ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਰਜਨੀਮੁਸ਼੍ਯ ਭਰਤਸ੍ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਃ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਤਿਥ੍ਯੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜਂ ਕਾਮਾਦਭਿਜਗਾਮ ਹ ॥ 1 ॥
ਤਂ ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਃ ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਗਤਮ੍ ।
ਹੁਤਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੋ ਭਰਤਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋਭ੍ਯਭਾਸ਼ਤ ॥ 2 ॥
ਕਚ੍ਚਿਦਤ੍ਰ ਸੁਖਾ ਰਾਤ੍ਰਿਸ੍ਤਵਾਸ੍ਮਦ੍ਵਿਸ਼ਯੇ ਗਤਾ ।
ਸਮਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਜਨਃ ਕਚ੍ਚਿਦਾਤਿਥ੍ਯੇ ਸ਼ਂਸ ਮੇਨਘ ॥ 3 ॥
ਤਮੁਵਾਚਾਂਜਲਿਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਭਰਤੋਭਿਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ।
ਆਸ਼੍ਰਮਾਦਭਿਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਾਂਤਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਮੁਤ੍ਤਮਤੇਜਸਮ੍ ॥ 4 ॥
ਸਸੁਖੋਸ਼ਿਤੋਸ੍ਮਿ ਭਗਵਨ੍ਸਮਗ੍ਰਬਲਵਾਹਨਃ ।
ਤਰ੍ਪਿਤਸ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮੈਸ਼੍ਚ ਸਾਮਾਤ੍ਯੋ ਬਲਵਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ॥ 5 ॥
ਅਪੇਤਕ੍ਲਮਸਂਤਾਪਾ ਸ੍ਸੁਭਿਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਸੁਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਾਃ ।
ਅਪਿ ਪ੍ਰੇਸ਼੍ਯਾਨੁਪਾਦਾਯ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਮ ਸੁਸੁਖੋਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 6 ॥
ਆਮਂਤ੍ਰਯੇਹਂ ਭਗਵਨ੍ ਕਾਮਂ ਤ੍ਵਾਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਸਤ੍ਤਮਃ ।
ਸਮੀਪਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਮੈਤ੍ਰੇਣੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਾ ॥ 7 ॥
ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਆਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਕਤਮੋ ਮਾਰ੍ਗਃ ਕਿਯਾਨਿਤਿ ਚ ਸ਼ਂਸ ਮੇ ॥ 8 ॥
ਇਤਿ ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸ੍ਤੁ ਭਰਤਂ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮਹਾਤਪਾਃ ॥ 9 ॥
ਭਰਤਾਰ੍ਧਤ੍ਰੁਰੁਇਤੀਯੇਸ਼ੁ ਯੋਜਨੇਸ਼੍ਵਜਨੇ ਵਨੇ ।
ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੋ ਗਿਰਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯਨਿਰ੍ਝਰਕਾਨਨਃ ॥ 10 ॥
ਉਤ੍ਤਰਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਮਂਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ।
ਪੁਸ਼੍ਪਿਤਦ੍ਰੁਮਸਂਛਨ੍ਨਾ ਰਮ੍ਯਪੁਸ਼੍ਪਿਤਕਾਨਨਾ ॥ 11 ॥
ਅਨਂਤਰਂ ਤਤ੍ਸਰਿਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ ।
ਤਯੋਃ ਪਰ੍ਣਕੁਟੀ ਤਾਤ ਤਤ੍ਰ ਤੌ ਵਸਤੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ 12 ॥
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨੈਵ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸਵ੍ਯਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮੇਵ ਵਾ ।
ਗਜਵਾਜਿਰਥਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਵਾਹਿਨੀਂ ਵਾਹਿਨੀਪਤੇ ॥ 13 ॥
ਵਾਹਯਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਤਤੋ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਪ੍ਰਯਾਣਮਿਤਿ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਜਰਾਜਸ੍ਯ ਯੋਸ਼ਿਤਃ ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਯਾਨਾਨਿ ਯਾਨਾਰ੍ਹਾਃ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪਰ੍ਯਵਾਰਯਨ੍ ॥ 14 ॥
ਵੇਪਮਾਨਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾ ਦੀਨਾ ਸਹ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰਯਾ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਤਤ੍ਰ ਜਗ੍ਰਾਹ ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਚਰਣੌ ਮੁਨੇਃ ॥ 15 ॥
ਅਸਮ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੇਨ ਕਾਮੇਨ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਗਰ੍ਹਿਤਾ ।
ਕੈਕੇਯੀ ਤਸ੍ਯ ਜਗ੍ਰਾਹ ਚਰਣੌ ਸਵ੍ਯਪਤ੍ਰਪਾ ॥ 16 ॥
ਤਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਾਗਮ੍ਯ ਭਗਵਂਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ।
ਅਦੂਰਾਰ੍ਭਰਤਸ੍ਯੈਵ ਤਸ੍ਥੌ ਦੀਨਮਨਾਸ੍ਤਦਾ ॥ 17 ॥
ਤਤਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਭਰਤਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਦ੍ਰੁਰੁਇਢਵ੍ਰਤਃ ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਮਾਤ੍ਰੂਣਾਂ ਤਵ ਰਾਘਵ ॥ 18 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਭਰਤੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਧੀਮਤਾ ।
ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਚਨਕੋਵਿਦਃ ॥ 19 ॥
ਯਾਮਿਮਾਂ ਭਗਵਨ੍ ਦੀਨਾਂ ਸ਼ੋਕਾਨਸ਼ਨਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍ ।
ਪਿਤੁਰ੍ਹਿ ਮਹਿਸ਼ੀਂ ਦੇਵੀਂ ਦੇਵਤਾਮਿਵ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 20 ॥
ਏਸ਼ਾ ਤਂ ਪੁਰਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਸਿਂਹਵਿਕ੍ਰਾਂਤਗਾਮਿਨਮ੍ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ੁਵੇ ਰਾਮਂ ਧਾਤਾਰਮਦਿਤਿਰ੍ਯਥਾ ॥ 21 ॥
ਅਸ੍ਯਾ ਵਾਮਭੁਜਂ ਸ਼੍ਲਿਸ਼੍ਟਾ ਯੈਸ਼ਾ ਤਿਸ਼੍ਠਤਿ ਦੁਰ੍ਮਨਾਃ ।
ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਸ੍ਯ ਸ਼ਾਖੇਵ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪੁਸ਼੍ਪਾ ਵਨਾਂਤਰੇ ॥ 22 ॥
ਏਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸੁਤੌ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਕੁਮਾਰੌ ਦੇਵਵਰ੍ਣਿਨੌ ।
ਉਭੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੌ ਵੀਰੌ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮੌ ॥ 23 ॥
ਯਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰੌ ਜੀਵਨਾਸ਼ਮਿਤੋ ਗਤੌ ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਦਸ਼ਰਥੋ ਗਤਃ ॥ 24 ॥
ਕ੍ਰੋਧਨਾਮਕ੍ਰੁਰੁਇਤਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਪ੍ਤਾਂ ਸੁਭਗਮਾਨਿਨੀਮ੍ ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਕਾਮਾਂ ਕੈਕੇਯੀਮਨਾਰ੍ਯਾਮਾਰ੍ਯਾਰੂਪਿਣੀਮ੍ ॥ 25 ॥
ਮਮੈਤਾਂ ਮਾਤਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸਾਂ ਪਾਪਨਿਸ਼੍ਚਯਾਮ੍ ।
ਯਤੋਮੂਲਂ ਹਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵ੍ਯਸਨਂ ਮਹਦਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਬਾਸ਼੍ਪਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ ।
ਸ ਨਿਸ਼੍ਸ੍ਵਾਸ ਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਨਾਗਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧ ਇਵ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ ॥ 27 ॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਸ੍ਤਂ ਬ੍ਰੁਵਂਤਂ ਭਰਤਂ ਤਥਾ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਰਿਦਂ ਵਚਨਮਰ੍ਥਵਤ੍ ॥ 28 ॥
ਨ ਦੋਸ਼ੇਣਾਵਗਂਤਵ੍ਯਾ ਕੈਕੇਯੀ ਭਰਤ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਰਾਮਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਨਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਸੁਖੋਦਰ੍ਕਂ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 29 ॥
ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਚ ਰੁਰੁਇਸ਼ੀਣਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਹਿਤਮੇਵ ਭਵਿਸ਼੍ਯਦ੍ਧਿ ਰਾਮਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਨਾਦਿਹ ॥ 30 ॥
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤੁ ਸਂਸਿਦ੍ਧਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਚੈਨਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ।
ਆਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਭਰਤ ਸ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਯੁਜ੍ਯਤਾਮਿਤ੍ਯਚੋਦਯਤ੍ ॥ 31 ॥
ਤਤੋ ਵਾਜਿਰਥਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਹੇਮਪਰਿਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨ੍ ।
ਅਧ੍ਯਾਰੋਹਤ੍ਪ੍ਰਯਾਣਾਰ੍ਥੀ ਬਹੂਨ੍ਬਹੁਵਿਧੋ ਜਨਃ ॥ 32 ॥
ਗਜਕਨ੍ਯਾ ਗਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਹੇਮਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਃ ਪਤਾਕਿਨਃ ।
ਜੀਮੂਤਾ ਇਵ ਘਰ੍ਮਾਂਤੇ ਸਘੋਸ਼ਾਸ੍ਸਂਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥ 33 ॥
ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਯਪਿ ਯਾਨਾਨਿ ਮਹਂਤਿ ਚ ਲਘੂਨਿ ਚ ।
ਪ੍ਰਯਯੁ ਸ੍ਸੁਮਹਾਰ੍ਹਾਣਿ ਪਾਦੈ ਰੇਵ ਪਦਾਤਯਃ ॥ 34 ॥
ਅਥ ਯਾਨਪ੍ਰਵੇਕੈਸ੍ਤੁ ਕੌਸਲ੍ਯਾਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।
ਰਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਯੁਰ੍ਮੁਦਿਤਾਸ੍ਤਦਾ ॥ 35 ॥
ਚਂਦ੍ਰਾਰ੍ਕਤਰੁਣਾਭਾਸਾਂ ਨਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ।
ਆਸ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਭਰਤ ਸ੍ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਃ ॥ 36 ॥
ਸਾ ਪ੍ਰਯਾਤਾ ਮਹਾਸੇਨਾ ਗਜਵਾਜਿਰਥਾਕੁਲਾ ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਮਹਾਮੇਘ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਃ ॥ 37 ॥
ਵਨਾਨਿ ਤੁ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਜੁਸ਼੍ਟਾਨਿ ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ।
ਗਂਗਾਯਾਃ ਪਰਵੇਲਾਯਾਂ ਗਿਰਿਸ਼੍ਵਪਿ ਨਦੀਸ਼ੁ ਚ ॥ 38 ॥
ਸਾ ਸਂਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਦ੍ਵਿਪਵਾਜਿਯੋਧਾ ਵਿਤ੍ਰਾਸਯਂਤੀ ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਪਕ੍ਸ਼ਿਸਂਘਾਨ੍ ।
ਮਹਦ੍ਵਨਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗਾਹਮਾਨਾ ਰਰਾਜ ਸੇਨਾ ਭਰਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ॥ 39 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
