ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਗਂਭੀਰਘੋਸ਼ੇਣ ਸ੍ਯਂਦਨੇਨੋਪਯਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਭਰਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥ 1 ॥
ਬਿਡਾਲੋਲੂਕਚਰਿਤਾਮਾਲੀਨਨਰਵਾਰਣਾਮ੍ ।
ਤਿਮਿਰਾਭ੍ਯਾਹਤਾਂ ਕਾਲੀਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਨਿਸ਼ਾਮਿਵ ॥ 2 ॥
ਰਾਹੁਸ਼ਤ੍ਰੋਃ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਪਤ੍ਨੀਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਪ੍ਰਭਾਮ੍ ।
ਗ੍ਰਹੇਣਾਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤੇਨੈਕਾਂ ਰੋਹਿਣੀਮਿਵ ਪੀਡਿਤਾਮ੍ ॥ 3 ॥
ਅਲ੍ਪੋਸ਼੍ਣਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਸਲਿਲਾਂ ਘਰ੍ਮੋਤ੍ਤਪ੍ਤਵਿਹਂਗਮਾਮ੍ ।
ਲੀਨਮੀਨਝਸ਼ਗ੍ਰਾਹਾਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਂ ਗਿਰਿਨਦੀਮਿਵ ॥ 4 ॥
ਵਿਧੂਮਾਮਿਵ ਹੇਮਾਭਾਮਧ੍ਵਰਾਗ੍ਨੇ ਸ੍ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਮ੍ ।
ਹਵਿਰਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛਿਖਾਂ ਵਿਪ੍ਰਲਯਂ ਗਤਾਮ੍ ॥ 5 ॥
ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਕਵਚਾਂ ਰੁਗ੍ਣਗਜਵਾਜਿਰਥਧ੍ਵਜਾਮ੍ ।
ਹਤਪ੍ਰਵੀਰਾਮਾਪਨ੍ਨਾਂ ਚਮੂਮਿਵ ਮਹਾਹਵੇ ॥ 6 ॥
ਸਫੇਨਾਂ ਸਸ੍ਵਨਾਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਮਾਰੁਤੋਦ੍ਧੂਤਾਂ ਜਲੋਰ੍ਮਿਮਿਵ ਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਾਮ੍ ॥ 7 ॥
ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਂ ਯਜ੍ਞਾਯੁਧੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰਭਿਰੂਪੈਸ਼੍ਚ ਯਾਜਕੈਃ ।
ਸੁਤ੍ਯਾਕਾਲੇ ਸੁਨਿਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੇ ਵੇਦਿਂ ਗਤਰਵਾਮਿਵ ॥ 8 ॥
ਗੋਸ਼੍ਠਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮਾਰ੍ਤਾਮਚਰਂਤੀਂ ਤ੍ਰੁਰੁਇਣਂ ਨਵਮ੍ ।
ਗੋਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੇਣ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾਂ ਗਵਾਂ ਪਕ੍ਤਿਮਿਵੋਤ੍ਸੁਕਾਮ੍ ॥ 9 ॥
ਪ੍ਰਭਾਕਰਾਦ੍ਯੈ ਸ੍ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਦ੍ਭਿਰਿਵੋਤ੍ਤਮੈਃ ।
ਵਿਯੁਕ੍ਤਾਂ ਮਣਿਭਿਰ੍ਜਾਤ੍ਯੈਰ੍ਨਵਾਂ ਮੁਕ੍ਤਾਵਲੀਮਿਵ ॥ 10 ॥
ਸਹਸਾ ਚਲਿਤਾਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਮਹੀਂ ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ਗਤਾਮ੍ ।
ਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਦ੍ਯੁਤਿਵਿਸ੍ਤਾਰਾਂ ਤਾਰਾਮਿਵ ਦਿਵਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਾਮ੍ ॥ 11 ॥
ਪੁਸ਼੍ਪਨਦ੍ਧਾਂ ਵਸਂਤਾਂਤੇ ਮਤ੍ਤਭ੍ਰਮਰਨਾਦਿਤਾਮ੍ ।
ਦ੍ਰੁਤਦਾਵਾਗ੍ਨਿ ਵਿਪ੍ਲੁਸ਼੍ਟਾਂ ਕ੍ਲਾਂਤਾਂ ਵਨਲਤਾਮਿਵ ॥ 12 ॥
ਸਮ੍ਮੂਢਨਿਗਮਾਂਸ੍ਤਬ੍ਧਾਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਵਿਪਣਾਪਣਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਸ਼ਸ਼ਿਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਦ੍ਯਾਮਿਵਾਂਬੁਧਰੈਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਮ੍ ॥ 13 ॥
ਕ੍ਸ਼ੀਣਪਾਨੋਤ੍ਤਮੈਰ੍ਭਗ੍ਨੈਃ ਸ਼ਰਾਵੈਰਭਿਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਮ੍ ।
ਹਤਸ਼ੌਂਡਾਮਿਵ ਧ੍ਵਸ੍ਤਾਂਂ ਪਾਨਭੂਮਿਮਸਂਸ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਮ੍ ॥ 14 ॥
ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਣਭੂਮਿਤਲਾਂ ਨਿਮ੍ਨਾਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਣਪਾਤ੍ਰੈਸ੍ਸਮਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਮ੍ ।
ਉਪਯੁਕ੍ਤੋਦਕਾਂ ਭਗ੍ਨਾਂ ਪ੍ਰਪਾਂ ਨਿਪਤਿਤਾਮਿਵ ॥ 15 ॥
ਵਿਪੁਲਾਂ ਵਿਤਤਾਂ ਚੈਵ ਯੁਕ੍ਤਪਾਸ਼ਾਂ ਤਰਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ।
ਭੂਮੌ ਬਾਣੈਰ੍ਵਿਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਂ ਪਤਿਤਾਂ ਜ੍ਯਾਮਿਵਾਯੁਧਾਤ੍ ॥ 16 ॥
ਸਹਸਾ ਯੁਦ੍ਧਸ਼ੌਂਡੇਨ ਹਯਾਰੋਹੇਣ ਵਾਹਿਤਾਮ੍ ।
ਨਿਹਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸੈਨ੍ਯੇਨ ਵਡਵਾਮਿਵ ਪਾਤਿਤਾਮ੍ ॥ 17 ॥
ਸ਼ੁਸ਼੍ਕਤੋਯਾਂ ਮਹਾਮਤ੍ਸ੍ਯੈਃ ਕੂਰ੍ਮੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਤਟਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਂ ਵਾਪੀਮਿਵ ਹ੍ਰੁਰੁਇਤੋਤ੍ਪਲਾਮ੍ ॥ 18 ॥
ਪੁਰੁਸ਼ਸ੍ਯਾਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਿਦ੍ਧਾਨੁਲੇਪਨਾਮ੍ ।
ਸਂਤਪ੍ਤਾਮਿਵ ਸ਼ੋਕੇਨ ਗਾਤ੍ਰਯਸ਼੍ਟਿਮਭੂਸ਼ਣਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਪ੍ਰਾਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿ ਪ੍ਰਵਿਗਾਢਾਯਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਸ੍ਯਾਭ੍ਰਮਂਡਲਮ੍ ।
ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਾਂ ਨੀਲਜੀਮੂਤੈਰ੍ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਮਿਵ ॥ 20 ॥
ਭਰਤਸ੍ਤੁ ਰਥਸ੍ਥ ਸ੍ਸਨ੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਵਾਹਯਂਤਂ ਰਥਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਂ ਸਾਰਥਿਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 21 ॥
ਕਿਂ ਨੁ ਖਲ੍ਵਦ੍ਯ ਗਂਭੀਰੋ ਮੂਰ੍ਛਿਤੋ ਨ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਤੇ ।
ਯਥਾਪੁਰਮਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਸ੍ਵਨਃ ॥ 22 ॥
ਵਾਰੁਣੀਮਦਗਂਧਸ਼੍ਚ ਮਾਲ੍ਯਗਂਧਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ।
ਧੂਪਿਤਾਗੁਰੁਗਂਧਸ਼੍ਚ ਨ ਪ੍ਰਵਾਤਿ ਸਮਂਤਤਃ ॥ 23 ॥
ਯਾਨਪ੍ਰਵਰਘੋਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼੍ਚ ਹਯਨਿਸ੍ਵਨਃ ।
ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਗਜਨਾਦਸ਼੍ਚ ਮਹਾਂਸ਼੍ਚ ਰਥਨਿਸ੍ਵਨਃ ॥ 24 ॥
ਨੇਦਾਨੀਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਪੁਰ੍ਯਾਮਸ੍ਯਾਂ ਰਾਮੇ ਵਿਵਾਸਿਤੇ ।
ਚਂਦਨਾਗਰੁਗਂਧਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰ੍ਹਾਸ਼੍ਚ ਨਵਸ੍ਰਜਃ ।
ਗਤੇ ਹਿ ਰਾਮੇ ਤਰੁਣਾ ਸ੍ਸਂਤਪ੍ਤਾ ਨੋਪਭੁਂਜਤੇ ॥ 25 ॥
ਬਹਿਰ੍ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਨ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਚਿਤ੍ਰਮਾਲ੍ਯਧਰਾ ਨਰਾਃ ।
ਨੋਤ੍ਸਵਾ ਸ੍ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤਂਤੇ ਰਾਮਸ਼ੋਕਾਰ੍ਦਿਤੇ ਪੁਰੇ ॥ 26 ॥
ਸਹ ਨੂਨਂ ਮਮ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਪੁਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦ੍ਯੁਤਿਰ੍ਗਤਾ ।
ਨ ਹਿ ਰਾਜਤ੍ਯਯੋਧ੍ਯੇਯਂ ਸਾਸਾਰੇਵਾਰ੍ਜੁਨੀ ਕ੍ਸ਼ਪਾ ॥ 27 ॥
ਕਦਾ ਨੁ ਖਲੁ ਮੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮਹੋਤ੍ਸਵ ਇਵਾਗਤਃ ।
ਜਨਯਿਸ਼੍ਯਤ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਹਰ੍ਸ਼ਂ ਗ੍ਰੀਸ਼੍ਮ ਇਵਾਂਬੁਦਃ ॥ 28 ॥
ਤਰੁਣੈਸ਼੍ਚਾਰੁਵੇਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਨਰੈਰੁਨ੍ਨਤਗਾਮਿਭਿਃ ।
ਸਂਪਤਦ੍ਭਿਰਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਨਾਭਿਭਾਂਤਿ ਮਹਾਪਥਾਃ ॥ 29 ॥
ਏਵਂ ਬਹੁਵਿਧਂ ਜਲ੍ਪਨ੍ਵਿਵੇਸ਼ ਵਸਤਿਂ ਪਿਤੁਃ ।
ਤੇਨ ਹੀਨਾਂ ਨਰੇਂਦ੍ਰੇਣ ਸਿਂਹਹੀਨਾਂ ਗੁਹਾਮਿਵ ॥ 30 ॥
ਤਦਾ ਤਦਂਤਃ ਪੁਰਮੁਂਝਿਤਪ੍ਰਭਂ ਸੁਰੈਰਿਵੋਤ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਮਭਾਸ੍ਕਰਂ ਦਿਨਮ੍ ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਵਿਵਿਕ੍ਤਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ਮੁਮੋਚ ਬਾਸ਼੍ਪਂ ਭਰਤਃ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ ॥ 31 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
