ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅਸ਼੍ਟਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਸ੍ਸ ਕਪਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸ੍ਤੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤੋਸ਼ਿਤਃ ।
ਸੀਤਾਮੁਵਾਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ॥ 1 ॥
ਯੁਕ੍ਤਰੂਪਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਭਾਸ਼ਿਤਂ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ।
ਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਸਾਧ੍ਵੀਨਾਂ ਵਿਨਯਸ੍ਯ ਚ ॥ 2 ॥
ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਵਂ ਨ ਤੁ ਸਮਰ੍ਥਂ ਹਿ ਸਾਗਰਂ ਵ੍ਯਤਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍ ।
ਮਾਮਧਿਸ਼੍ਠਾਯ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਮਾਯਤਮ੍ ॥ 3 ॥
ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਕਾਰਣਂ ਯਚ੍ਚ ਬ੍ਰਵੀਸ਼ਿ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤੇ ।
ਰਾਮਾਦਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਰ੍ਹਾਮਿ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਿਤਿ ਜਾਨਕਿ ॥ 4 ॥
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਦੇਵਿ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਕਾ ਹ੍ਯਨ੍ਯਾ ਤ੍ਵਾਮ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਦੇਵਿ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਚਨਮੀਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮ੍ ॥ 5 ॥
ਸ਼੍ਰੋਸ਼੍ਯਤੇ ਚੈਵ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਰਵਸ਼ੇਸ਼ਤਃ ।
ਚੇਸ਼੍ਟਿਤਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਭਾਸ਼ਿਤਂ ਮਮ ਚਾਗ੍ਰਤਃ ॥ 6 ॥
ਕਾਰਣੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਦੇਵਿ ਰਾਮਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍ਸ਼ਯਾ ।
ਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਨਮਨਸਾ ਮਯੈਤਤ੍ਸਮੁਦੀਰਿਤਮ੍ ॥ 7 ॥
ਲਂਕਾਯਾ ਦੁਸ਼੍ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਤ੍ਵਾਦ੍ਦੁਸ੍ਤਰਤ੍ਵਾਨ੍ਮਹੋਦਧੇਃ ।
ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਮਯੈਤਤ੍ਸਮੁਦੀਰਿਤਮ੍ ॥ 8 ॥
ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਮਾਨੇਤੁਮਦ੍ਯੈਵ ਰਘੁਬਂਧੁਨਾ ।
ਗੁਰੁਸ੍ਨੇਹੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਨਾਨ੍ਯਥੈਤਦੁਦਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 9 ॥
ਯਦਿ ਨੋਤ੍ਸਹਸੇ ਯਾਤੁਂ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਥਮਨਿਂਦਿਤੇ ।
ਅਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਜਾਨੀਯਾਦ੍ਰਾਘਵੋ ਹਿ ਯਤ੍ ॥ 10 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਹਨੁਮਤਾ ਸੀਤਾ ਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾ ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਮਂਦਂ ਬਾਸ਼੍ਪਪ੍ਰਗ੍ਰਥਿਤਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ॥ 11 ॥
ਇਦਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਮਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਬ੍ਰੂਯਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਸ੍ਯ ਪਾਦੇ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰੇ ਪੁਰਾ ॥ 12 ॥
ਤਾਪਸਾਸ਼੍ਰਮਵਾਸਿਨ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਯਮੂਲਫਲੋਦਕੇ ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮੇ ਦੇਸ਼ੇ ਮਂਦਾਕਿਨ੍ਯਾ ਵਿਦੂਰਤਃ ॥ 13 ॥
ਤਸ੍ਯੋਪਵਨਸ਼ਂਡੇਸ਼ੁ ਨਾਨਾਪੁਸ਼੍ਪਸੁਗਂਧਿਸ਼ੁ ।
ਵਿਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਸਲਿਲੇ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾ ਮਮਾਂਕੇ ਸਮੁਪਾਵਿਸ਼ਮਃ ॥ 14 ॥
ਤਤੋ ਮਾਂਸਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾਯਸਃ ਪਰ੍ਯਤੁਂਡਯਤ੍ ।
ਤਮਹਂ ਲੋਸ਼੍ਟਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਵਾਰਯਾਮਿਸ੍ਮ ਵਾਯਸਮ੍ ॥ 15 ॥
ਦਾਰਯਨ੍ਸ ਚ ਮਾਂ ਕਾਕਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਰੈਵ ਪਰਿਲੀਯਤੇ ।
ਨ ਚਾਪ੍ਯੁਪਾਰਮਨ੍ਮਾਂਸਾਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਿ ਬਲਿਭੋਜਨਃ ॥ 16 ॥
ਉਤ੍ਕਰ੍ਸ਼ਂਤ੍ਯਾਂ ਚ ਰਸ਼ਨਾਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਯਾਂ ਮਯਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਿ ।
ਸ੍ਰਸ੍ਯਮਾਨੇ ਚ ਵਸਨੇ ਤਤੋ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਤ੍ਵਯਾ ਹ੍ਯਹਮ੍ ॥ 17 ॥
ਤ੍ਵਯਾਪਹਸਿਤਾ ਚਾਹਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਸਂਲਜ੍ਜਿਤਾ ਤਦਾ ।
ਭਕ੍ਸ਼ਗ੍ਰੁਰੁਇਧ੍ਨੇਨ ਕਾਕੇਨ ਦਾਰਿਤਾ ਤ੍ਵਾਮੁਪਾਗਤਾ ॥ 18 ॥
ਆਸੀਨਸ੍ਯ ਚ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਂਤਾ ਪੁਨਰੁਤ੍ਸਂਗਮਾਵਿਸ਼ਮ੍ ।
ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਂਤੀ ਚ ਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੇਨ ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਪਰਿਸਾਂਤ੍ਵਿਤਾ ॥ 19 ॥
ਬਾਸ਼੍ਪਪੂਰ੍ਣਮੁਖੀ ਮਂਦਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ੀ ਪਰਿਮਾਰ੍ਜਤੀ ।
ਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਥ ਵਾਯਸੇਨ ਪ੍ਰਕੋਪਿਤਾ ॥ 20 ॥
ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾ ਚ ਰਾਘਵਾਂਕੇਪ੍ਯਹਂ ਚਿਰਮ੍ ।
ਪਰ੍ਯਾਯੇਣ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਮਾਂਕੇ ਭਰਤਾਗ੍ਰਜਃ ॥ 21 ॥
ਸ ਤਤ੍ਰ ਪੁਨਰੇਵਾਥ ਵਾਯਸਸ੍ਸਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।
ਤਤਸ੍ਸੁਪ੍ਤਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਂ ਮਾਂ ਰਾਮਸ੍ਯਾਂਕਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਮ੍ ॥ 22 ॥
ਵਾਯਸਸ੍ਸਹਸਾਗਮ੍ਯ ਵਿਦਦਾਰ ਸ੍ਤਨਾਂਤਰੇ ।
ਪੁਨਃ ਪੁਨਰਥੋਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵਿਦਦਾਰ ਸ ਮਾਂ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮ੍ ॥ 23 ॥
ਤਤਸ੍ਸਮੁਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਰਾਮੋ ਮੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਸ਼ੋਣਿਤਬਿਂਦੁਭਿਃ ।
ਵਾਯਸੇਨ ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਬਲਵਤ੍ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨਯਾ ॥ 24 ॥
ਸ ਮਯਾ ਬੋਧਿਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸੁਖਸੁਪ੍ਤਃ ਪਰਂਤਪਃ ।
ਸ ਮਾਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਵਿਤੁਨ੍ਨਾਂ ਸ੍ਤਨਯੋਸ੍ਤਦਾ ॥ 25 ॥
ਆਸ਼ੀਵਿਸ਼ ਇਵ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਵਸਨ੍ਵਾਕ੍ਯਮਭਾਸ਼ਤ ।
ਕੇਨ ਤੇ ਨਾਗਨਾਸੋਰੁ ਵਿਕ੍ਸ਼ਤਂ ਵੈ ਸ੍ਤਨਾਂਤਰਮ੍ ॥ 26 ॥
ਕਃ ਕ੍ਰੀਡਤਿ ਸਰੋਸ਼ੇਣ ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਭੋਗਿਨਾ ।
ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਤਤਸ੍ਤਂ ਵੈ ਵਾਯਸਂ ਸਮੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ ॥ 27 ॥
ਨਖੈਸ੍ਸਰੁਧਿਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ਮਾਮੇਵਾਭਿਮੁਖਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਃ ਕਿਲ ਸ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾਯਸਃ ਪਤਤਾਂ ਵਰਃ ॥ 28 ॥
ਧਰਾਂਤਰਗਤਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਵਨਸ੍ਯ ਗਤੌ ਸਮਃ ।
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕੋਪਸਂਵਰ੍ਤਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ॥ 29 ॥
ਵਾਯਸੇ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਵਾਨ੍ਕ੍ਰੂਰਾਂ ਮਤਿਂ ਮਤਿਮਤਾਂ ਵਰਃ ।
ਸ ਦਰ੍ਭਂ ਸਂਸ੍ਤਰਾਦ੍ਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯੋਜਯਤ੍ ॥ 30 ॥
ਸ ਦੀਪ੍ਤ ਇਵ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰ੍ਜਜ੍ਵਾਲਾਭਿਮੁਖੋ ਦ੍ਵਿਜਮ੍ ।
ਸ ਤਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਂ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਦਰ੍ਭਂ ਤਂ ਵਾਯਸਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 31 ॥
ਤਤਸ੍ਤਂ ਵਾਯਸਂ ਦਰ੍ਭਸ੍ਸੋਂਬਰੇਨੁਜਗਾਮ ਹ ।
ਅਨੁਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਕਾਕੋ ਜਗਾਮ ਵਿਵਿਧਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ 32 ॥
ਲੋਕਕਾਮ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵੈ ਵਿਚਚਾਰ ਹ ।
ਸ ਪਿਤ੍ਰਾ ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਸੁਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮਹਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ॥ 33 ॥
ਤ੍ਰੀਨ੍ਲੋਕਾਨ੍ਸਂਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ ।
ਸ ਤਂ ਨਿਪਤਿਤਂ ਭੂਮੌ ਸ਼ਰਣ੍ਯਸ਼੍ਸ਼ਰਣਾਗਤਮ੍ ॥ 34 ॥
ਵਧਾਰ੍ਹਮਪਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਪਯਾ ਪਰ੍ਯਪਾਲਯਤ੍ ।
ਪਰਿਦ੍ਯੂਨਂ ਵਿਸ਼ਣ੍ਣਂ ਚ ਸ ਤਮਾਯਾਂਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 35 ॥
ਮੋਘਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ।
ਹਿਨਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਕ੍ਸ਼ਿ ਤ੍ਵਚ੍ਛਰ ਇਤ੍ਯਥ ਸੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 36 ॥
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਿ ਕਾਕਸ੍ਯ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਸ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਨੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯਃ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ॥ 37 ॥
ਸ ਰਾਮਾਯ ਨਮਸ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੇ ਦਸ਼ਰਥਾਯ ਚ ।
ਵਿਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸ੍ਤੇਨ ਵੀਰੇਣ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦੇ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍ ॥ 38 ॥
ਮਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਕਾਕਮਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸਮੁਦੀਰਿਤਮ੍ ।
ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋ ਮਾਂ ਹਰੇਤ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਮਸੇ ਤਂ ਮਹੀਪਤੇ ॥ 39 ॥
ਸ ਕੁਰੁਸ਼੍ਵ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਪਾਂ ਮਯਿ ਨਰਰ੍ਸ਼ਭ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਥਵਤੀ ਨਾਥ ਹ੍ਯਨਾਥਾ ਇਵ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 40 ॥
ਆਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸ੍ਯਂ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਵਤ੍ਤ੍ਤ ਐਵ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਃ ।
ਜਾਨਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ 41 ॥
ਅਪਾਰਪਾਰਮਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯਂ ਗਾਂਭੀਰ੍ਯਾਤ੍ਸਾਗਰੋਪਮਮ੍ ।
ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸਸਮੁਦ੍ਰਾਯਾ ਧਰਣ੍ਯਾ ਵਾਸਵੋਪਮਮ੍ ॥ 42 ॥
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਸ੍ਸਤ੍ਯਵਾਨ੍ਬਲਵਾਨਪਿ ।
ਕਿਮਰ੍ਥਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਸੁ ਨ ਯੋਜਯਸਿ ਰਾਘਵ ॥ 43 ॥
ਨ ਨਾਗਾ ਨਾਪਿ ਗਂਧਰ੍ਵਾ ਨਾਸੁਰਾ ਨ ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਃ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਮਰੇ ਵੇਗਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਸਮਾਧਿਤੁਮ੍ ॥ 44 ॥
ਤਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਮਯਿ ਸਂਭ੍ਰਮਃ ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨ ਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਯਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ॥ 45 ॥
ਭ੍ਰਾਤੁਰਾਦੇਸ਼ਮਾਦਾਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾ ਪਰਂਤਪਃ ।
ਕਸ੍ਯ ਹੇਤੋਰ੍ਨ ਮਾਂ ਵੀਰਃ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤਿ ਮਹਾਬਲਃ ॥ 46 ॥
ਯਦਿ ਤੌ ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੌ ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਸਮਤੇਜਸੌ ।
ਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਧਰ੍ਸ਼ੌ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਮਾਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਤਃ ॥ 47 ॥
ਮਮੈਵ ਦੁਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਹਦਸ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਸਮਰ੍ਥਾਵਪਿ ਤੌ ਯਨ੍ਮਾਂ ਨਾਵੇਕ੍ਸ਼ੇਤੇ ਪਰਂਤਪੌ ॥ 48 ॥
ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਰੁਣਂ ਸਾਸ਼੍ਰੁਭਾਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾ ਹਨੁਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 49 ॥
ਤ੍ਵਚ੍ਛੋਕਵਿਮੁਖੋ ਰਾਮੋ ਦੇਵਿ ਸਤ੍ਯੇਨ ਤੇ ਸ਼ਪੇ ।
ਰਾਮੇ ਦੁਃਖਾਭਿਪਨ੍ਨੇ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ ॥ 50 ॥
ਕਥਂਚਿਦ੍ਭਵਤੀ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਨ ਕਾਲਃ ਪਰਿਦੇਵਿਤੁਮ੍ ।
ਇਮਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਦੁਃਖਾਨਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਯਂਤਮਨਿਂਦਿਤੇ ॥ 51 ॥
ਤਾਵੁਭੌ ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹਾਬਲੌ ।
ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋਤ੍ਸਾਹੌ ਲਂਕਾਂ ਭਸ੍ਮੀਕਰਿਸ਼੍ਯਤਃ ॥ 52 ॥
ਹਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮਰੇ ਕ੍ਰੂਰਂ ਰਾਵਣਂ ਸਹਬਾਂਧਵਮ੍ ।
ਰਾਘਵਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਨੇਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਵਾਂ ਪੁਰੀਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 53 ॥
ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਦ੍ਰਾਘਵੋ ਵਾਚ੍ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਪਿ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਹਰਯੋਪਿ ਸਮਾਗਤਾਃ ॥ 54 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਸੀਤਾ ਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾ ।
ਉਵਾਚ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾ ਹਨੁਮਂਤਂ ਪ੍ਲਵਂਗਮਮ੍ ॥ 55 ॥
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਲੋਕਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸੁਸ਼ੁਵੇ ਯਂ ਮਨਸ੍ਵਿਨੀ ।
ਤਂ ਮਮਾਰ੍ਥੇ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ ਸ਼ਿਰਸਾ ਚਾਭਿਵਾਦਯ ॥ 56 ॥
ਸ੍ਰਜਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਾਨਿ ਪ੍ਰਿਯਾ ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਰਾਂਗਨਾਃ ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਚ ਵਿਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵ੍ਯਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥ 57 ॥
ਪਿਤਰਂ ਮਾਤਰਂ ਚੈਵ ਸਮ੍ਮਾਨ੍ਯਾਭਿਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਚ ।
ਅਨੁਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤੋ ਰਾਮਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਯੇਨ ਸੁਪ੍ਰਜਾਃ ॥ 58 ॥
ਆਨੁਕੂਲ੍ਯੇਨ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਖਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪਾਲਯਨ੍ਵਨੇ ॥ 59 ॥
ਸਿਂਹਸ੍ਕਂਧੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਮਨਸ੍ਵੀ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ।
ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਵਦ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਰਾਮੇ ਮਾਤ੍ਰੁਰੁਇਵਨ੍ਮਾਂ ਸਮਾਚਰਨ੍ ॥ 60 ॥
ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਾਂ ਤਦਾ ਵੀਰੋ ਨ ਤੁ ਮਾਂ ਵੇਦ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ।
ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੋਪਸੇਵੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਾਨ੍ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਨ ਬਹੁਭਾਸ਼ਿਤਾ ॥ 61 ॥
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਃ ਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਸ੍ਯ ਮੇ ।
ਮਮਃ ਪ੍ਰਿਯਤਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭ੍ਰਾਤਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ॥ 62 ॥
ਨਿਯੁਕ੍ਤੋ ਧੁਰਿ ਯਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਤਾਮੁਦ੍ਵਹਤਿ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਯਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਘਵੋ ਨੈਵ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਮਾਰ੍ਯਮਨੁਸ੍ਮਰੇਤ੍ ॥ 63 ॥
ਸ ਮਮਾਰ੍ਥਾਯ ਕੁਸ਼ਲਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਚਨਾਨ੍ਮਮ ।
ਮ੍ਰੁਰੁਇਦੁਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਰਾਮਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ॥ 64 ॥
ਯਥਾ ਹਿ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਦੁਃਖਕ੍ਸ਼ਯਕਰੋ ਭਵੇਤ੍ ।
ਤ੍ਵਮਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਰ੍ਯਨਿਰ੍ਯੋਗੇ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਹਰਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 65 ॥
ਰਾਘਵਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਸਮਾਰਂਭਾਨ੍ਮਯਿ ਯਤ੍ਨਪਰੋ ਭਵੇਤ੍ ।
ਇਦਂ ਬ੍ਰੂਯਾਸ਼੍ਚ ਮੇ ਨਾਥਂ ਸ਼ੂਰਂ ਰਾਮਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥ 66 ॥
ਜੀਵਿਤਂ ਧਾਰਯਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਸਂ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜ ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮਾਸਾਨ੍ਨ ਜੀਵੇਯਂ ਸਤ੍ਯੇਨਾਹਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ ॥ 67 ॥
ਰਾਵਣੇਨੋਪਰੁਦ੍ਧਾਂ ਮਾਂ ਨਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਤ੍ਰਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਵੀਰ ਤ੍ਵਂ ਪਾਤਾਲਾਦਿਵ ਕੌਸ਼ਿਕੀਮ੍ ॥ 68 ॥
ਤਤੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਗਤਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਚੂਡਾਮਣਿਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।
ਪ੍ਰਦੇਯੋ ਰਾਘਵਾਯੇਤਿ ਸੀਤਾ ਹਨੁਮਤੇ ਦਦੌ ॥ 69 ॥
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਤਤੋ ਵੀਰੋ ਮਣਿਰਤ੍ਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਅਂਗੁਲ੍ਯਾ ਯੋਜਯਾਮਾਸ ਨ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਭਵਦ੍ਭੁਜਃ ॥ 70 ॥
ਮਣਿਰਤ੍ਨਂ ਕਪਿਵਰਃ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ।
ਸੀਤਾਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਤਃ ਪਾਰ੍ਵ੍ਸ਼ਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 71 ॥
ਹਰ੍ਸ਼ੇਣ ਮਹਤਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੀਤਾਦਰ੍ਸ਼ਨਜੇਨ ਸਃ ।
ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯੇਨ ਗਤੋ ਰਾਮਂ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਠਿਤਃ ॥ 72 ॥
ਮਣਿਵਰਮੁਪਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਤਂ ਮਹਾਰ੍ਹਂ ਜਨਕਨ੍ਰੁਰੁਇਪਾਤ੍ਮਜਯਾ ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ ।
ਗਿਰਿਰਿਵ ਪਵਨਾਵਧੂਤਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਖਿਤਮਨਾਃ ਪ੍ਰਤਿਸਂਕ੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਪੇਦੇ ॥ 73 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡੇ ਅਸ਼੍ਟਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
