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਗਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਮਂਤਰਾ ॥ 42 ॥
ਰਮਣੀਯੇ ਵਨੋਦ੍ਧੇਸ਼ੇ ਬਹੁਪਾਦਪਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ।
ਰਂਸ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਵੈਦੇਹੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਸਹ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 43 ॥
ਸ ਹਿ ਰਮ੍ਯੋ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੋ ਬਹੁਪਾਦਪਸਂਕੁਲਃ ।
ਯਦਿ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਮਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ॥ 44 ॥
ਅਦ੍ਯੈਵ ਗਮਨੇ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਰੋਚਯਸ੍ਵ ਮਹਾਯਸ਼ਃ ।
ਇਤਿ ਰਾਮੋ ਮੁਨੇਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ॥ 45 ॥
ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸਾਨੁਜਸ੍ਸੀਤਯਾ ਸਹ ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਵਨਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਪਰ੍ਵਤਾਂਸ਼੍ਚਾਭ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭਾਨ੍ ॥ 46 ॥
ਸਰਾਂਸਿ ਸਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਥਿ ਮਾਰ੍ਗਵਸ਼ਾਨੁਗਾਃ ।
ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੇਨੋਪਦਿਸ਼੍ਟੇਨ ਗਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਪਥਾ ਸੁਖਮ੍ ॥ 47 ॥
ਇਦਂ ਪਰਮਸਂਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਏਤਦੇਵਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਨੂਨਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 48 ॥
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਮੁਨੇਰ੍ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਃ ।
ਯਥਾ ਹਿ ਮੇ ਵਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤਾਃ ਪਥਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ 49 ॥
ਸਨ੍ਨਤਾਃ ਫਲਭਾਰੇਣ ਪੁਸ਼੍ਪਭਾਰੇਣ ਚ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ।
ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਚ ਪਕ੍ਵਾਨਾਂ ਵਨਾਦਸ੍ਮਾਦੁਪਾਗਤਃ ॥ 50 ॥
ਗਂਧੋਯਂ ਪਵਨੋਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਸ੍ਸਹਸਾ ਕਟੁਕੋਦਯਃ ।
ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਚ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਂਤੇ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾਃ ਕਾਸ਼੍ਠਸਂਚਯਾਃ ॥ 51 ॥
ਲੂਨਾਸ਼੍ਚ ਪਥਿ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਂਤੇ ਦਰ੍ਭਾ ਵੈਡੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਃ ।
ਏਤਚ੍ਚ ਵਨਮਧ੍ਯਸ੍ਥਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਣਾਭ੍ਰਸ਼ਿਖਰੋਪਮਮ੍ ॥ 52 ॥
ਪਾਵਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਸ੍ਯ ਧੂਮਾਗ੍ਰਂ ਸਂਪ੍ਰਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤੇ ।
ਵਿਵਿਕ੍ਤੇਸ਼ੁ ਚ ਤੀਰ੍ਥੇਸ਼ੁ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਨਾਨਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ॥ 53 ॥
ਪੁਸ਼੍ਪੋਪਹਾਰਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਕੁਸੁਮੈਸ੍ਸ੍ਵਯਮਰ੍ਜਿਤੈ ।
ਤਤ੍ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਯਥਾ ਸੌਮ੍ਯ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ॥ 54 ॥
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੋ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਨੂਨਮੇਸ਼ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਨਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਤਪਸਾ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ॥ 55 ॥
ਯਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇਯਂ ਦਿਕ੍ਛਰਣ੍ਯਾ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਧਾਰਯਨ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਰੂਪਮਿਲ੍ਵਲਸ੍ਸਂਸ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਦਨ੍ ॥ 56 ॥
ਆਮਂਤ੍ਰਯਤਿ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਮਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਨਿਰ੍ਘ੍ਰੁਰੁਇਣਃ ।
ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਸਂਸ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਤਤਸ੍ਤਂ ਮੇਸ਼ਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ 57 ॥
ਤਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਭੋਜਯਾਮਾਸ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਤਤੋ ਭੁਕ੍ਤਵਤਾਂ ਤੇਸ਼ਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਮਿਲ੍ਵਲੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 58 ॥
ਵਾਤਾਪੇ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਮਨ੍ਵੇਤਿ ਸ੍ਵਰੇਣ ਮਹਤਾ ਵਦਨ੍ ।
ਤਤੋ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਤਾਪਿਰ੍ਮੇਸ਼ਵਨ੍ਨਦਨ੍ ॥ 59 ॥
ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਪਤਤ੍ ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾਣਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੈਰੇਵਂ ਕਾਮਰੂਪਿਭਿਃ ॥ 60 ॥
ਵਿਨਾਸ਼ਿਤਾਨਿ ਸਂਹਤ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨੈਃ ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਤਦਾ ਦੇਵੈਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੇਨ ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਣਾ ॥ 61 ॥
ਅਨੁਭੂਯ ਕਿਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਸਮਹਾਸੁਰਃ ।
ਤਤਸ੍ਸਂਪਨ੍ਨਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤੋਦਕਂ ਤਤਃ ॥ 62 ॥
ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਮਸ੍ਵੇਤਿ ਚੇਲ੍ਵਲਸ੍ਸੋਭ੍ਯਭਾਸ਼ਤ ।
ਸ ਤਂ ਤਥਾ ਭਾਸ਼ਮਾਣਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਵਿਪ੍ਰਘਾਤਿਨਮ੍ ॥ 63 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਹਸਂਧੀਮਾਨਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ ।
ਕੁਤੋ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਮਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮਯਾ ਜੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ ॥ 64 ॥
ਭ੍ਰਾਤੁਸ੍ਤੇ ਮੇਸ਼ਰੂਪਸ੍ਯ ਗਤਸ੍ਯ ਯਮਸਾਦਨਮ੍ ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਨਿਧਨਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍ ॥ 65 ॥
ਪ੍ਰਧਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਮੁਨਿਂ ਕ੍ਰੋਧਾਨ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।
ਸੋਭਿਦ੍ਰਵਨ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਂ ਮੁਨਿਨਾ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਾ ॥ 66 ॥
ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਾਨਲਕਲ੍ਪੇਨ ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧੋ ਨਿਧਨਂ ਗਤਃ ।
ਤਸ੍ਯਾਯਮਾਸ਼੍ਰਮੋ ਭ੍ਰਾਤੁਸ੍ਤਟਾਕਵਨਸ਼ੋਭਿਤਃ ॥ 67 ॥
ਵਿਪ੍ਰਾਨੁਕਂਪਯਾ ਯੇਨ ਕਰ੍ਮੇਦਂ ਦੁਸ਼੍ਕਰਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਏਵਂ ਕਥਯਮਾਨਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਸਹ ।
ਰਾਮਸ੍ਯਾਸ੍ਤਂ ਗਤਸ੍ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਸਂਧ੍ਯਾਕਾਲੋਭ੍ਯਵਰ੍ਤਤਃ ॥ 68 ॥
ਉਪਾਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਸਂਧ੍ਯਾਂ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਤਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਂ ਸੋਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍ ॥ 69 ॥
ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹੀਤਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਨਾ ਤੇਨ ਰਾਘਵਃ ।
ਨ੍ਯਵਸਤ੍ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਾਮੇਕਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਮੂਲਫਲਾਨਿ ਚ ॥ 70 ॥
ਤਸ੍ਯਾਂ ਰਾਤ੍ਯ੍ਰਾਂ ਵ੍ਯਤੀਤਾਯਾਂ ਵਿਮਲੇ ਸੂਰ੍ਯਮਂਡਲੇ ।
ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਤਮਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਹ੍ਯਾਮਂਤ੍ਰਯਤ ਰਾਘਵਃ ॥ 71 ॥
ਅਭਿਵਾਦਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਭਗਵਨ੍ ਸੁਖਮਧ੍ਯੁਸ਼ਿਤੋ ਨਿਸ਼ਾਮ੍ ।
ਆਮਂਤ੍ਰਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਗੁਰੁਂ ਤੇ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਮਗ੍ਰਜਮ੍ ॥ 72 ॥
ਗਮ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਤੇਨੋਕ੍ਤੋ ਜਗਾਮ ਰਘੁਨਂਦਨਃ ।
ਯਥੋਦ੍ਦਿਸ਼੍ਟੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵਨਂ ਤਚ੍ਚਾਵਲੋਕਯਨ੍ ॥ 73 ॥
ਨੀਵਾਰਾਨ੍ਪਨਸਾਂਸ੍ਤਾਲਾਂਸ੍ਤਿਮਿਸ਼ਾਨ੍ਵਂਚੁਲਾਂਧਵਾਨ੍ ।
ਚਿਰਿਬਿਲ੍ਵਾਨ੍ਮਧੂਕਾਂਸ਼੍ਚ ਬਿਲ੍ਵਾਨਪਿ ਚ ਤਿਂਦੁਕਾਨ੍ ॥ 74 ॥
ਪੁਸ਼੍ਪਿਤਾਨ੍ਪੁਸ਼੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾਭਿਰ੍ਲਤਾਭਿਰਨੁਵੇਸ਼੍ਟਿਤਾਨ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਮਸ਼੍ਸ਼ਤਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਂਤਾਰਪਾਦਪਾਨ੍ ॥ 75 ॥
ਹਸ੍ਤਿਹਸ੍ਤੈਰ੍ਵਿਮ੍ਰੁਰੁਇਦਿਤਾਨ੍ਵਾਨਰੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਨ੍ ।
ਮਤ੍ਤੈਸ਼੍ਸ਼ਕੁਨਿਸਂਘੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਣਾਦਿਤਾਨ੍ ॥ 76 ॥
ਤਤੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸਮੀਪਸ੍ਥਂ ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ ।
ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਠਤੋਨੁਗਤਂ ਵੀਰਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ ॥ 77 ॥
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਪਤ੍ਰਾ ਯਥਾ ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਾ ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ਾਂਤਾ ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਦ੍ਵਿਜਾਃ ।
ਆਸ਼੍ਰਮੋ ਨਾਤਿਦੂਰਸ੍ਥੋ ਮਹਰ੍ਸ਼ੇਰ੍ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 78 ॥
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਲੋਕੇ ਸ੍ਵੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਆਸ਼੍ਰਮੋ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਂਤਸ਼੍ਰਮਾਪਹਃ ॥ 79 ॥
ਪ੍ਰਾਜ੍ਯਧੂਮਾਕੁਲਵਨਸ਼੍ਚੀਰਮਾਲਾਪਰਿਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਮ੍ਰੁਰੁਇਗਯੂਥਸ਼੍ਚ ਨਾਨਾਸ਼ਕੁਨਿਨਾਦਿਤਃ ॥ 80 ॥
ਤਸ੍ਯੇਦਮਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ।
ਦਿਗਿਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਤ੍ਰਾਸਾਦ੍ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤੇ ਨੋਪਭੁਜ੍ਯਤੇ ॥ 81 ॥
ਯਦਾ ਪ੍ਰਭ੍ਰੁਰੁਇਤਿ ਚਾਕ੍ਰਾਂਤਾ ਦਿਗਿਯਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਤਦਾ ਪ੍ਰਭ੍ਰੁਰੁਇਤਿ ਨਿਰ੍ਵੈਰਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਾ ਰਜਨੀਚਰਾਃ ॥ 82 ॥
ਨਾਮ੍ਨਾ ਚੇਯਂ ਭਗਵਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦਿਕ੍ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ।
ਪ੍ਰਥਿਤਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੁ ਲੋਕੇਸ਼ੁ ਦੁਰ੍ਧਰ੍ਸ਼ਾ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਭਿਃ ॥ 83 ॥
ਮਾਰ੍ਗਂ ਨਿਰੋਦ੍ਧੁਂ ਨਿਰਤੋ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ ।
ਨਿਦੇਸ਼ਂ ਪਾਲਯਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਂਧ੍ਯਸ਼ੈਲਾ ਨ ਵਰ੍ਧਤੇ ॥ 84 ॥
ਅਯਂ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲੋਕੇ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਕਰ੍ਮਣਃ ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਵਿਨੀਤਜਨਸੇਵਿਤਃ ॥ 85 ॥
ਏਸ਼ ਲੋਕਾਰ੍ਚਿਤਸ੍ਸਾਧੁਰ੍ਹਿਤੇ ਨਿਤ੍ਯਰਤਸ੍ਸਤਾਮ੍ ।
ਅਸ੍ਮਾਨਭਿਗਤਾਨੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਯਸਾ ਯੋਜਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 86 ॥
ਆਰਾਧਯਿਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਤ੍ਰਾਹਮਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ।
ਸ਼ੇਸ਼ਂ ਚ ਵਨਵਾਸਸ੍ਯ ਸੌਮ੍ਯ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਭੋ ॥ 87 ॥
ਅਤ੍ਰ ਦੇਵਾਸ੍ਸਗਂਧਰ੍ਵਾਸ੍ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਪਰਮਰ੍ਸ਼ਯਃ ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਨਿਯਤਾਹਾਰਂ ਸਤਤਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ ॥ 88 ॥
ਨਾਤ੍ਰ ਜੀਵੇਨ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰੂਰੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਸ਼ਠਃ ।
ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸਃ ਕਾਮਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੋ ਵਾ ਮੁਨਿਰੇਸ਼ ਤਥਾਵਿਧਃ ॥ 89 ॥
ਅਤ੍ਰ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਯਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਨਾਗਾਸ਼੍ਚ ਪਤਗੈਸ੍ਸਹ ।
ਵਸਂਤਿ ਨਿਯਤਾਹਾਰਾ ਧਰ੍ਮਮਾਰਾਧਯਿਸ਼੍ਣਵਃ ॥ 90 ॥
ਅਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਮਾਨੈਜਸ੍ਸੂਰ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭੈਃ ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਦੇਹਾ ਨਵੈਰ੍ਦੇਹੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਯਾਤਾਃ ਪਰਮਰ੍ਸ਼ਯਃ ॥ 91 ॥
ਯਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਮਮਰਤ੍ਵਂ ਚ ਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ।
ਅਤ੍ਰ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤਿ ਭੂਤੈਰਾਰਾਧਿਤਾਸ਼੍ਸ਼ੁਭੈਃ ॥ 92 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਂਡੇ ਏਕਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
