View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.30 Ayodhya Kanda - Sarga 30

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha triṃśassargaḥ ।

sāntvyamānā tu rāmēṇa maithilī janakātmajā ।
vanavāsanimittāya bhartāramidamabravīt ॥ 1 ॥

sā tamuttamasaṃvignā sītā vipulavakṣasam ।
praṇayāchchābhimānāchcha parichikṣēpa rāghavam ॥ 2 ॥

kiṃ tvā'manyata vaidēhaḥ pitā mē mithilādhipaḥ ।
rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham ॥ 3 ॥

anṛtaṃ bata lōkō'yamajñānādyadi vakṣyati ।
tējō nāsti paraṃ rāmē tapatīva divākarē ॥ 4 ॥

kiṃ hi kṛtvā viṣaṇṇastvaṃ kutō vā bhayamasti tē ।
yatparityaktukāmastvaṃ māmananyaparāyaṇām ॥ 5 ॥

dyumatsēnasutaṃ vīra satyavantamanuvratām ।
sāvitrīmiva māṃ viddhi tvamātmavaśavartinīm ॥ 6 ॥

na tvahaṃ manasā'pyanyaṃ draṣṭā'smi tvadṛtē'nagha ।
tvayā rāghava gachChēyaṃ yathā'nyā kulapāṃsinī ॥ 7 ॥

svayaṃ tu bhāryāṃ kaumārīṃ chiramadhyuṣitāṃ satīm ।
śailūṣa iva māṃ rāma parēbhyō dātumichChasi ॥ 8 ॥

yasya pathyaṃ cha rāmā'ttha yasya chārthē'varudhyasē ।
tvaṃ tasya bhava vaśyaścha vidhēyaścha sadā'nagha ॥ 9 ॥

sa māmanādāya vanaṃ na tvaṃ prasthātumarhasi ।
tapō vā yadi vā'raṇyaṃ svargō vā syātsaha mē tvayā ॥ 10 ॥

na cha mē bhavitā tatra kaśchitpathi pariśramaḥ ।
pṛṣṭhatastava gachChantyā vihāraśayanēṣviva ॥ 11 ॥

kuśakāśaśarēṣīkā yē cha kaṇṭakinō drumāḥ ।
tūlājinasamasparśā mārgē mama saha tvayā ॥ 12 ॥

mahāvātasamuddhūtaṃ yanmāmapakariṣyati ।
rajō ramaṇa tanmanyē parārthyamiva chandanam ॥ 13 ॥

śādvalēṣu yathā śiśyē vanāntē vanagōchara ।
kuthāstaraṇatalpēṣu kiṃ syātsukhataraṃ tataḥ ॥ 14 ॥

patraṃ mūlaṃ phalaṃ yattvamalpaṃ vā yadi vā bahu ।
dāsyasi svayamāhṛtya tanmē'mṛtarasōpamam ॥ 15 ॥

na māturna pitustatra smariṣyāmi na vēśmanaḥ ।
ārtavānyupabhuñjānā puṣpāṇi cha phalāni cha ॥ 16 ॥

na cha tatra tataḥ kiñchiddraṣṭumarhasi vipriyam ।
matkṛtē na cha tē śōkō na bhaviṣyāmi durbharā ॥ 17 ॥

ya stvayā saha sa svargō nirayō yastvayā vinā ।
iti jānanparāṃ prītiṃ gachCha rāma mayā saha ॥ 18 ॥

atha māmēvamavyagrāṃ vanaṃ naiva nayiṣyati ।
viṣamadyaiva pāsyāmi mā viśaṃ dviṣatāṃ gamam ॥ 19 ॥

paśchādapi hi duḥkhēna mama naivāsti jīvitam ।
ujjhitāyāstvayā nātha tadaiva maraṇaṃ varam ॥ 20 ॥

imaṃ hi sahituṃ śōkaṃ muhūrtamapi nōtsahē ।
kiṃ punardaśavarṣāṇi trīṇi chaikaṃ cha duḥkhitā ॥ 21 ॥

iti sā śōkasantaptā vilapya karuṇaṃ bahu ।
chukrōśa patimāyastā bhṛśamāliṅgya sasvaram ॥ 22 ॥

sā viddhā bahubhirvākyairdigdhairiva gajāṅganā ।
chirasanniyataṃ bāṣpaṃ mumōchāgnimivāraṇiḥ ॥ 23 ॥

tasyā sphaṭikasaṅkāśaṃ vāri santāpasambhavam ।
nētrābhyāṃ parisusrāva paṅkajābhyāmivōdakam ॥ 24 ॥

tachchaivāmalachandrābhaṃ mukhamāyatalōchanam ।
paryaśuṣyata bāṣpēṇa jalōddhṛtamivāmbujam ॥ 25 ॥

tāṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ visañjñāmiva duḥkhitām ।
uvācha vachanaṃ rāmaḥ pariviśvāsayaṃstadā ॥ 26 ॥

na dēvi tava duḥkhēna svargamapyabhirōchayē ।
na hi mē'sti bhayaṃ kiñchitsvayambhōriva sarvataḥ ॥ 27 ॥

tava sarvamabhiprāyamavijñāya śubhānanē ।
vāsaṃ na rōchayē'raṇyē śaktimānapi rakṣaṇē ॥ 28 ॥

yatsṛṣṭā'si mayā sārdhaṃ vanavāsāya maithili ।
na vihātuṃ mayā śakyā kīrtirātmavatā yathā ॥ 29 ॥

dharmastu gajanāsōru sadbhirācharitaḥ purā ।
taṃ chāhamanuvartē'dya yathā sūryaṃ suvarchalā ॥ 30 ॥

na khalvahaṃ na gachChēyaṃ vanaṃ janakanandini ।
vachanaṃ tannayati māṃ pitu ssatyōpabṛṃhitam ॥ 31 ॥

ēṣa dharmastu suśrōṇi piturmātuścha vaśyatā ।
ataścha taṃ vyatikramya nāhaṃ jīvitumutsahē ॥ 32 ॥

asvādhīnaṃ kathaṃ daivaṃ prakārairabhirādhyatē ।
svādhīnaṃ samatikramya mātaraṃ pitaraṃ gurum ॥ 33 ॥

yattrayaṃ tattrayō lōkāḥ pavitraṃ tatsamaṃ bhuvi ।
nānyadasti śubhāpāṅgē tēnēdamabhirādhyatē ॥ 34 ॥

na satyaṃ dānamānau vā na yajñāśchāptadakṣiṇāḥ ।
tathā balakarā ssītē yathā sēvā piturhitā ॥ 35 ॥

svargō dhanaṃ vā dhānyaṃ vā vidyāḥ putrāssukhāni cha ।
guruvṛttyanurōdhēna na kiñchidapi durlabham ॥ 36 ॥

dēvagandharvagōlōkānbrahmalōkāṃ stathā'parān ।
prāpnuvanti mahātmānō mātāpitṛparāyaṇāḥ ॥ 37 ॥

sa māṃ pitā yathā śāsti satyadharmapathē sthitaḥ ।
tathā vartitumichChāmi sa hi dharmassanātanaḥ ॥ 38 ॥

mama sannā matissītē tvāṃ nētuṃ daṇḍakāvanam ।
vasiṣyāmīti sā tvaṃ māmanuyātuṃ suniśchitā ॥ 39 ॥

sā hi sṛṣṭā'navadyāṅgi vanāya madirēkṣaṇē ।
anugachChasva māṃ bhīru sahadharmacharī bhava ॥ 40 ॥

sarvathā sadṛśaṃ sītē mama svasya kulasya cha ।
vyavasāyamanukrāntā kāntē tvamatiśōbhanam ॥ 41 ॥

ārabhasva śubhaśrōṇi vanavāsakṣamāḥ kriyāḥ ।
nēdānīṃ tvadṛtē sītē svargō'pi mama rōchatē ॥ 42 ॥

brāhmaṇēbhyaścha ratnāni bhikṣukēbhyaścha bhōjanam ।
dēhi chāśaṃsamānēbhya ssantvarasva cha mā chiram ॥ 43 ॥

bhūṣaṇāni mahārhāṇi varavastrāṇi yāni cha ।
ramaṇīyāścha yē kēchitkrīḍārthāśchāpyupaskarāḥ ॥ 44 ॥

śayanīyāni yānāni mama chānyāni yāni cha ।
dēhi svabhṛtyavargasya brāhmaṇānāmanantaram ॥ 45 ॥

anukūlaṃ tu sā bharturjñātvā gamanamātmanaḥ ।
kṣipraṃ pramuditā dēvī dātumēvōpachakramē ॥ 46 ॥

tataḥ prahṛṣṭā pratipūrṇamānasā yaśaśvinī bharturavēkṣya bhāṣitam ।
dhanāni ratnāni cha dātumaṅganā prachakramē dharmabhṛtāṃ manassvinī ॥ 47 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē triṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: