ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਥਾ ਤੁ ਵਿਲਪਂਤੀਂ ਤਾਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਰਾਮਮਾਤਰਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਦੀਨਸ੍ਤਤ੍ਕਾਲਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਵਚਃ ॥ 1 ॥
ਨ ਰੋਚਤੇ ਮਮਾਪ੍ਯੇਤਦਾਰ੍ਯੇ ਯਦ੍ਰਾਘਵੋ ਵਨਮ੍ ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਸ਼੍ਰਿਯਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਵਾਕ੍ਯਵਸ਼ਂ ਗਤਃ ॥ 2 ॥
ਵਿਪਰੀਤਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਯੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਧਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ।
ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਃ ਕਿਮਿਵ ਨ ਬ੍ਰੂਯਾਚ੍ਚੋਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਸਮਨ੍ਮਥਃ ॥ 3 ॥
ਨਾਸ੍ਯਾਪਰਾਧਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਪਿ ਦੋਸ਼ਂ ਤਥਾਵਿਧਮ੍ ।
ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਵਾਸ੍ਯਤੇ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਾਦ੍ਵਨਵਾਸਾਯ ਰਾਘਵਃ ॥ 4 ॥
ਨ ਤਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਲੋਕੇ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਮਪਿ ਯੋ ਨਰਃ ।
ਸ੍ਵਮਿਤ੍ਰੋਪਿ ਨਿਰਸ੍ਤੋਪਿ ਯੋਸ੍ਯ ਦੋਸ਼ਮੁਦਾਹਰੇਤ੍ ॥ 5 ॥
ਦੇਵਕਲ੍ਪਮ੍ਰੁਰੁਇਜੁਂ ਦਾਂਤਂ ਰਿਪੂਣਾਮਪਿ ਵਤ੍ਸਲਮ੍ ।
ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਕੋ ਧਰ੍ਮਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਪੁਤ੍ਰਮਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ 6 ॥
ਤਦਿਦਂ ਵਚਨਂ ਰਾਜ੍ਞਃਪੁਨਰ੍ਬਾਲ੍ਯਮੁਪੇਯੁਸ਼ਃ ।
ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੋ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਰਾਜਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ॥ 7 ॥
ਯਾਵਦੇਵ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦਰ੍ਥਮਿਮਂ ਨਰਃ ।
ਤਾਵਦੇਵ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਮਸ੍ਥਂ ਕੁਰੁ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ ॥ 8 ॥
ਮਯਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸਧਨੁਸ਼ਾ ਤਵ ਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਘਵ ।
ਕ ਸ੍ਸਮਰ੍ਥੋਧਿਕਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਤਸ੍ਯੇਵ ਤਿਸ਼੍ਠਤਃ ॥ 9 ॥
ਨਿਰ੍ਮਨੁਸ਼੍ਯਾਮਿਮਾਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਾਮਯੋਧ੍ਯਾਂ ਮਨੁਜਰ੍ਸ਼ਭ ।
ਕਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ਯਦਿ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਵਿਪ੍ਰਿਯੇ ॥ 10 ॥
ਭਰਤਸ੍ਯਾਥ ਪਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਵਾ ਯੋ ਵਾਸ੍ਯ ਹਿਤਮਿਚ੍ਛਤਿ ।
ਸਰ੍ਵਾਨੇਤਾਨ੍ਵਧਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮ੍ਰੁਰੁਇਦੁਰ੍ਹਿ ਪਰਿਭੂਯਤੇ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਿਤੋਯਂ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਸ ਦੁਸ਼੍ਟੋ ਯਦਿ ਨਃ ਪਿਤਾ ।
ਅਮਿਤ੍ਰਭੂਤੋ ਨਿਸ੍ਸਂਗਂ ਵਧ੍ਯਤਾਂ ਬਧ੍ਯਤਾਮਪਿ ॥ 12 ॥
ਗੁਰੋਰਪ੍ਯਵਲਿਪ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਮਜਾਨਤਃ ।
ਉਤ੍ਪਥਂ ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ ॥ 13 ॥
ਬਲਮੇਸ਼ ਕਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੇਤੁਂ ਵਾਪੁਰੁਸ਼ਰ੍ਸ਼ਭ ।
ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਕੈਕੇਯ੍ਯੈ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ੍ਥਿਤਮਿਦਂ ਤਵ ॥ 14 ॥
ਤ੍ਵਯਾ ਚੈਵ ਮਯਾ ਚੈਵ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਵੈਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਕਾਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਦਾਤੁਂ ਭਰਤਾਯਾਰਿਸ਼ਾਸਨ ॥ 15 ॥
ਅਨੁਰਕ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਭਾਵੇਨ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦੇਵਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ।
ਸਤ੍ਯੇਨ ਧਨੁਸ਼ਾ ਚੈਵ ਦਤ੍ਤੇਨੇਸ਼੍ਟੇਨ ਤੇ ਸ਼ਪੇ ॥ 16 ॥
ਦੀਪ੍ਤਮਗ੍ਨਿਮਰਣ੍ਯਂ ਵਾ ਯਦਿ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਂ ਤਤ੍ਰ ਮਾਂ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਮਵਧਾਰਯ ॥ 17 ॥
ਹਰਾਮਿ ਵੀਰ੍ਯਾਦ੍ਦੁਃਖਂ ਤੇ ਤਮ ਸ੍ਸੂਰ੍ਯ ਇਵੋਦਿਤਃ ।
ਦੇਵੀ ਪਸ਼੍ਯਤੁ ਮੇ ਵੀਰ੍ਯਂ ਰਾਘਵਸ਼੍ਚੈਵ ਪਸ਼੍ਯਤੁ ॥ 18 ॥
ਏਤਤ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਮਂ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਰੁਦਂਤੀ ਸ਼ੋਕਲਾਲਸਾ ॥ 19 ॥
ਭ੍ਰਾਤੁਸ੍ਤੇ ਵਦਤਃ ਪੁਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਯਦਤ੍ਰਾਨਂਤਰਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕੁਰੁਸ਼੍ਵ ਯਦਿ ਰੋਚਤੇ ॥ 20 ॥
ਨ ਚਾਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਵਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਮਮ ਭਾਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਵਿਹਾਯ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾਂ ਗਂਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮਾਮਿਤਃ ॥ 21 ॥
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਯਦਿ ਧਰ੍ਮਿਸ਼੍ਠੋ ਧਰ੍ਮਂ ਚਰਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ ਮਾਮਿਹਸ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚਰ ਧਰ੍ਮਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 22 ॥
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ੁਰ੍ਜਨਨੀਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸ੍ਵਗ੍ਰੁਰੁਇਹੇ ਨਿਯਤੋ ਵਸਨ੍ ।
ਪਰੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਃ ॥ 23 ॥
ਯਥੈਵ ਰਾਜਾ ਪੂਜ੍ਯਸ੍ਤੇ ਗੌਰਵੇਣ ਤਥਾਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਤ੍ਵਾਂ ਨਾਹਮਨੁਜਾਨਾਮਿ ਨ ਗਂਤਵ੍ਯਮਿਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 24 ॥
ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਯੋਗਾਨ੍ਨ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਜੀਵਿਤੇਨ ਸੁਖੇਨ ਵਾ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ਮਮ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤ੍ਰੁਰੁਇਣਾਨਾਮਪਿ ਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ 25 ॥
ਯਦਿ ਤ੍ਵਂ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਵਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਸ਼ੋਕਲਾਲਸਾਮ੍ ।
ਅਹਂ ਪ੍ਰਾਯਮਿਹਾਸਿਸ਼੍ਯੇ ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜੀਵਿਤੁਮ੍ ॥ 26 ॥
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨਿਰਯਂ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਮਿਵਾਧਰ੍ਮਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰ ਸ੍ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਃ ॥ 27 ॥
ਵਿਲਪਂਤੀਂ ਤਥਾ ਦੀਨਾਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਜਨਨੀਂ ਤਤਃ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਮੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵਚਨਂ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਮ੍ ॥ 28 ॥
ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਤਿਕ੍ਰਮਿਤੁਂ ਮਮ ।
ਪ੍ਰਸਾਦਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਿਰਸਾ ਗਂਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਵਨਮ੍ ॥ 29 ॥
ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਣਾ ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਤਾ ਵ੍ਰਤਚਾਰਿਣਾ ।
ਗੌਰ੍ਹਤਾ ਜਾਨਤਾ ਧਰ੍ਮਂ ਕਂਡੁਨਾਪਿ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਾ ॥ 30 ॥
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਚ ਕੁਲੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਗਰਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਪਿਤੁਃ ।
ਖਨਦ੍ਭਿਸ੍ਸਾਗਰੈਰ੍ਭੂਮਿਮਵਾਪ੍ਤਸ੍ਸੁਮਹਾਨ੍ਵਧਃ ॥ 31 ॥
ਜਾਮਦ੍ਗ੍ਨ੍ਯੇਨ ਰਾਮੇਣ ਰੇਣੁਕਾ ਜਨਨੀ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾ ਪਰਸ਼ੁਨਾਰਣ੍ਯੇ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਕਾਰਿਣਾ ॥ 32 ॥
ਏਤੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਰ੍ਦੇਵਿ ਦੇਵਸਮੈਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਮਕ੍ਲੀਬਂ ਕਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਿਤੁਰ੍ਹਿਤਮ੍ ॥ 33 ॥
ਨ ਖਲ੍ਵੇਤਨ੍ਮਯੈਕੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਸਨਮ੍ ।
ਏਤੈਰਪਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਦੇਵਿ ਯੇ ਮਯਾ ਤਵ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ॥ 34 ॥
ਨਾਹਂ ਧਰ੍ਮਮਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇ ।
ਪੂਰ੍ਵੈਰਯਮਭਿਪ੍ਰੇਤੋ ਗਤੋ ਮਾਰ੍ਗੋਨੁਗਮ੍ਯਤੇ ॥ 35 ॥
ਤਦੇਤਤ੍ਤੁ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਭੁਵਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ।
ਪਿਤੁਰ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਾਮ ਹੀਯਤੇ ॥ 36 ॥
ਤਾਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਨਨੀਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਸ਼੍ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਵਧਨੁਸ਼੍ਮਤਾਮ੍ ॥ 37 ॥
ਤਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਜਾਨਾਮਿ ਮਯਿ ਸ੍ਨੇਹਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਵਿਕ੍ਰਮਂ ਚੈਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਤੇਜਸ਼੍ਚ ਸੁਦੁਰਾਸਦਮ੍ ॥ 38 ॥
ਮਮ ਮਾਤੁਰ੍ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਮਤੁਲਂ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣ ।
ਅਭਿਪ੍ਰਾਯਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਮਸ੍ਯ ਚ ॥ 39 ॥
ਧਰ੍ਮੋ ਹਿ ਪਰਮੋ ਲੋਕੇ ਧਰ੍ਮੇ ਸਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤਮ੍ ।
ਧਰ੍ਮਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮੇਤਚ੍ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 40 ॥
ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾਤੁਰ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਾ ।
ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਥਾ ਵੀਰ ਧਰ੍ਮਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਿਸ਼੍ਠਤਾ ॥ 41 ॥
ਸੋਹਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗਮਤਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍ ।
ਪਿਤੁਰ੍ਹਿਵਚਨਾਦ੍ਵੀਰ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਹਂ ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ॥ 42 ॥
ਤਦੇਤਾਂ ਵਿਸ੍ਰੁਰੁਇਜਾਨਾਰ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਮਤਿਮ੍ ।
ਧਰ੍ਮਮਾਸ਼੍ਰਯ ਮਾ ਤੈਕ੍ਸ਼੍ਣ੍ਯਂ ਮਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰਨੁਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 43 ॥
ਤਮੇਵਮੁਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੌਹਾਰ੍ਦਾਦ੍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਗ੍ਰਜਃ ।
ਉਵਾਚ ਭੂਯਃ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਸ਼੍ਸ਼ਿਰਸਾਨਤਃ ॥ 44 ॥
ਅਨੁਮਨ੍ਯਸ੍ਵ ਮਾਂ ਦੇਵਿ ਗਮਿਸ਼੍ਯਂਤਮਿਤੋ ਵਨਮ੍ ।
ਸ਼ਾਪਿਤਾਸਿ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਕੁਰੁ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਾਨਿ ਮੇ ॥ 45 ॥
ਤੀਰ੍ਣਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਵਨਾਤ੍ਪੁਨਰੇਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਰੀਮ੍ ।
ਯਯਾਤਿਰਿਵ ਰਾਜਰ੍ਸ਼ਿਃਪੁਰਾ ਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਦਿਵਮ੍ ॥ 46 ॥
ਸ਼ੋਕਸ੍ਸਂਧਾਰ੍ਯਤਾਂ ਮਾਤ ਰ੍ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯੇ ਸਾਧੁ ਮਾ ਸ਼ੁਚਃ ।
ਵਨਵਾਸਾਦਿਹੈਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਨਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਃ ॥ 47 ॥
ਤ੍ਵਯਾ ਮਯਾ ਚ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸੁਮਿਤ੍ਰਯਾ ।
ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗੇ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਮੇਸ਼ ਧਰ੍ਮਸ੍ਸਨਾਤਨਃ ॥ 48 ॥
ਅਂਬ ਸਂਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਸਂਭਾਰਾਨ੍ ਦੁਃਖਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਿ ਨਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਚ ।
ਵਨਵਾਸਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਮ ਧਰ੍ਮ੍ਯਾਨੁ ਵਰ੍ਤ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 49 ॥
ਏਤਦ੍ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਮਾਤਾ ਸੁਧਰ੍ਮ੍ਯਮਵ੍ਯਗ੍ਰਮਵਿਕ੍ਲਬਂ ਚ ।
ਮ੍ਰੁਰੁਇਤੇਵ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯ ਦੇਵੀ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਮਂ ਪੁਨਰਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ॥ 50 ॥
ਯਥੈਵ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪਿਤਾ ਤਥਾਹਂ ਗੁਰੁ ਸ੍ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣ ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਯਾ ਚ ।
ਨ ਤ੍ਵਾਨੁਜਾਨਾਮਿ ਨ ਮਾਂ ਵਿਹਾਯ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾਮਰ੍ਹਸਿ ਗਂਤੁਮੇਵਮ੍ ॥ 51 ॥
ਕਿਂ ਜੀਵਿਤੇਨੇਹ ਵਿਨਾ ਤ੍ਵਯਾ ਮੇ ਲੋਕੇਨ ਵਾ ਕਿਂ ਸ੍ਵਧਯਾਮ੍ਰੁਰੁਇਤੇਨ ।
ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤਵ ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਂ ਮਮੇਹ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਾਦਪਿ ਜੀਵਲੋਕਾਤ੍ ॥ 52 ॥
ਨਰੈਰਿਵੋਲ੍ਕਾਭਿਰਪੋਹ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹਾਗਜੋਧ੍ਵਾਨਮਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਃ ।
ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਜਜ੍ਵਾਲ ਵਿਲਾਪਮੇਵਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਮਃ ਕਰੁਣਂ ਜਨਨ੍ਯਾਃ ॥ 53 ॥
ਸ ਮਾਤਰਂ ਚੈਵ ਵਿਸਂਜ੍ਞਕਲ੍ਪਾ ਮਾਰ੍ਤਂ ਚ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਭਿਪ੍ਰਤਪ੍ਤਮ੍ ।
ਧਰ੍ਮੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਧਰ੍ਮ੍ਯਮੁਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਥਾ ਸ ਏਵਾਰ੍ਹਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵਕ੍ਤੁਮ੍ ॥ 54 ॥
ਅਹਂ ਹਿ ਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਜਾਨਾਮਿ ਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮਂ ਚ ।
ਮਮ ਤ੍ਵਭਿਪ੍ਰਾਯਮਸਨ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸਹਾਭ੍ਯਰ੍ਦਸਿ ਮਾਂ ਸੁਦੁਃਖਮ੍ ॥ 55 ॥
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਾਃ ਖਲੁ ਤਾਤ ਲੋਕੇ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਧਰ੍ਮਫਲੋਦਯੇਸ਼ੁ ।
ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਯੁਰਸਂਸ਼ਯਂ ਮੇ ਭਾਰ੍ਯੇਵ ਵਸ਼੍ਯਾਭਿਮਤਾ ਸੁਪੁਤ੍ਰਾ ॥ 56 ॥
ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਯੁਰਸਨ੍ਨਿਵਿਸ਼੍ਟਾ ਧਰ੍ਮੋ ਯਤ ਸ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦੁਪਕ੍ਰਮੇਤ ।
ਦ੍ਵੇਸ਼੍ਯੋ ਭਵਤ੍ਯਰ੍ਥਪਰੋ ਹਿ ਲੋਕੇ ਕਾਮਾਤ੍ਮਤਾ ਖਲ੍ਵਪਿ ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ॥ 57 ॥
ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਚ ਪਿਤਾ ਚ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਃ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਪ੍ਰਹਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਦਿ ਵਾਪਿ ਕਾਮਾਤ੍ ।
ਯਦ੍ਵ੍ਯਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਧਰ੍ਮਂ ਕਸ੍ਤਨ੍ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਿਃ ॥ 58 ॥
ਸ ਵੈ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਪਿਤੁਃ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਮਿਮਾਮਕਰ੍ਤੁਂ ਸਕਲਾਂ ਯਥਾਵਤ੍ ।
ਸ ਹ੍ਯਾਵਯੋਸ੍ਤਾਤ ਗੁਰੁਰ੍ਨਿਯੋਗੇ ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਤਾ ਸ ਗਤਿ ਸ੍ਸਧਰ੍ਮਃ ॥ 59 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਨਰ੍ਜੀਵਤਿ ਧਰ੍ਮਰਾਜੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਸ੍ਸ੍ਵੇ ਪਥਿ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ।
ਦੇਵੀ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮਿਤੋਪਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਕਥਂ ਸ੍ਵਿਦਨ੍ਯਾ ਵਿਧਵੇਵ ਨਾਰੀ ॥ 60 ॥
ਸਾ ਮਾਨੁਮਨ੍ਯਸ੍ਵ ਵਨਂ ਵ੍ਰਜਂਤਂ ਕੁਰੁਸ਼੍ਵ ਨ ਸ੍ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਾਨਿ ਦੇਵਿ ।
ਯਥਾ ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਪੁਨਰਾਵ੍ਰਜੇਯਂ ਯਥਾ ਹਿ ਸਤ੍ਯੇਨ ਪੁਨਰ੍ਯਯਾਤਿਃ ॥ 61 ॥
ਯਸ਼ੋ ਹ੍ਯਹਂ ਕੇਵਲਰਾਜ੍ਯਕਾਰਣਾ ਨ੍ਨ ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਠਤਃ ਕਰ੍ਤੁਮਲਂ ਮਹੋਦਯਮ੍ ।
ਅਦੀਰ੍ਘਕਾਲੇ ਨ ਤੁ ਦੇਵਿ ਜੀਵਿਤੇ ਵ੍ਰੁਰੁਇਣੇਵਰਾਮਦ੍ਯ ਮਹੀਮਧਰ੍ਮਤਃ ॥ 62 ॥
ਪ੍ਰਸਾਦਯਨ੍ਨਰਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਭ ਸ੍ਸਮਾਤਰਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਜ੍ਜਿਗਮਿਸ਼ੁਰੇਵ ਦਂਡਕਾਨ੍ ।
ਅਥਾਨੁਜਂ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮਨੁਸ਼ਾਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚਕਾਰ ਤਾਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਿ ਜਨਨੀਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ॥ 63 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਏਕਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
