śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha triṃśassargaḥ ।
sāntvyamānā tu rāmēṇa maithilī janakātmajā ।
vanavāsanimittāya bhartāramidamabravīt ॥ 1 ॥
sā tamuttamasaṃvignā sītā vipulavakṣasam ।
praṇayāchchābhimānāchcha parichikṣēpa rāghavam ॥ 2 ॥
kiṃ tvā'manyata vaidēhaḥ pitā mē mithilādhipaḥ ।
rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham ॥ 3 ॥
anṛtaṃ bata lōkō'yamajñānādyadi vakṣyati ।
tējō nāsti paraṃ rāmē tapatīva divākarē ॥ 4 ॥
kiṃ hi kṛtvā viṣaṇṇastvaṃ kutō vā bhayamasti tē ।
yatparityaktukāmastvaṃ māmananyaparāyaṇām ॥ 5 ॥
dyumatsēnasutaṃ vīra satyavantamanuvratām ।
sāvitrīmiva māṃ viddhi tvamātmavaśavartinīm ॥ 6 ॥
na tvahaṃ manasā'pyanyaṃ draṣṭā'smi tvadṛtē'nagha ।
tvayā rāghava gachChēyaṃ yathā'nyā kulapāṃsinī ॥ 7 ॥
svayaṃ tu bhāryāṃ kaumārīṃ chiramadhyuṣitāṃ satīm ।
śailūṣa iva māṃ rāma parēbhyō dātumichChasi ॥ 8 ॥
yasya pathyaṃ cha rāmā'ttha yasya chārthē'varudhyasē ।
tvaṃ tasya bhava vaśyaścha vidhēyaścha sadā'nagha ॥ 9 ॥
sa māmanādāya vanaṃ na tvaṃ prasthātumarhasi ।
tapō vā yadi vā'raṇyaṃ svargō vā syātsaha mē tvayā ॥ 10 ॥
na cha mē bhavitā tatra kaśchitpathi pariśramaḥ ।
pṛṣṭhatastava gachChantyā vihāraśayanēṣviva ॥ 11 ॥
kuśakāśaśarēṣīkā yē cha kaṇṭakinō drumāḥ ।
tūlājinasamasparśā mārgē mama saha tvayā ॥ 12 ॥
mahāvātasamuddhūtaṃ yanmāmapakariṣyati ।
rajō ramaṇa tanmanyē parārthyamiva chandanam ॥ 13 ॥
śādvalēṣu yathā śiśyē vanāntē vanagōchara ।
kuthāstaraṇatalpēṣu kiṃ syātsukhataraṃ tataḥ ॥ 14 ॥
patraṃ mūlaṃ phalaṃ yattvamalpaṃ vā yadi vā bahu ।
dāsyasi svayamāhṛtya tanmē'mṛtarasōpamam ॥ 15 ॥
na māturna pitustatra smariṣyāmi na vēśmanaḥ ।
ārtavānyupabhuñjānā puṣpāṇi cha phalāni cha ॥ 16 ॥
na cha tatra tataḥ kiñchiddraṣṭumarhasi vipriyam ।
matkṛtē na cha tē śōkō na bhaviṣyāmi durbharā ॥ 17 ॥
ya stvayā saha sa svargō nirayō yastvayā vinā ।
iti jānanparāṃ prītiṃ gachCha rāma mayā saha ॥ 18 ॥
atha māmēvamavyagrāṃ vanaṃ naiva nayiṣyati ।
viṣamadyaiva pāsyāmi mā viśaṃ dviṣatāṃ gamam ॥ 19 ॥
paśchādapi hi duḥkhēna mama naivāsti jīvitam ।
ujjhitāyāstvayā nātha tadaiva maraṇaṃ varam ॥ 20 ॥
imaṃ hi sahituṃ śōkaṃ muhūrtamapi nōtsahē ।
kiṃ punardaśavarṣāṇi trīṇi chaikaṃ cha duḥkhitā ॥ 21 ॥
iti sā śōkasantaptā vilapya karuṇaṃ bahu ।
chukrōśa patimāyastā bhṛśamāliṅgya sasvaram ॥ 22 ॥
sā viddhā bahubhirvākyairdigdhairiva gajāṅganā ।
chirasanniyataṃ bāṣpaṃ mumōchāgnimivāraṇiḥ ॥ 23 ॥
tasyā sphaṭikasaṅkāśaṃ vāri santāpasambhavam ।
nētrābhyāṃ parisusrāva paṅkajābhyāmivōdakam ॥ 24 ॥
tachchaivāmalachandrābhaṃ mukhamāyatalōchanam ।
paryaśuṣyata bāṣpēṇa jalōddhṛtamivāmbujam ॥ 25 ॥
tāṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ visañjñāmiva duḥkhitām ।
uvācha vachanaṃ rāmaḥ pariviśvāsayaṃstadā ॥ 26 ॥
na dēvi tava duḥkhēna svargamapyabhirōchayē ।
na hi mē'sti bhayaṃ kiñchitsvayambhōriva sarvataḥ ॥ 27 ॥
tava sarvamabhiprāyamavijñāya śubhānanē ।
vāsaṃ na rōchayē'raṇyē śaktimānapi rakṣaṇē ॥ 28 ॥
yatsṛṣṭā'si mayā sārdhaṃ vanavāsāya maithili ।
na vihātuṃ mayā śakyā kīrtirātmavatā yathā ॥ 29 ॥
dharmastu gajanāsōru sadbhirācharitaḥ purā ।
taṃ chāhamanuvartē'dya yathā sūryaṃ suvarchalā ॥ 30 ॥
na khalvahaṃ na gachChēyaṃ vanaṃ janakanandini ।
vachanaṃ tannayati māṃ pitu ssatyōpabṛṃhitam ॥ 31 ॥
ēṣa dharmastu suśrōṇi piturmātuścha vaśyatā ।
ataścha taṃ vyatikramya nāhaṃ jīvitumutsahē ॥ 32 ॥
asvādhīnaṃ kathaṃ daivaṃ prakārairabhirādhyatē ।
svādhīnaṃ samatikramya mātaraṃ pitaraṃ gurum ॥ 33 ॥
yattrayaṃ tattrayō lōkāḥ pavitraṃ tatsamaṃ bhuvi ।
nānyadasti śubhāpāṅgē tēnēdamabhirādhyatē ॥ 34 ॥
na satyaṃ dānamānau vā na yajñāśchāptadakṣiṇāḥ ।
tathā balakarā ssītē yathā sēvā piturhitā ॥ 35 ॥
svargō dhanaṃ vā dhānyaṃ vā vidyāḥ putrāssukhāni cha ।
guruvṛttyanurōdhēna na kiñchidapi durlabham ॥ 36 ॥
dēvagandharvagōlōkānbrahmalōkāṃ stathā'parān ।
prāpnuvanti mahātmānō mātāpitṛparāyaṇāḥ ॥ 37 ॥
sa māṃ pitā yathā śāsti satyadharmapathē sthitaḥ ।
tathā vartitumichChāmi sa hi dharmassanātanaḥ ॥ 38 ॥
mama sannā matissītē tvāṃ nētuṃ daṇḍakāvanam ।
vasiṣyāmīti sā tvaṃ māmanuyātuṃ suniśchitā ॥ 39 ॥
sā hi sṛṣṭā'navadyāṅgi vanāya madirēkṣaṇē ।
anugachChasva māṃ bhīru sahadharmacharī bhava ॥ 40 ॥
sarvathā sadṛśaṃ sītē mama svasya kulasya cha ।
vyavasāyamanukrāntā kāntē tvamatiśōbhanam ॥ 41 ॥
ārabhasva śubhaśrōṇi vanavāsakṣamāḥ kriyāḥ ।
nēdānīṃ tvadṛtē sītē svargō'pi mama rōchatē ॥ 42 ॥
brāhmaṇēbhyaścha ratnāni bhikṣukēbhyaścha bhōjanam ।
dēhi chāśaṃsamānēbhya ssantvarasva cha mā chiram ॥ 43 ॥
bhūṣaṇāni mahārhāṇi varavastrāṇi yāni cha ।
ramaṇīyāścha yē kēchitkrīḍārthāśchāpyupaskarāḥ ॥ 44 ॥
śayanīyāni yānāni mama chānyāni yāni cha ।
dēhi svabhṛtyavargasya brāhmaṇānāmanantaram ॥ 45 ॥
anukūlaṃ tu sā bharturjñātvā gamanamātmanaḥ ।
kṣipraṃ pramuditā dēvī dātumēvōpachakramē ॥ 46 ॥
tataḥ prahṛṣṭā pratipūrṇamānasā yaśaśvinī bharturavēkṣya bhāṣitam ।
dhanāni ratnāni cha dātumaṅganā prachakramē dharmabhṛtāṃ manassvinī ॥ 47 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē triṃśassargaḥ ॥