ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਰਾਘਵਾਨੁਜਃ ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ਼ਿਸ਼੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ॥ 1 ॥
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਨਾਮ ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਬਲੀ ।
ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮੁਨਿਂ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਹ ਸੀਤਯਾ ॥ 2 ॥
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਭ੍ਰਾਤਾ ਤ੍ਵਵਰਜੋ ਹਿਤਃ ।
ਅਨੁਕੂਲਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯਦਿ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਾਗਤਃ ॥ 3 ॥
ਤੇ ਵਯਂ ਵਨਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਾਃ ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ।
ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸਰ੍ਵੇ ਭਗਵਂਤਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 4 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਤਪੋਧਨਃ ।
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਗ੍ਨਿਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਨਿਵੇਦਿਤੁਮ੍ ॥ 5 ॥
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਂ ਤਪਸਾ ਦੁਸ਼੍ਪ੍ਰਧਰ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਰੁਵਾਚੇਦਂ ਰਾਮਾਗਮਨਮਂਜਸਾ ॥ 6 ॥
ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨੈਵ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੋਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਮਤਃ ।
ਪੁਤ੍ਰੌ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯੇਮੌ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਏਵ ਚ ॥ 7 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਾਵਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ।
ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਂ ਭਵਂਤਮਾਯਾਤੌ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾਰ੍ਥਮਰਿਂਦਮੌ ॥ 8 ॥
ਯਦਤ੍ਰਾਨਂਤਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਜ੍ਞਾਪਯਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਤਤਸ਼੍ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਾਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਮਂ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ॥ 9 ॥
ਵੈਦੇਹੀਂ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਦਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾ ਰਾਮਸ਼੍ਚਿਰਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਂ ਮਾਂ ਸਮੁਪਾਗਤਃ ॥ 10 ॥
ਮਨਸਾ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਮਯਾਪ੍ਯਾਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ।
ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਸਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਰਾਮਸ੍ਸਭਾਰ੍ਯਸ੍ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸਮੀਪਂ ਮੇ ਕਿਂ ਚਾਸੌ ਨ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਃ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਮੁਨਿਨਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 12 ॥
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਿਸ਼੍ਯਸ੍ਤਥੇਤਿ ਨਿਯਤਾਂਜਲਿਃ ।
ਤਤੋ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਂਭ੍ਰਾਂਤਸ਼੍ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 13 ॥
ਕ੍ਵਾਸੌ ਰਾਮੋ ਮੁਨਿਂ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਮੇਤੁ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤੁ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇਣ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ॥ 14 ॥
ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਸੀਤਾਂ ਚ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ।
ਤਂ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਗਸ੍ਤ੍ਯਵਚਨਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ 15 ॥
ਪ੍ਰਾਵੇਸ਼ਯਦ੍ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸਤ੍ਕਾਰਾਰ੍ਹਂ ਸੁਸਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਤਤੋ ਰਾਮਸ੍ਸੀਤਯਾ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ॥ 16 ॥
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਹਰਿਣਾਕੀਰ੍ਣਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਹ੍ਯਵਲੋਕਯਨ੍ ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਮਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ॥ 17 ॥
ਵਿਸ਼੍ਣੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਹੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ।
ਸੋਮਸ੍ਥਾਨਂ ਭਗਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕੌਬੇਰਮੇਵ ਚ ॥ 18 ॥
ਦਾਤੁਰ੍ਵਿਧਾਤੁਃ ਸ੍ਥਾਨੇਚ ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ।
ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਮਨਂਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 19 ॥
ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਸੂਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਚ ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 20 ॥
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਮਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ॥ 21 ॥
ਵਿਸ਼੍ਣੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਹੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ।
ਸੋਮਸ੍ਥਾਨਂ ਭਗਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕੌਬੇਰਮੇਵ ਚ ॥ 22 ॥
ਧਾਤੁਰ੍ਵਿਧਾਤੁਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ।
ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਮਨਂਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 23 ॥
ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਸੂਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਚ ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 24 ॥
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਮਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ॥ 25 ॥
ਵਿਸ਼੍ਣੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਹੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ।
ਸੋਮਸ੍ਥਾਨਂ ਭਗਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕੌਬੇਰਮੇਵ ਚ ॥ 26 ॥
ਦਾਤੁਰ੍ਵਿਧਾਤੁਃ ਸ੍ਥਾਨੇਚ ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ।
ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਮਨਂਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 27 ॥
ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਸੂਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਚ ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 28 ॥
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਨਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਤਤਸ਼੍ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੈਃ ਪਰਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਮੁਨਿਰਪ੍ਯਭਿਨਿਸ਼੍ਪਤਤ੍ ॥ 29 ॥
ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਤੋ ਰਾਮੋ ਮੁਨੀਨਾਂ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਾਮ੍ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਨਂ ਵੀਰੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ ॥ 30 ॥
ਏਸ਼ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਾਮਤ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਭਗਵਾਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਃ ।
ਔਦਾਰ੍ਯੇਣਾਵਗਚ੍ਛਾਮਿ ਨਿਧਾਨਂ ਤਪਸਾਮਿਮਮ੍ ॥ 31 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਰਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍ ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਦੌ ਪਰਂਤਪਃ ॥ 32 ॥
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਸ੍ਥੌ ਰਾਮਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਃ ।
ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਤਦਾ ਰਾਮਃ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ॥ 33 ॥
ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾਸਨੋਦਕੈਃ ।
ਕੁਸ਼ਲਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਆਸ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 34 ॥
ਅਗ੍ਨਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਾਯਾਰ੍ਘ੍ਯਮਤਿਥੀਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਚ ।
ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥ੍ਯੇਨ ਧਰ੍ਮੇਣ ਸ ਤੇਸ਼ਾਂ ਭੋਜਨਂ ਦਦੌ ॥ 35 ॥
ਪ੍ਰਥਮਂ ਚੋਪਵਿਸ਼੍ਯਾਥ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਮਮਾਸੀਨਂ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਂ ਧਰ੍ਮਕੋਵਿਦਮ੍ ॥ 36 ॥
ਅਗ੍ਨਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਾਯਾਰ੍ਘ੍ਯਮਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਯੇਤ੍ ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਖਲੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਤਪਸ੍ਵੀ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ ॥ 37 ॥
ਦੁਃਸਾਕ੍ਸ਼ੀਵ ਪਰੇ ਲੋਕੇ ਸ੍ਵਾਨਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ।
ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਚਾਰੀ ਮਹਾਰਥਃ ॥ 38 ॥
ਪੂਜਨੀਯਸ਼੍ਚ ਮਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾਤਿਥਿਃ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲੈਰ੍ਮੂਲੈਃ ਪੁਸ਼੍ਪੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 39 ॥
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਾਮਂ ਪੁਨਰੇਵ ਤਤੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਇਦਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਮਹਚ੍ਚਾਪਂ ਹੇਮਰਤ੍ਨਵਿਭੂਸ਼ਿਤਮ੍ ॥ 40 ॥
ਵੈਸ਼੍ਣਵਂ ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਅਮੋਘਸ੍ਸੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮਃ ॥ 41 ॥
ਦਤ੍ਤੌ ਮਮ ਮਹੇਂਦ੍ਰੇਣ ਤੂਣੀ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਸਾਯਕੌ ।
ਸਂਪੂਰ੍ਣੌ ਨਿਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਜ੍ਵਲਦ੍ਭਿਰਿਵ ਪਾਵਕੈਃ ॥ 42 ॥
ਮਹਾਰਜਤਕੋਸ਼ੋਯਮਸਿਰ੍ਹੇਮਵਿਭੂਸ਼ਿਤਃ ।
ਅਨੇਨ ਧਨੁਸ਼ਾ ਰਾਮ ਹਤ੍ਵਾ ਸਂਖ੍ਯੇ ਮਹਾਸੁਰਾਨ੍ ॥ 43 ॥
ਆਜਹਾਰ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਦੀਪ੍ਤਾਂ ਪੁਰਾ ਵਿਸ਼੍ਣੁਰ੍ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ ।
ਤਦ੍ਧਨੁਸ੍ਤੌ ਚ ਤੂਣੀਰੌ ਸ਼ਰਂ ਖਂਗਂ ਚ ਮਾਨਦ ॥ 44 ॥
ਜਯਾਯ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਣੀਸ਼੍ਵ ਵਜ੍ਰਂ ਵਜ੍ਰਧਰੋ ਯਥਾ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸਮਸ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਰਾਯੁਧਮ੍ ।
ਦਤ੍ਵਾ ਰਾਮਾਯ ਭਗਵਾਨਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 45 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਂਡੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
