View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in Gurmukhi script, commonly used for Punjabi language.

5.48 ਸੁਂਦਰਕਾਂਡ - ਅਸ਼੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ

ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅਸ਼੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।

ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਹਨੂਮਤਾਕ੍ਸ਼ੇ ਨਿਹਤੇ ਕੁਮਾਰੇ ।
ਮਨਸ੍ਸਮਾਧਾਯ ਸਦੇਵਕਲ੍ਪਂ ਸਮਾਦਿਦੇਸ਼ੇਂਦ੍ਰਜਿਤਂ ਸਰੋਸ਼ਃ ॥ 1 ॥

ਤ੍ਵਮਸ੍ਤ੍ਰਵਿਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਵਰਿਸ਼੍ਠਸ੍ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਸ਼ੋਕਦਾਤਾ ।
ਸੁਰੇਸ਼ੁ ਸੇਂਦ੍ਰੇਸ਼ੁ ਚ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਕਰ੍ਮਾ ਪਿਤਾਮਹਾਰਾਧਨਸਂਚਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਃ ॥ 2 ॥

ਤਵਾਸ੍ਤ੍ਰਬਲਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਸੁਰਾਃ ਸਮਰੁਦ੍ਗਣਾਃ ।
ਨ ਸ਼ੇਕੁਸ੍ਸਮਰੇ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ॥ 3 ॥

ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੁ ਲੋਕੇਸ਼ੁ ਸਂਯੁਗੇਨ ਗਤਸ਼੍ਰਮਃ ।
ਭੁਜਵੀਰ੍ਯਾਭਿਗੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਪਸਾ ਚਾਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ॥ 4 ॥

ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਿਭਾਗਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਮਤਿਸਤ੍ਤਮਃ ।
ਨ ਤੇ਽ਸ੍ਤ੍ਯਸ਼ਕ੍ਯਂ ਸਮਰੇਸ਼ੁ ਕਰ੍ਮਣਾ ਨ ਤੇ਽ਸ੍ਤ੍ਯਕਾਰ੍ਯਂ ਮਤਿਪੂਰ੍ਵਮਂਤ੍ਰਣੇ ।
ਨ ਸੋ਽ਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੁ ਸਂਗ੍ਰਹੇਸ਼ੁ ਵੈ ਨ ਵੇਦ ਯਸ੍ਤੇ਽ਸ੍ਤ੍ਰਬਲਂ ਬਲਂ ਚ ਤੇ ॥ 5 ॥

ਮਮਾਨੁਰੂਪਂ ਤਪਸੋ ਬਲਂ ਚ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਬਲਂ ਚ ਸਂਯੁਗੇ ।
ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਣਾਵਮਰ੍ਦੇ ਮਨਸ਼੍ਸ਼੍ਰਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਮ੍ ॥ 6 ॥

ਨਿਹਤਾਃ ਕਿਂਕਰਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਜਂਬੁਮਾਲੀ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ।
ਅਮਾਤ੍ਯਪੁਤ੍ਰਾ ਵੀਰਾਸ਼੍ਚ ਪਂਚ ਸੇਨਾਗ੍ਰਯਾਯਿਨਃ ॥ 7 ॥

ਬਲਾਨਿ ਸੁਸਮ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਨਿ ਸਾਸ਼੍ਵਨਾਗਰਥਾਨਿ ਚ ।
ਸਹੋਦਰਸ੍ਤੇ ਦਯਿਤਃ ਕੁਮਾਰੋ਽ਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸੂਦਿਤਃ ॥ 8 ॥

ਨ ਹਿ ਤੇਸ਼੍ਵੇਵ ਮੇ ਸਾਰੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯਰਿਨਿਸ਼ੂਦਨ ।
ਇਦਂ ਹਿ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਮਤਿਮਨ੍ਮਹਦ੍ਬਲਂ ਕਪੇਃ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮਂ ਚ ।
ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਾਰਂ ਕੁਰੁਸ਼੍ਵ ਵੇਗਂ ਸ੍ਵਬਲਾਨੁਰੂਪਮ੍ ॥ 9 ॥

ਬਲਾਵਮਰ੍ਥਸ੍ਤਯਿ ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੇ ਯਥਾ ਗਤੇ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਸ਼ਾਂਤਸ਼ਤ੍ਰੌ ।
ਤਥਾ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮਬਲਂ ਪਰਂ ਚ ਸਮਾਰਭਸ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਵਰਿਸ਼੍ਠ ॥ 10 ॥

ਨ ਵੀਰਸੇਨਾ ਗਣਸ਼ੋਚ੍ਯਵਂਤਿ ਨ ਵਜ੍ਰਮਾਦਾਯ ਵਿਸ਼ਾਲਸਾਰਮ੍ ।
ਨ ਮਾਰੁਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਗਤੇਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਨ ਚਾਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪਃ ਕਰਣੇਨ ਹਂਤੁਮ੍ ॥ 11 ॥

ਤਮੇਵਮਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਸਾਮ੍ਯਾਦ੍ਧਿ ਸਮਾਹਿਤਾਤ੍ਮਾ ।
ਸ੍ਮਰਂਸ਼੍ਚ ਦਿਵ੍ਯਂ ਧਨੁਸ਼ੋ਽ਸ੍ਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਂ ਵ੍ਰਜਾਕ੍ਸ਼ਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਰਭਸ੍ਵ ॥ 12 ॥

ਨ ਖਲ੍ਵਿਯਂ ਮਤਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਾ ਯਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸਂਪ੍ਰੇਸ਼ਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਇਯਂ ਚ ਰਾਜਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਮਤਿਰ੍ਮਤਾ ॥ 13 ॥

ਨਾਨਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਸ਼ੁ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਵੈਸ਼ਾਰਦ੍ਯਮਰਿਂਦਮ ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਕਾਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਜਯੋ ਰਣੇ ॥ 14 ॥

ਤਤਃ ਪਿਤੁਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦਕ੍ਸ਼ਸੁਤਪ੍ਰਭਾਵਃ ।
ਚਕਾਰ ਭਰ੍ਤਾਰਮਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਰਣਾਯ ਵੀਰਃ ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਬੁਦ੍ਧਿਃ ॥ 15 ॥

ਤਤਸ੍ਤੈ ਸ੍ਸ੍ਵਗਣੈਰਿਸ਼੍ਟੈਰਿਂਦ੍ਰਜਿਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਿਤਃ ।
ਯੁਦ੍ਧੋਦ੍ਧਤਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋਤ੍ਸਾਹਸ੍ਸਂਗ੍ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ ॥ 16 ॥

ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਤੇਸ੍ਸੁਤਃ ।
ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਪਰ੍ਵਸੁ ॥ 17 ॥

ਸ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜੋਪਮਤੁਲ੍ਯਵੇਗੈ ।
ਰ੍ਵ੍ਯਾਲ਼ੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਿਤਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਦਮ੍ਸ਼੍ਟ੍ਰੈਃ ।
ਰਥਂ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਸਮ੍ਗਵੇਗਮ੍ ।
ਸਮਾਰੁਰੋਹੇਂਦ੍ਰਜਿਦਿਂਦ੍ਰਕਲ੍ਪਃ ॥ 18 ॥

ਸ ਰਥੀ ਧਨ੍ਵਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੋਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਵਰਃ ।
ਰਥੇਨਾਭਿਯਯੌ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਹਨੁਮਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸੋ਽ਭਵਤ੍ ॥ 19 ॥

ਸ ਤਸ੍ਯ ਰਥਨਿਰ੍ਘੋਸ਼ਂ ਜ੍ਯਾਸ੍ਵਨਂ ਕਾਰ੍ਮੁਕਸ੍ਯ ਚ ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਹਰਿਵੀਰੋ਽ਸੌ ਸਂਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਤਰੋ਽ਭਵਤ੍ ॥ 20 ॥

ਸੁਮਹਚ੍ਚਾਪਮਾਦਾਯ ਸ਼ਿਤਸ਼ਲ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਾਯਕਾਨ੍ ।
ਹਨੁਮਂਤਮਭਿਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਜਗਾਮ ਰਣਪਂਡਿਤਃ ॥ 21 ॥

ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤਃ ਸਂਯਤਿ ਜਾਤਹਰ੍ਸ਼ੇ ਰਣਾਯ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਚਾਪਪਾਣੌ ।
ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਲੁਸ਼ਾ ਬਭੂਵੁ ਰ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਾਸ਼੍ਚ ਰੌਦ੍ਰਾ ਬਹੁਧਾ ਵਿਨੇਦੁਃ ॥ 22 ॥

ਸਮਾਗਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੁ ਨਾਗਯਕ੍ਸ਼ਾ ਮਹਰ੍ਸ਼ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰਚਰਾਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ।
ਨਭਸ੍ਸਮਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸਂਘਾ ਵਿਨੇਦੁਰੁਚ੍ਚੈਃ ਪਰਮਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਃ ॥ 23 ॥

ਆਯਾਂਤਂ ਸਰਥਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਤੂਰ੍ਣਮਿਂਦ੍ਰਜਿਤਂ ਕਪਿਃ ।
ਵਿਨਨਾਦ ਮਹਾਨਾਦਂ ਵ੍ਯਵਰ੍ਧਤ ਚ ਵੇਗਵਾਨ੍ ॥ 24 ॥

ਇਂਦ੍ਰਜਿਤ੍ਤੁ ਰਥਂ ਦਿਵ੍ਯਮਾਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਮੁਕਃ ।
ਧਨੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਫਾਰਯਾਮਾਸ ਤਟਿਦੂਰ੍ਜਿਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 25 ॥

ਤਤਸ੍ਸਮੇਤਾਵਤਿਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਵੇਗੌ ਮਹਾਬਲੌ ਤੌ ਰਣਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਂਕੌ ।
ਕਪਿਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਤੇਸ੍ਤਨੂਜਃ ਸੁਰਾਸੁਰੇਂਦ੍ਰਾਵਿਵ ਬਦ੍ਧਵੈਰੌ ॥ 26 ॥

ਸ ਤਸ੍ਯ ਵੀਰਸ੍ਯ ਮਹਾਰਥਸ੍ਯ ਧਨੁਸ਼੍ਮਤਃ ਸਂਯਤਿ ਸਮ੍ਮਤਸ੍ਯ ।
ਸ਼ਰਪ੍ਰਵੇਗਂ ਵ੍ਯਹਨਤ੍ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧ ਸ਼੍ਚਚਾਰ ਮਾਰ੍ਗੇ ਪਿਤੁਰਪ੍ਰਮੇਯਃ ॥ 27 ॥

ਤਤਸ਼੍ਸ਼ਰਾਨਾਯਤਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ਲ੍ਯਾਨ੍ ਸੁਪਤ੍ਰਿਣਃ ਕਾਂਚਨਚਿਤ੍ਰਪੁਂਖਾਨ੍ ।
ਮੁਮੋਚ ਵੀਰਃ ਪਰਵੀਰਹਂਤਾ ਸੁਸਨ੍ਨਤਾਨ੍ ਵਜ੍ਰਨਿਪਾਤਵੇਗਾਨ੍ ॥ 28 ॥

ਤਤਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਸ੍ਯਂਦਨਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਂ ਚ ਮ੍ਰੁਰੁਇਦਂਗਭੇਰੀਪਟਹਸ੍ਵਨਂ ਚ ।
ਵਿਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮਾਣਸ੍ਯ ਚ ਕਾਰ੍ਮੁਕਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਘੋਸ਼ਂ ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਪਾਤ ॥ 29 ॥

ਸ਼ਰਾਣਾਮਂਤਰੇਸ਼੍ਵਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਹਰਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਭਿਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਮੋਘਯਨ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸਂਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ 30 ॥

ਸ਼ਰਾਣਾਮਗ੍ਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਸਮਭਿਵਰ੍ਤਤ ।
ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਹਨੁਮਾਨੁਤ੍ਪਪਾਤਾਨਿਲਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 31 ॥

ਤਾਵੁਭੌ ਵੇਗਸਂਪਨ੍ਨੌ ਰਣਕਰ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦੌ ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਮਨੋਗ੍ਰਾਹਿ ਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਯੁਦ੍ਧਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 32 ॥

ਹਨੁਮਤੋ ਵੇਦ ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ਽ਂਤਰਂ ਨ ਮਾਰੁਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੋ਽ਂਤਰਮ੍ ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਹੌ ਬਭੂਵਤੁਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਤੌ ਦੇਵਸਮਾਨਵਿਕ੍ਰਮੌ ॥ 33 ॥

ਤਤਸ੍ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ ਵਿਹਨ੍ਯਮਾਨੇ ਸ਼ਰੇਸ਼੍ਵਮੋਘੇਸ਼ੁ ਚ ਸਂਪਤਤ੍ਸੁ ।
ਜਗਾਮ ਚਿਂਤਾਂ ਮਹਤੀਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਸਂਯੋਗਸਮਾਹਿਤਾਤ੍ਮਾ ॥ 34 ॥

ਤਤੋ ਮਤਿਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜਸੂਨੁ ਸ਼੍ਚਕਾਰ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਰਿਵੀਰਮੁਖ੍ਯੇ ।
ਅਵਧ੍ਯਤਾਂ ਤਸ੍ਯ ਕਪੇਸ੍ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਥਂ ਨਿਗਚ੍ਛੇਦਿਤਿ ਨਿਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਮ੍ ॥ 35 ॥

ਤਤਃ ਪੈਤਾਮਹਂ ਵੀਰਃ ਸੋ਽ਸ੍ਤ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਵਰਃ ।
ਸਂਦਧੇ ਸੁਮਹਤ੍ਤੇਜਾਃ ਤਂ ਹਰਿਪ੍ਰਵਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 36 ॥

ਅਵਧ੍ਯੋ਽ਯਮਿਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਮਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਸ੍ਤ੍ਰਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍ ।
ਨਿਜਗ੍ਰਾਹ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਮਿਂਦ੍ਰਜਿਤ੍ ॥ 37 ॥

ਤੇਨ ਬਦ੍ਧਸ੍ਤਤੋ਽ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਸ ਵਾਨਰਃ ।
ਅਭਵਨ੍ਨਿਰ੍ਵਿਚੇਸ਼੍ਟਸ਼੍ਚ ਪਪਾਤ ਸ ਮਹੀਤਲੇ ॥ 38 ॥

ਤਤੋ਽ਥ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਬਂਧਂ ਪ੍ਰਭੋਃ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ਵਿਗਤਾਤ੍ਮਵੇਗਃ ।
ਪਿਤਾਮਹਾਨੁਗ੍ਰਹਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਵਿਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਹਰਿਪ੍ਰਵੀਰਃ ॥ 39 ॥

ਤਤ ਸ੍ਸ੍ਵਾਯਂਬੁਵੈਰ੍ਮਂਤ੍ਰੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰਮਭਿਮਂਤ੍ਰਿਤਮ੍ ।
ਹਨੁਮਾਂਸ਼੍ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਵਰਦਾਨਂ ਪਿਤਾਮਹਾਤ੍ ॥ 40 ॥

ਨ ਮੇ਽ਸ੍ਤ੍ਰਬਂਧਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣੇ ਲੋਕਗੁਰੋਃ ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ ।
ਇਤ੍ਯੇਵ ਮਤ੍ਵਾ ਵਿਹਿਤੋ਽ਸ੍ਤ੍ਰਬਂਧੋ ਮਯਾਤ੍ਮਯੋਨੇਰਨੁਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਃ ॥ 41 ॥

ਸ ਵੀਰ੍ਯਮਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਪਿਰ੍ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਾਨੁਗ੍ਰਹਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ।
ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪਰਿਚਿਂਤਯਿਤ੍ਵਾ ਪਿਤਾਮਹਾਜ੍ਞਾਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ ਸ੍ਮ ॥ 42 ॥

ਅਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਪਿ ਹਿ ਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਭਯਂ ਮਮ ਨ ਜਾਯਤੇ ।
ਪਿਤਾਮਹਮਹੇਂਦ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯਾਨਿਲੇਨ ਚ ॥ 43 ॥

ਗ੍ਰਹਣੇ ਚਾਪਿ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਮਹਨ੍ਮੇ ਗੁਣਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰੇਣ ਸਂਵਾਦਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਣਂਤੁ ਮਾਂ ਪਰੇ ॥ 44 ॥

ਸ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਃ ਪਰਵੀਰਹਂਤਾ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯਕਾਰੀ ਵਿਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਚੇਸ਼੍ਟਃ ।
ਪਰੈਃ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਾਭਿਗਤੈਰ੍ਨਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਨਨਾਦ ਤੈਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਰਿਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਃ ॥ 45 ॥

ਤਤਸ੍ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵਿਚੇਸ਼੍ਟਮਰਿਂਦਮਮ੍ ।
ਬਬਂਧੁਸ਼੍ਸ਼ਣਵਲ੍ਕੈਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰੁਮਚੀਰੈਸ਼੍ਚ ਸਂਹਤੈਃ ॥ 46 ॥

ਸ ਰੋਚਯਾਮਾਸ ਪਰੈਸ਼੍ਚ ਬਂਧਨਂ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਵੀਰੈਰਭਿਨਿਗ੍ਰਹਂ ਚ ।
ਕੌਤੂਹਲਾਨ੍ਮਾਂ ਯਦਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰੋ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯੇਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਃ ॥ 47 ॥

ਸ ਬਦ੍ਧਸ੍ਤੇਨ ਵਲ੍ਕੇਨ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ਽ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰਬਂਧਃ ਸ ਚਾਨ੍ਯਂ ਹਿ ਨ ਬਂਧਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 48 ॥

ਅਥੇਂਦ੍ਰਜਿਤ੍ਤੁ ਦ੍ਰੁਮਚੀਰਬਦ੍ਧਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਵੀਰਃ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਂ ਤਮ੍ ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤਮਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਜਗਾਮ ਚਿਂਤਾਂ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਬਦ੍ਧੋ ਹ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤਤੇ਽ਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ॥ 49 ॥

ਅਹੋ ਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍ਕਂ ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਮਂਤ੍ਰਗਤਿਰ੍ਵਿਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਮਂਤ੍ਰੇ ਵਿਹਤੇ਽ਸ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਸਂਸ਼ਯਿਤਾ ਸ੍ਸ੍ਮਸਰ੍ਵੇ ॥ 50 ॥

ਅਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਹਨੁਮਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਨਾਤ੍ਮਾਨਮਵਬੁਧ੍ਯਤ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮਾਣਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿ ਸ੍ਤੌਸ਼੍ਚ ਬਂਧੈਰ੍ਨਿਪੀਡਿਤਃ ॥ 51 ॥

ਹਨ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਤਃ ਕ੍ਰੂਰੈ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਕਾਸ਼੍ਠਮੁਸ਼੍ਟਿਭਿਃ ।
ਸਮੀਪਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤ ਸ ਵਾਨਰਃ ॥ 52 ॥

ਅਥੇਂਦ੍ਰਜਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਮਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਬਦ੍ਧਂ ਦ੍ਰੁਮਚੀਰਸੂਤ੍ਰੈਃ ।
ਨ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਬਲਂ ਤਂ ਹਰਿਪ੍ਰਵੀਰਂ ਸਗਣਾਯ ਰਾਜ੍ਞੇ ॥ 53 ॥

ਤਂ ਮਤ੍ਤਮਿਵ ਮਾਤਂਗਂ ਬਦ੍ਧਂ ਕਪਿਵਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰਾਯ ਰਾਵਣਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ ॥ 54 ॥

ਕੋ਽ਯਂ ਕਸ੍ਯ ਕੁਤੋਵਾਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕੋ ਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਃ ।
ਇਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਵੀਰਾਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਜਜ੍ਞਿਰੇ ਕਥਾਃ ॥ 55 ॥

ਹਨ੍ਯਤਾਂ ਦਹ੍ਯਤਾਂ ਵਾਪਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਚਾਪਰੇ ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ 56 ॥

ਅਤੀਤ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਂ ਸਹਸਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਪਾਦਮੂਲੇ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਿਚਾਰਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਨ੍ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਮਹਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂਸ਼ਿਤਂ ਚ ॥ 57 ॥

ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਵਣਃ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਵਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਕਾਰੈਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮਾਣਮਿਤਸ੍ਤਤਃ ॥ 58 ॥

ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਤਿਂ ਚਾਪਿ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਃ ।
ਤੇਜੋਬਲਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤਪਂਤਮਿਵ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ ॥ 59 ॥

ਸਰੋਸ਼ਸਮ੍ਵਰ੍ਤਿਤਤਾਮ੍ਰਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਿਰ੍ਦਸ਼ਾਨਨਸ੍ਤਂ ਕਪਿਮਨ੍ਵਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ।
ਅਥੋਪਵਿਸ਼੍ਟਾਨ੍ ਕੁਲਸ਼ੀਲਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਨ੍ ਸਮਾਦਿਸ਼ਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਮਂਤ੍ਰਿਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ ॥ 60 ॥

ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਤੈਸ੍ਸ ਕਪਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਃ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਮਰ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਮੂਲਮਾਦੌ ।
ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਦੂਤਃ ਸਕਾਸ਼ਾਦਹਮਾਗਤੋ਽ਸ੍ਮਿ ॥ 61 ॥

ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡੇ ਅਸ਼੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥




Browse Related Categories: