ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਗਤੇਸ਼੍ਵਥ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪੋ ਭੂਯਃ ਪੌਰੇਸ਼ੁ ਸਹ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਃ ।
ਮਂਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਜ੍ਞਸ੍ਸਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸ਼੍ਵ ਏਵ ਪੁਸ਼੍ਯੋ ਭਵਿਤਾਸ਼੍ਵੋਭਿਸ਼ੇਚ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮੇ ਸੁਤਃ ।
ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯ ਇਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ 2 ॥
ਗਤੇਸ਼੍ਵਥ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪੋ ਭੂਯਃ ਪੌਰੇਸ਼ੁ ਸਹ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਃ ।
ਮਂਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਜ੍ਞਸ੍ਸਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ॥ 3 ॥
ਸ਼੍ਵ ਏਵ ਪੁਸ਼੍ਯੋ ਭਵਿਤਾਸ਼੍ਵੋਭਿਸ਼ੇਚ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮੇ ਸੁਤਃ ।
ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯ ਇਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ 4 ॥
ਅਥਾਂਤਰ੍ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਦਾ ।
ਸੂਤਮਾਮਂਤ੍ਰਯਾਮਾਸ ਰਾਮਂ ਪੁਨਰਿਹਾਨਯ ॥ 5 ॥
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਸ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੂਤਃ ਪੁਨਰੁਪਾਯਯੌ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਭਵਨਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਰਾਮਮਾਨਯਿਤੁਂ ਪੁਨਃ ॥ 6 ॥
ਦ੍ਵਾਰ੍ਸ੍ਥੈਰਾਵੇਦਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਰਾਮਾਯਾਗਮਨਂ ਪੁਨਃ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵ ਚਾਪਿ ਰਾਮਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸ਼ਂਕਾਨ੍ਵਿਤੋਭਵਤ੍ ॥ 7 ॥
ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯ ਚੈਨਂ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਰਾਮੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਯਦਾਗਮਨਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਂ ਤੇ ਭੂਯਸ੍ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹ੍ਯਸ਼ੇਸ਼ਤਃ ॥ 8 ॥
ਤਮੁਵਾਚ ਤਤ ਸ੍ਸੂਤੋ ਰਾਜਾ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਾਣਮਤ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਗਮਨਾਯੇਤਰਾਯ ਵਾ ॥ 9 ॥
ਇਤਿ ਸੂਤਵਚ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮੋਥ ਤ੍ਵਰਯਾਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਪ੍ਰਯਯੌ ਰਾਜਭਵਨਂ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 10 ॥
ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਮਂ ਦਸ਼ਰਥੋ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਃ ।
ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯਾਮਾਸ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪ੍ਰਿਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਨੇਵ ਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਰਾਘਵੋ ਭਵਨਂ ਪਿਤੁਃ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਿਤਰਂ ਦੂਰਾਤ੍ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਃ ॥ 12 ॥
ਪ੍ਰਣਮਂਤਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਂ ਪਰਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯ ਭੂਮਿਪਃ ।
ਪ੍ਰਦਿਸ਼੍ਯ ਚਾਸ੍ਮੈ ਰੁਚਿਰਮਾਸਨਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 13 ॥
ਰਾਮ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੋਸ੍ਮਿ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਭੁਕ੍ਤਾ ਭੋਗਾ ਮਯੇਪ੍ਸਿਤਾਃ ।
ਅਨ੍ਨਵਦ੍ਭਿਃ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਤੈ ਸ੍ਤਥੇਸ਼੍ਟਂ ਭੂਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ ॥ 14 ॥
ਜਾਤਮਿਸ਼੍ਟਮਪਤ੍ਯਂ ਮੇ ਤ੍ਵਮਦ੍ਯਾਨੁਪਮਂ ਭੁਵਿ ।
ਦਤ੍ਤਮਿਸ਼੍ਟਮਧੀਤਂ ਚ ਮਯਾ ਪੁਰੁਸ਼ਸਤ੍ਤਮ ॥ 15 ॥
ਅਨੁਭੂਤਾਨਿ ਚੇਸ਼੍ਟਾਨਿ ਮਯਾ ਵੀਰ ਸੁਖਾਨ੍ਯਪਿ ।
ਦੇਵਰ੍ਸ਼ਿਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਵਿਪ੍ਰਾਣਾਮਨ੍ਰੁਰੁਇਣੋਸ੍ਮਿ ਤਥਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 16 ॥
ਨ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਮ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰਾਭਿਸ਼ੇਚਨਾਤ੍ ।
ਅਤੋ ਯਤ੍ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਬ੍ਰੂਯਾਂ ਤਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 17 ॥
ਅਦ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤਯਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਵਾਮਿਚ੍ਛਂਤਿ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ ।
ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਯੁਵਰਾਜਾਨਮਭਿਸ਼ੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਤ੍ਰਕ ॥ 18 ॥
ਅਪਿ ਚਾਦ੍ਯਾਸ਼ੁਭਾਨ੍ਰਾਮ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਾਰੁਣਾਨ੍ ।
ਸਨਿਰ੍ਘਾਤਾ ਦਿਵੋਲ੍ਕਾ ਚ ਪਤਤੀਹ ਮਹਾਸ੍ਵਨਾ ॥ 19 ॥
ਅਵਸ਼੍ਟਬ੍ਧਂ ਚ ਮੇ ਰਾਮ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਦਾਰੁਣੈਰ੍ਗ੍ਰਹੈਃ ।
ਆਵੇਦਯਂਤਿ ਦੈਵਜ੍ਞਾਃ ਸੂਰ੍ਯਾਂਗਾਰਕਰਾਹੁਭਿਃ ॥ 20 ॥
ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਾਮੀਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਨਾਂ ਸਮੁਦ੍ਭਵੇ ।
ਰਾਜਾ ਹਿ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਘੋਰਾਂ ਵਾਪਦਮ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਤਿ ॥ 21 ॥
ਤਦ੍ਯਾਵਦੇਵ ਮੇ ਚੇਤੋ ਨ ਵਿਮੁਹ੍ਯਤਿ ਰਾਘਵ ।
ਤਾਵਦੇਵਾਭਿਸ਼ਿਂਚਸ੍ਵ ਚਲਾ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਮਤਿਃ ॥ 22 ॥
ਅਦ੍ਯ ਚਂਦ੍ਰੋਭ੍ਯੁਪਗਤਃ ਪੁਸ਼੍ਯਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਨਰ੍ਵਸੂ ।
ਸ਼੍ਵਃ ਪੁਸ਼੍ਯਯੋਗਂ ਨਿਯਤਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤੇ ਦੈਵਚਿਂਤਕਾਃ ॥ 23 ॥
ਤਤਃ ਪੁਸ਼੍ਯੇਭਿਸ਼ਿਂਚਸ੍ਵ ਮਨਸ੍ਤ੍ਵਰਯਤੀਵ ਮਾਮ੍ ।
ਸ਼੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਾਹਮਭਿਸ਼ੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇ ਪਰਂਤਪ ॥ 24 ॥
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਭ੍ਰੁਰੁਇਤਿ ਨਿਸ਼ੇਯਂ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਸਹ ਵਧ੍ਵੋਪਵਸ੍ਤਵ੍ਯਾ ਦਰ੍ਭਪ੍ਰਸ੍ਤਰਸ਼ਾਯਿਨਾ ॥ 25 ॥
ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਮਤ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਂਤ੍ਵਦ੍ਯ ਸਮਂਤਤਃ ।
ਭਵਂਤਿ ਬਹੁ ਵਿਘ੍ਨਾਨਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣ੍ਯੇਵਂਵਿਧਾਨਿ ਹਿ ॥ 26 ॥
ਵਿਪ੍ਰੋਸ਼ਿਤਸ਼੍ਚ ਭਰਤੋ ਯਾਵਦੇਵ ਪੁਰਾਦਿਤਃ ।
ਤਾਵਦੇਵਾਭਿਸ਼ੇਕਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲੋ ਮਤੋ ਮਮ ॥ 27 ॥
ਕਾਮਂ ਖਲੁ ਸਤਾਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਤੇ ਭਰਤਸ੍ਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠਾਨੁਵਰ੍ਤੀ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ ॥ 28 ॥
ਕਿਂਤੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੁਸ਼੍ਯਾਣਾਮਨਿਤ੍ਯਮਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ ।
ਸਤਾਂ ਚ ਧਰ੍ਮਨਿਤ੍ਯਾਨਾਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਸ਼ੋਭਿ ਚ ਰਾਘਵ ॥ 29 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ ਸ੍ਸੋਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤ ਸ਼੍ਸ਼੍ਵੋਭਾਵਿਨ੍ਯਭਿਸ਼ੇਚਨੇ ।
ਵ੍ਰਜੇਤਿ ਰਾਮਃ ਪਿਤਰਮਭਿਵਾਦ੍ਯਾਭ੍ਯਯਾਦ੍ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਮ੍ ॥ 30 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਨੋ ਵੇਸ਼੍ਮਰਾਜ੍ਞੋਦ੍ਦਿਸ਼੍ਟੇਭਿਸ਼ੇਚਨੇ ।
ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਵਿਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯ ਮਾਤੁਰਂਤਪੁਰਂ ਯਯੌ ॥ 31 ॥
ਤਤ੍ਰ ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਣਾਮੇਵ ਮਾਤਰਂ ਕ੍ਸ਼ੌਮਵਾਸਿਨੀਮ੍ ।
ਵਾਗ੍ਯਤਾਂ ਦੇਵਤਾਗਾਰੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਯਾਚਤੀਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 32 ॥
ਪ੍ਰਾਗੇਵ ਚਾਗਤਾ ਤਤ੍ਰ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸ੍ਤਥਾ ।
ਸੀਤਾ ਚਾਨਾਯਿਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਂ ਰਾਮਾਭਿਸ਼ੇਚਨਮ੍ ॥ 33 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਹਿ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਤਸ੍ਥਾਵਾਮੀਲਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ।
ਸੁਮਿਤ੍ਰਯਾਨ੍ਵਾਸ੍ਯਮਾਨਾ ਸੀਤਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚ ॥ 34 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਸ਼੍ਯੇਣ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਾਭਿਸ਼ੇਚਨਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮੇਨ ਪੁਰੁਸ਼ਂ ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ ॥ 35 ॥
ਤਥਾ ਸਨਿਯਮਾਮੇਵ ਸੋਭਿਗਮ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਰਾਮੋ ਹਰ੍ਸ਼ਯਂਸ੍ਤਾਮਨਿਂਦਿਤਾਮ੍ ॥ 36 ॥
ਅਂਬ ਪਿਤ੍ਰਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਨਕਰ੍ਮਣਿ ।
ਭਵਿਤਾ ਸ਼੍ਵੋਭਿਸ਼ੇਕੋ ਮੇ ਯਥਾ ਮੇ ਸ਼ਾਸਨਂ ਪਿਤੁਃ ॥ 37 ॥
ਸੀਤਯਾਪ੍ਯੁਪਵਸ੍ਤਵ੍ਯਾ ਰਜਨੀਯਂ ਮਯਾ ਸਹ ।
ਏਵਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਿਗੁਪਾਧ੍ਯਾਯੈ ਸ੍ਸਹ ਮਾਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਪਿਤਾ ॥ 38 ॥
ਯਾਨਿ ਯਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯੋਗ੍ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਵੋਭਾਵਿਨ੍ਯਭਿਸ਼ੇਚਨੇ ।
ਤਾਨਿ ਮੇ ਮਂਗਲਾਨ੍ਯਦ੍ਯ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਰਯ ॥ 39 ॥
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਚਿਰਕਾਲਾਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਹਰ੍ਸ਼ਬਾਸ਼੍ਪਕਲਂ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਰਾਮਮਭਾਸ਼ਤ ॥ 40 ॥
ਵਤ੍ਸ ਰਾਮ ਚਿਰਂ ਜੀਵ ਹਤਾਸ੍ਤੇ ਪਰਿਪਂਥਿਨਃ ।
ਜ੍ਞਾਤੀਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਯੁਕ੍ਤ ਸ੍ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਨਂਦਯ ॥ 41 ॥
ਕਲ੍ਯਾਣੇ ਬਤ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਮਯਿ ਜਾਤੋਸਿ ਪੁਤ੍ਰਕ ।
ਯੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਗੁਣੈਰਾਰਾਧਿਤਃ ਪਿਤਾ ॥ 42 ॥
ਅਮੋਘਂ ਬਤ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ਾਂਤਂ ਪੁਰੁਸ਼ੇ ਪੁਸ਼੍ਕਰੇਕ੍ਸ਼ਣੇ ।
ਯੇਯਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਰਾਜ੍ਯਸ਼੍ਰੀਃ ਪੁਤ੍ਰ ਤ੍ਵਾਂ ਸਂਸ਼੍ਰਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 43 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਾਤ੍ਰੇਦਂ ਰਾਮੋ ਭ੍ਰਾਤਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਂ ਪ੍ਰਹ੍ਵਮਾਸੀਨਮਭਿਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ੍ਮਯਨ੍ਨਿਵ ॥ 44 ॥
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਮਾਂ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਤ੍ਵਂ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍ ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਮੇਂਤਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤ੍ਵਾਮਿਯਂ ਸ਼੍ਰੀਰੁਪਸ੍ਥਿਤਾ ॥ 45 ॥
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭੋਗਾਂਤ੍ਸ੍ਵਮਿਸ਼੍ਟਾਨ੍ਰਾਜ੍ਯਫਲਾਨਿ ਚ ।
ਜੀਵਿਤਂ ਚ ਹਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਤ੍ਵਦਰ੍ਥਮਭਿਕਾਮਯੇ ॥ 46 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮੋ ਮਾਤਰਾਵਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ।
ਅਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਸੀਤਾਂ ਚ ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ॥ 47 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
