ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰੁਰੁਇਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਵਚੋ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਪਰ੍ਵਤਾਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮੂਕਾਤ੍ਤੁ ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਯਤ੍ਰ ਰਾਘਵੌ ॥ 1 ॥
ਕਪਿਰੂਪਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹਨੁਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰੂਪਂ ਤਤੋ ਭੇਜੇ ਸ਼ਠਬੁਦ੍ਧਿਤਯਾ ਕਪਿਃ ॥ 2 ॥
ਤਤਸ੍ਸ ਹਨੁਮਾਨ੍ਵਾਚਾ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਸੁਮਨੋਜ੍ਞਯਾ ।
ਵਿਨੀਤਵਦੁਪਾਗਮ੍ਯ ਰਾਘਵੌ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਚ ॥ 3 ॥
ਆਬਭਾਸ਼ੇ ਤਦਾ ਵੀਰੌ ਯਥਾਵਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਚ ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵੀਰੌ ਹਨੁਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਉਵਾਚ ਕਾਮਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮ੍ਰੁਰੁਇਦੁ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮੌ ॥ 4 ॥
ਰਾਜਰ੍ਸ਼ਿਦੇਵਪ੍ਰਤਿਮੌ ਤਾਪਸੌ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤੌ ।
ਦੇਸ਼ਂ ਕਥਮਿਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਭਵਂਤੌ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੌ ॥ 5 ॥
ਤ੍ਰਾਸਯਂਤੌ ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਗਣਾਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵਨਚਾਰਿਣਃ ॥ 6 ॥
ਪਂਪਾਤੀਰਰੁਹਾਨ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੌ ਸਮਂਤਤਃ ।
ਇਮਾਂ ਨਦੀਂ ਸ਼ੁਭਜਲਾਂ ਸ਼ੋਭਯਂਤੌ ਤਪਸ੍ਵਿਨੌ ॥ 7 ॥
ਧੈਰ੍ਯਵਂਤੌ ਸੁਵਰ੍ਣਾਭੌ ਕੌ ਯੁਵਾਂ ਚੀਰਵਾਸਸੌ ।
ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਂਤੌ ਵਰਭੁਜੌ ਪੀਡਯਂਤਾਵਿਮਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ 8 ॥
ਸਿਂਹਵਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਵੀਰੌ ਮਹਾਬਲਵਿਕ੍ਰਮੌ ।
ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪਨਿਭੇ ਚਾਪੇ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੂਦਨੌ ॥ 9 ॥
ਸ਼੍ਰੀਮਂਤੌ ਰੂਪਸਂਪਨ੍ਨੌ ਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਭਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਵਿਕ੍ਰਮੌ ।
ਹਸ੍ਤਿਹਸ੍ਤੋਪਮਭੁਜੌ ਦ੍ਯੁਤਿਮਂਤੌ ਨਰਰ੍ਸ਼ਭੌ ॥ 10 ॥
ਪ੍ਰਭਯਾ ਪਰ੍ਵਤੇਂਦ੍ਰੋਯਂ ਯੁਵਯੋਰਵਭਾਸਿਤਃ ।
ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਹਾਵਮਰਪ੍ਰਖ੍ਯੌ ਕਥਂ ਦੇਸ਼ਮਿਹਾਗਤੌ ॥ 11 ॥
ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੌ ਵੀਰੌ ਜਟਾਮਂਡਲਧਾਰਿਣੌ ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੌ ਵੀਰੌ ਦੇਵਲੋਕਾਦਿਵਾਗਤੌ ॥ 12 ॥
ਯਦ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਯੇਵ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੌ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍ ।
ਵਿਸ਼ਾਲਵਕ੍ਸ਼ਸੌ ਵੀਰੌ ਮਾਨੁਸ਼ੌ ਦੇਵਰੂਪਿਣੌ ॥ 13 ॥
ਸਿਂਹਸ੍ਕਂਧੌ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹੌ ਸਮਦਾਵਿਵ ਗੋਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੌ ।
ਆਯਤਾਸ਼੍ਚ ਸੁਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਬਾਹਵਃ ਪਰਿਘੋਪਮਾਃ ।
ਸਰ੍ਵਭੂਸ਼ਣਭੂਸ਼ਾਰ੍ਹਾਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 14 ॥
ਉਭੌ ਯੋਗ੍ਯਾਵਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍ ।
ਸਸਾਗਰਵਨਾਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਵਿਂਧ੍ਯਮੇਰੁਵਿਭੂਸ਼ਿਤਾਮ੍ ॥ 15 ॥
ਇਮੇ ਚ ਧਨੁਸ਼ੀ ਚਿਤ੍ਰੇ ਸ਼੍ਲਸ਼੍ਣੇ ਚਿਤ੍ਰਾਨੁਲੇਪਨੇ ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਤੇ ਯਥੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਜ੍ਰੇ ਹੇਮਵਿਭੂਸ਼ਿਤੇ ॥ 16 ॥
ਸਂਪੂਰ੍ਣਾ ਨਿਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬਾਣੈ ਸ੍ਤੂਣਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ॥ 17 ॥
ਜੀਵਿਤਾਂਤਕਰੈਰ੍ਘੋਰੈ ਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਦ੍ਭਿਰਿਵ ਪਨ੍ਨਗੈਃ ।
ਮਹਾਪ੍ਰਮਾਣੌ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੌ ਤਪ੍ਤਹਾਟਕਭੂਸ਼ਿਤੌ ॥ 18 ॥
ਖਡਗਾਵੇਤੌ ਵਿਰਾਜੇਤੇ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਵਿਵਪਨ੍ਨਗੌ ।
ਏਵਂ ਮਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਂਤਂ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈ ਨਾਭਿਭਾਸ਼ਥਃ ॥ 19 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਾਨਰਯੂਥਪਃ ।
ਵੀਰੋ ਵਿਨਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮਤਿ ਦੁਃਖਿਤਃ ॥ 20 ॥
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋਹਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਾਨਰਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਹਨੁਮਾਨ੍ਨਾਮ ਵਾਨਰਃ ॥ 21 ॥
ਯੁਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸਖ੍ਯਮਿਚ੍ਛਤਿ ।
ਤਸ੍ਯ ਮਾਂ ਸਚਿਵਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਵਾਨਰਂ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 22 ॥
ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰੂਪਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਪ੍ਰਿਯਕਾਮ੍ਯਯਾ ।
ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮੂਕਾਦਿਹ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕਾਮਗਂ ਕਾਮਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ 23 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਹਨੁਮਾਂਸ੍ਤੌ ਵੀਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ।
ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞੌ ਵਾਕ੍ਯਕੁਸ਼ਲਃ ਪੁਨਰ੍ਨੋਵਾਚ ਕਿਂਚਨ ॥ 24 ॥
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਂਤਸ੍ਯ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਵਦਨਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 25 ॥
ਸਚਿਵੋਯਂ ਕਪੀਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਤਮੇਵ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਯ ਮਮਾਂਤਿਕਮੁਪਾਗਤਃ ॥ 26 ॥
ਤਮਭ੍ਯਭਾਸ਼ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਚਿਵਂ ਕਪਿਮ੍ ।
ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞਂ ਮਧੁਰੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਸ੍ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤਮਰਿਂਦਮ ॥ 27 ॥
ਨਾਨ੍ਰੁਰੁਇਗ੍ਵੇਦਵਿਨੀਤਸ੍ਯ ਨਾਯਜੁਰ੍ਵੇਦ੍ਧਾਰਿਣਃ ।
ਨਾਸਾਮਵੇਦਵਿਦੁਸ਼ਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਯਮੇਵਂ ਵਿਭਾਸ਼ਿਤੁਮ੍ ॥ 28 ॥
ਨੂਨਂ ਵ੍ਯਾਕਰਣਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਮਨੇਨ ਬਹੁਧਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।
ਬਹੁ ਵ੍ਯਾਹਰਤਾਨੇਨ ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਸ਼ਬ੍ਦਿਤਮ੍ ॥ 29 ॥
ਨ ਮੁਖੇ ਨੇਤ੍ਰਯੋਰ੍ਵਾਪਿ ਲਲਾਟੇ ਚ ਭ੍ਰੁਵੋਸ੍ਤਥਾ ।
ਅਨ੍ਯੇਸ਼੍ਵਪਿ ਚ ਗਾਤ੍ਰੇਸ਼ੁ ਦੋਸ਼ਸ੍ਸਂਵਿਦਿਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ 30 ॥
ਅਵਿਸ੍ਤਰਮਸਂਦਿਗ੍ਧਮਵਿਲਂਬਿਤਮਦ੍ਰੁਤਮ੍ ।
ਉਰਸ੍ਥਂ ਕਂਠਗਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਮਧ੍ਯਮੇ ਸ੍ਵਰੇ ॥ 31 ॥
ਸਂਸ੍ਕਾਰਕ੍ਰਮਸਂਪਨ੍ਨਾਮਦ੍ਰੁਤਾਮਵਿਲਂਬਿਤਾਮ੍ ।
ਉਚ੍ਚਾਰਯਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀਂ ਵਾਚਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਹਾਰਿਣੀਮ੍ ॥ 32 ॥
ਅਨਯਾ ਚਿਤ੍ਰਯਾ ਵਾਚਾ ਤ੍ਰਿਸ੍ਥਾਨਵ੍ਯਂਜਨਸ੍ਥਯਾ ।
ਕਸ੍ਯ ਨਾਰਾਧ੍ਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਮੁਦ੍ਯਤਾਸੇਰਰੇਰਪਿ ॥ 33 ॥
ਏਵਂ ਵਿਧੋ ਯਸ੍ਯ ਦੂਤੋ ਨ ਭਵੇਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਯ ਤੁ ।
ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਂਤਿ ਹਿ ਕਥਂ ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਗਤਿਯੋਨਘ ॥ 34 ॥
ਏਵਂ ਗੁਣਗਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯੁਃ ਕਾਰ੍ਯਸਾਧਕਾਃ ।
ਤਸ੍ਯ ਸਿਧ੍ਯਂਤਿ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾ ਦੂਤਵਾਕ੍ਯਪ੍ਰਚੋਦਿਤਾਃ ॥ 35 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਚਿਵਂ ਕਪਿਮ੍ ।
ਅਭ੍ਯਭਾਸ਼ਤ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞੋ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞਂ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 36 ॥
ਵਿਦਿਤੌ ਨੌ ਗੁਣਾ ਵਿਦ੍ਵਂਤ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਤਮੇਵ ਚਾਵਾਂ ਮਾਰ੍ਗਾਵਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 37 ॥
ਯਥਾ ਬ੍ਰਵੀਸ਼ਿ ਹਨੁਮਾਨ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਚਨਾਦਿਹ ।
ਤਤ੍ਤਥਾ ਹਿ ਕਰਿਸ਼੍ਯਾਵੋ ਵਚਨਾਤ੍ਤਵ ਸਤ੍ਤਮ ॥ 38 ॥
ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿਪੁਣਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਰੂਪਃ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ ਕਪਿਃ ।
ਮਨਸ੍ਸਮਾਧਾਯ ਜਯੋਪਪਤ੍ਤੌ ਸਖ੍ਯਂ ਤਦਾ ਕਰ੍ਤੁਮਿਯੇਸ਼ ਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ ॥ 39 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡੇ ਤ੍ਰੁਰੁਇਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
