ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰ੍ਸ਼ਪੌਰੁਸ਼ਵਰ੍ਧਨਮ੍ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪੂਜਯਾਂਚਕ੍ਰੇ ਰਾਘਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਚ ॥ 1 ॥
ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ਮਰ੍ਮਾਤਿਗੈਸ਼੍ਸ਼ਰੈਃ ।
ਤ੍ਵਂ ਦਹੇਃ ਕੁਪਿਤੋ ਲੋਕਾਨ੍ਯੁਗਾਂਤ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ॥ 2 ॥
ਵਾਲਿਨਃ ਪੌਰੁਸ਼ਂ ਯਤ੍ਤਦ੍ਯਚ੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਂ ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਿਸ਼੍ਚ ਯਾ ।
ਤਨ੍ਮਮੈਕਮਨਾਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਧਤ੍ਸ੍ਵ ਯਦਨਂਤਰਮ੍ ॥ 3 ॥
ਸਮੁਦ੍ਰਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦਪਿ ਚੋਤ੍ਤਰਮ੍ ।
ਕ੍ਰਾਮਤ੍ਯਨੁਦਿਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਵਾਲੀ ਵ੍ਯਪਗਤਕ੍ਲਮਃ ॥ 4 ॥
ਅਗ੍ਰਾਣ੍ਯਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ੈਲਾਨਾਂ ਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਮਹਾਂਤ੍ਯਪਿ ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਤਰਸਾ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਣਾਤਿ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 5 ॥
ਬਹਵਸ੍ਸਾਰਵਂਤਸ਼੍ਚ ਵਨੇਸ਼ੁ ਵਿਵਿਧਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ।
ਵਾਲਿਨਾ ਤਰਸਾ ਭਗ੍ਨਾ ਬਲਂ ਪ੍ਰਥਯਤਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 6 ॥
ਮਹਿਸ਼ੋ ਦੁਂਦੁਭਿਰ੍ਨਾਮ ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰਪ੍ਰਭਃ ।
ਬਲਂ ਨਾਗਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 7 ॥
ਵੀਰ੍ਯੋਤ੍ਸੇਕੇਨ ਦੁਸ਼੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਵਰਦਾਨਾਚ੍ਚ ਮੋਹਿਤਃ ।
ਜਗਾਮ ਸੁਮਹਾਕਾਯ ਸ੍ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਮ੍ ॥ 8 ॥
ਊਰ੍ਮਿਮਂਤਮਭਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਾਗਰਂ ਰਤ੍ਨਸਂਚਯਮ੍ ।
ਮਹ੍ਯਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤਿ ਤਮੁਵਾਚ ਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍ ॥ 9 ॥
ਤਤਸ੍ਸਮੁਦ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਨਂ ਰਾਜਨ੍ਨਸੁਰਂ ਕਾਲਚੋਦਿਤਮ੍ ॥ 10 ॥
ਸਮਰ੍ਥੋ ਨਾਸ੍ਮਿ ਤੇ ਦਾਤੁਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦ ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਚਾਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਯਸ੍ਤੇ ਯੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ ॥ 11 ॥
ਸ਼ੈਲਰਾਜੋ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਤਪਸ੍ਵਿਸ਼ਰਣਂ ਪਰਮ੍ ।
ਸ਼ਂਕਰਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਹਿਮਵਾਨਿਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ॥ 12 ॥
ਗੁਹਾਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੋਪੇਤੋ ਬਹੁਕਂਦਰਨਿਰ੍ਦਰਃ ।
ਸ ਸਮਰ੍ਥਸ੍ਤਵ ਪ੍ਰੀਤਿਮਤੁਲਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮਾਹਵੇ ॥ 13 ॥
ਤਂ ਭੀਤ ਇਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਮੁਦ੍ਰਮਸੁਰੋਤ੍ਤਮਃ ।
ਹਿਮਵਦ੍ਵਨਮਾਗਚ੍ਛਚ੍ਛਰਸ਼੍ਚਾਪਾਦਿਵ ਚ੍ਯੁਤਃ ॥ 14 ॥
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗਿਰੇਸ਼੍ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਗਜੇਂਦ੍ਰਵਿਪ੍ਰਲਾਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਃ ।
ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਬਹੁਧਾ ਭੂਮੌ ਦੁਂਦੁਭਿਰ੍ਵਿਨਨਾਦ ਚ ॥ 15 ॥
ਤਤਸ਼੍ਸ਼੍ਵੇਤਾਂਬੁਦਾਕਾਰਃ ਸੌਮ੍ਯਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾਕ੍ਰੁਰੁਇਤਿਃ ।
ਹਿਮਵਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ੍ਵੇ ਏਵ ਸ਼ਿਖਰੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 16 ॥
ਕ੍ਲੇਸ਼੍ਟੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮਾਂ ਨ ਤ੍ਵਂ ਦੁਂਦੁਭੇ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲ ।
ਰਣਕਰ੍ਮਸ੍ਵਕੁਸ਼ਲਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਸ਼ਰਣਂ ਹ੍ਯਹਮ੍ ॥ 17 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਿਰਿਰਾਜਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।
ਉਵਾਚ ਦੁਂਦੁਭਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ ॥ 18 ॥
ਯਦਿ ਯੁਦ੍ਧੇਸਮਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਦ੍ਭਯਾਦ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਯਮਃ ।
ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮੇ ਯੋਦ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਂ ਯੁਯੁਤ੍ਸਤਃ ॥ 19 ॥
ਹਿਮਵਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ।
ਅਨੁਕ੍ਤਪੂਰ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਤਮਸੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 20 ॥
ਵਾਲੀ ਨਾਮ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।
ਅਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਮਤੁਲਪ੍ਰਭਾਮ੍ ॥ 21 ॥
ਸ ਸਮਰ੍ਥੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਵ ਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ।
ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਯੁਦ੍ਧਂ ਮਹਦ੍ਦਾਤੁਂ ਨਮੁਚੇਰਿਵ ਵਾਸਵਃ ॥ 22 ॥
ਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਭਿਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਯਦਿ ਯੁਦ੍ਧਮਿਹੇਚ੍ਛਸਿ ।
ਸ ਹਿ ਦੁਰ੍ਧਰ੍ਸ਼ਣੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੂਰਸ੍ਸਮਰਕਰ੍ਮਣਿ ॥ 23 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕੋਧਾਵਿਸ਼੍ਟਸ੍ਸ ਦੁਂਦੁਭਿਃ ।
ਜਗਾਮ ਤਾਂ ਪੁਰੀਂ ਤਸ੍ਯ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਂ ਵਾਲਿਨਸ੍ਤਦਾ ॥ 24 ॥
ਧਾਰਯਨ੍ਮਾਹਿਸ਼ਂ ਰੂਪਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼੍ਰੁਰੁਇਂਗੋ ਭਯਾਵਹਃ ।
ਪ੍ਰਾਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੀਵ ਮਹਾਮੇਘਸ੍ਤੋਯਪੂਰ੍ਣੋ ਨਭਸ੍ਸ੍ਥਲੇ ॥ 25 ॥
ਤਤਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਰਮਾਗਮ੍ਯ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਯਾ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਨਨਰ੍ਦ ਕਂਪਯਨ੍ਭੂਮਿਂ ਦੁਂਦੁਭਿਰ੍ਦੁਂਦੁਭਿਰ੍ਯਥਾ ॥ 26 ॥
ਸਮੀਪਸ੍ਥਾਂਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ਭਂਜਨ੍ਵਸੁਧਾਂ ਦਾਰਯਨ੍ਖੁਰੈਃ ।
ਵਿਸ਼ਾਣੇਨੋਲ੍ਲਿਖਨ੍ ਦਰ੍ਪਾਤ੍ਤਦ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਦ੍ਵਿਰਦੋ ਯਥਾ ॥ 27 ॥
ਅਂਤਃਪੁਰਗਤੋ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਬ੍ਦਮਮਰ੍ਸ਼ਣਃ ।
ਨਿਸ਼੍ਪਪਾਤ ਸਹ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ੍ਤਾਰਾਭਿਰਿਵ ਚਂਦ੍ਰਮਾਃ ॥ 28 ॥
ਮਿਤਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਰਪਦਂ ਤਮੁਵਾਚਾਥ ਦੁਂਦੁਭਿਮ੍ ।
ਹਰੀਣਾਮੀਸ਼੍ਵਰੋ ਵਾਲੀ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਾਂ ਵਨਚਾਰਿਣਾਮ੍ ॥ 29 ॥
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਮਿਦਂ ਰੁਧ੍ਦ੍ਵਾ ਵਿਨਰ੍ਦਸਿ ।
ਦੁਂਦੁਭੇ ਵਿਦਿਤੋ ਮੇਸਿ ਰਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਹਾਬਲ ॥ 30 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।
ਉਵਾਚ ਦੁਂਦੁਭਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਰੋਸ਼ਾਤ੍ਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ ॥ 31 ॥
ਨ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਨ੍ਨਿਧੌ ਵੀਰ ਵਚਨਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਮਮ ਯੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਬਲਮ੍ ॥ 32 ॥
ਅਥਵਾ ਧਾਰਯਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕ੍ਰੋਧਮਦ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਮਿਮਾਮ੍ ।
ਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯਤਾਮੁਦਯਸ੍ਸ੍ਵੈਰਂ ਕਾਮਭੋਗੇਸ਼ੁ ਵਾਨਰ ॥ 33 ॥
ਦੀਯਤਾਂ ਸਂਪ੍ਰਦਾਨਂ ਚ ਪਰਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯ ਚ ਵਾਨਰਾਨ੍ ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਖਾਮ੍ਰੁਰੁਇਗੇਂਦ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਂਸਾਦਯ ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਜਨਾਨ੍ ॥ 34 ॥
ਸੁਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਂ ਕੁਰੁ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਂ ਕੁਰੁਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਸਮਂ ਪੁਰੇ ।
ਕ੍ਰੀਡਸ੍ਵ ਚ ਸਹ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰਹਂ ਤੇ ਦਰ੍ਪਨਾਸ਼ਨਃ ॥ 35 ॥
ਯੋ ਹਿ ਮਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਸੁਪ੍ਤਂ ਵਾ ਰਹਿਤਂ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮ੍ ।
ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਸ ਭ੍ਰੂਣਹਾ ਲੋਕੇ ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਂ ਮਦਮੋਹਿਤਮ੍ ॥ 36 ॥
ਸ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਂਦਂ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਤਮਸੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਵਿਸ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਯ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਰਾਪ੍ਰਭ੍ਰੁਰੁਇਤਿਕਾਸ੍ਤਦਾ ॥ 37 ॥
ਮਤ੍ਤੋਯਮਿਤਿ ਮਾ ਮਂਸ੍ਥਾ ਯਦ੍ਯਭੀਤੋਸਿ ਸਂਯੁਗੇ ।
ਮਦੋਯਂ ਸਂਪ੍ਰਹਾਰੇਸ੍ਮਿਨ੍ਵੀਰਪਾਨਂ ਸਮਰ੍ਥ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 38 ॥
ਤਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਂਕ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੋ ਮਾਲਾਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਕਾਂਚਨੀਮ੍ ।
ਪਿਤ੍ਰਾ ਦਤ੍ਤਾਂ ਮਹੇਂਦ੍ਰੇਣ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਵ੍ਯਵਤਿਸ਼੍ਠਤ ॥ 39 ॥
ਵਿਸ਼ਾਣਯੋਰ੍ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੀਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦੁਂਦੁਭਿਂ ਗਿਰਿਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ।
ਆਵਿਧ੍ਯਤ ਤਦਾ ਵਾਲੀ ਵਿਨਦਨ੍ਕਪਿਕੁਂਜਰਃ ॥ 40 ॥
ਵਾਲੀ ਵ੍ਯਾਪਾਤਯਾਂਚਕ੍ਰੇ ਨਨਰ੍ਦ ਚ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍ ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਥ ਰਕ੍ਤਂ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਪਾਤ੍ਯਤਃ ॥ 41 ॥
ਤਯੋਸ੍ਤੁ ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਂਭਾਤ੍ਪਰਸ੍ਪਰਜਯੈਸ਼ਿਣੋਃ ।
ਯੁਦ੍ਧਂ ਸਮਭਵਦ੍ਘੋਰਂ ਦੁਂਦੁਭੇਰ੍ਵਾਨਰਸ੍ਯਚ ॥ 42 ॥
ਅਯੁਦ੍ਧ੍ਯਤ ਤਦਾ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।
ਮੁਸ਼੍ਟਿਭਿਰ੍ਜਾਨੁਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਲਾਭਿਃ ਪਾਦਪੈਸ੍ਤਥਾ ॥ 43 ॥
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਘ੍ਨਤੋ ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਨਰਾਸੁਰਯੋਸ੍ਤਦਾ ।
ਆਸੀਦਸੁਰੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ਕ੍ਰਸੂਨੁਰ੍ਵ੍ਯਵਰ੍ਧਤ ॥ 44 ॥
ਵ੍ਯਾਪਾਰਵੀਰ੍ਯਧੈਰ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ ।
ਤਂ ਤੁ ਦੁਂਦੁਭਿਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਧਰਣ੍ਯਾਮਭ੍ਯਪਾਤਯਤ੍ ॥ 45 ॥
ਯੁਦ੍ਧੇ ਪ੍ਰਾਣਹਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਸ਼੍ਪਿਸ਼੍ਟੋ ਦੁਂਦੁਭਿਸ੍ਤਦਾ ।
ਪਪਾਤ ਚ ਮਹਾਕਾਯਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਪਂਚਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ॥ 46 ॥
ਤਂ ਤੋਲਯਿਤ੍ਵਾ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਗਤਸਤ੍ਤ੍ਵਮਚੇਤਨਮ੍ ।
ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਬਲਵਾਨ੍ਵਾਲੀ ਵੇਗੇਨੈਕੇਨ ਯੋਜਨਮ੍ ॥ 47 ॥
ਤਸ੍ਯ ਵੇਗਪ੍ਰਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤਜਬਿਂਦਵਃ ।
ਪ੍ਰਪੇਤੁਰ੍ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾ ਮਤਂਗਪ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 48 ॥
ਤਾਂਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਿਤਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼੍ਸ਼ੋਣਿਤਵਿਪ੍ਰੁਸ਼ਃ ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗਸ਼੍ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਕੋਨ੍ਵਯਮ੍ ॥ 49 ॥
ਯੇਨ ਅਹਂ ਸਹਸਾ ਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਃ ਸ਼ੋਣਿਤੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਕੋਯਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾ ਦੁਰ੍ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਅਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਤ੍ਮਾ ਚ ਬਾਲਿਸ਼ਃ ॥ 50 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥ ਵਿਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ ।
ਮਹਿਸ਼ਂ ਪਰ੍ਵਤਾਕਾਰਂ ਗਤਾਸੁਂ ਪਤਿਤਂ ਭੁਵਿ ॥ 51 ॥
ਸ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਪਸਾ ਵਾਨਰੇਣ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਹਿ ਤਤ੍ ।
ਉਤ੍ਸਸਰ੍ਜ ਮਹਾਸ਼ਾਪਂ ਕ੍ਸ਼ੇਪ੍ਤਾਰਂ ਵਾਲਿਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 52 ॥
ਇਹ ਤੇਨਾਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਟਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਸ੍ਯ ਵਧੋ ਭਵੇਤ੍ ।
ਵਨਂ ਮਤ੍ਸਂਸ਼੍ਰਯਂ ਯੇਨ ਦੂਸ਼ਿਤਂ ਰੁਧਿਰਸ੍ਰਵੈਃ ॥ 53 ॥
ਸਂਭਗ੍ਨਾਃ ਪਾਦਪਾਸ਼੍ਚੈਮੇਕ੍ਸ਼ਿਪਤੇਹਾਸੁਰੀਂ ਤਨੁਮ੍ ।
ਸਮਂਤਾਦਾਦ੍ਯੋਜਨਂ ਪੂਰ੍ਣਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਮਾਮਕਂ ਯਦਿ ॥ 54 ॥
ਆਗਮਿਸ਼੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ ਨ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਯੇ ਚਾਪਿ ਸਚਿਵਾਃ ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾ ਮਾਮਕਂ ਵਨਮ੍ ॥ 55 ॥
ਨ ਚ ਤੈਰਿਹ ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਾਂਤੁ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ।
ਯਦਿ ਤੇਪੀ ਹ ਤਿਸ਼੍ਠਂਤਿ ਸ਼ਪਿਸ਼੍ਯੇ ਤਾਨਪਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ 56 ॥
ਵਨੇਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਮਕੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ।
ਪਤ੍ਰਾਂਕੁਰਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਫਲਮੂਲਾਭਵਾਯ ਚ ॥ 57 ॥
ਦਿਵਸਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਯਂ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾ ਸ਼੍ਵੋਸ੍ਮਿ ਵਾਨਰਮ੍ ।
ਬਹੁਵਰ੍ਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ ਵੈ ਸ਼ੈਲੋ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 58 ॥
ਤਤਸ੍ਤੇ ਵਾਨਰਾਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਿਰਂ ਮੁਨਿਸਮੀਰਿਤਾਮ੍ ।
ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਮੁਰ੍ਵਨਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਂਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਲਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 59 ॥
ਕਿਂ ਭਵਂਤਸ੍ਸਮਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਮਤਂਗਵਨਵਾਸਿਨਃ ।
ਮਤ੍ਸਮੀਪਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਅਪਿ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵਨੌਕਸਾਮ੍ ॥ 60 ॥
ਤਤਸ੍ਤੇ ਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਾ ਸ਼ਾਪਂ ਚ ਵਾਲਿਨਃ ।
ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਵਾਨਰਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਲਿਨੇ ਹੇਮਮਾਲਿਨੇ ॥ 61 ॥
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਵਾਲੀ ਵਚਨਂ ਵਾਨਰੇਰਿਤਮ੍ ।
ਸ ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਂਤਦਾਸਾਦ੍ਯ ਯਾਚਤੇ ਸ੍ਮ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਃ ॥ 62 ॥
ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਸ੍ਤਮਨਾਦ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮਂ ਤਦਾ ।
ਸ਼ਾਪਧਾਰਣਭੀਤਸ੍ਤੁ ਵਾਲੀ ਵਿਹ੍ਵਲਤਾਂ ਗਤਃ ॥ 63 ॥
ਤਤਸ਼੍ਸ਼ਾਪਭਯਾਦ੍ਭੀਤ ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮੂਕਂ ਮਹਾਗਿਰਿਮ੍ ।
ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਟੁਂ ਨੇਚ੍ਛਤਿ ਹਰਿਰ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਂ ਵਾਪਿ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ ॥ 64 ॥
ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਰਵੇਸ਼ਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਹਮਿਦਂ ਰਾਮ ਮਹਾਵਨਮ੍ ।
ਵਿਚਰਾਮਿ ਸਹਾਮਾਤ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ਾਦੇਨ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ॥ 65 ॥
ਏਸ਼ੋਸ੍ਥਿਨਿਚਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੁਂਦੁਭੇਸ੍ਸਂਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ।
ਵੀਰ੍ਯੋਤ੍ਸੇਕਾਨ੍ਨਿਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗਿਰਿਕੂਟੋਪਮੋ ਮਹਾਨ੍ ॥ 66 ॥
ਇਮੇ ਚ ਵਿਪੁਲਾਸ੍ਸਾਲਾਸ੍ਸਪ੍ਤ ਸ਼ਾਖਾਵਲਂਬਿਨਃ ।
ਯਤ੍ਰੈਕਂ ਘਟਤੇ ਵਾਲੀ ਨਿਸ਼੍ਪਤ੍ਰਯਿਤੁਮੋਜਸਾ ॥ 67 ॥
ਏਤਦਸ੍ਯਾਸਮਂ ਵੀਰ੍ਯਂ ਮਯਾ ਰਾਮ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।
ਕਥਂ ਤਂ ਵਾਲਿਨਂ ਹਂਤੁਂ ਸਮਰੇ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪ ॥ 68 ॥
ਤਥਾ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਰ੍ਮਣਿ ਨਿਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧ੍ਯਾ ਵਾਲਿਨੋ ਵਧਮ੍ ॥ 69 ॥
ਤਮੁਵਾਚਾਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸਪ੍ਤ ਸਾਲਾਨਿਮਾਨ੍ਪੁਰਾ ।
ਏਵਮੇਕੈਕਸ਼ੋ ਵਾਲੀ ਵਿਵ੍ਯਾਥਾਥ ਸ ਚਾਸਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ ॥ 70 ॥
ਰਾਮੋਪਿਦਾਰਯੇਦੇਸ਼ਾਂ ਬਾਣੇਨੈਕੇਨ ਚ ਦ੍ਰੁਮਮ੍ ।
ਵਾਲਿਨਂ ਨਿਹਤਂ ਮਨ੍ਯੇ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ 71 ॥
ਹਤਸ੍ਯ ਮਹਿਸ਼ਸ੍ਯਾਸ੍ਥਿ ਪਾਦੇਨੈਕੇਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ।
ਉਦ੍ਯਮ੍ਯਾਥ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪੇਚ੍ਚੇਤ੍ਤਰਸਾ ਦ੍ਵੇ ਧਨੁਸ਼੍ਸ਼ਤੇ ॥ 72 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰਾਮਂ ਰਕ੍ਤਾਂਤਲੋਚਨਮ੍ ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਪੁਨਰੇਵ ਵਚੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 73 ॥
ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਘਾਤੀ ਚ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਬਲਪੌਰੁਸ਼ਃ ।
ਬਲਵਾਨ੍ਵਾਨਰੋ ਵਾਲੀ ਸਂਯੁਗੇਸ਼੍ਵਪਰਾਜਿਤਃ ॥ 74 ॥
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਂਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਦੁਸ਼੍ਕਰਾਣਿ ਸੁਰੈਰਪਿ ।
ਯਾਨਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਭੀਤੋਹਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮੂਕਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ 75 ॥
ਤਮਜਯ੍ਯਮਧ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਂ ਚ ਵਾਨਰੇਂਦ੍ਰਮਮਰ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।
ਵਿਚਿਂਤਯਨ੍ਨ ਮੁਂਚਾਮਿ ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮੂਕਮਹਨ੍ਵਿਮਮ੍ ॥ 76 ॥
ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਸ਼੍ਸ਼ਂਕਿਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਚਰਾਮਿ ਮਹਾਵਨੇ ।
ਅਨੁਰਕ੍ਤੈਃ ਸਹਾਮਾਤ੍ਯੈਰ੍ਹਨੁਮਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਵਰੈਃ ॥ 77 ॥
ਉਪਲਬ੍ਧਂ ਚ ਮੇ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਂ ਸਨ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਮਿਤ੍ਰਵਤ੍ਸਲ ।
ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਹਿਮਵਂਤਮਿਵਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ 78 ॥
ਕਿਂ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਬਲਜ੍ਞੋਹਂ ਦੁਰ੍ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਬਲਸ਼ਾਲਿਨਃ ।
ਅਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਤੁ ਮੇ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸਮਰੇ ਤਵ ਰਾਘਵ ॥ 79 ॥
ਨ ਖਲ੍ਵਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤੁਲਯੇ ਨਾਵਮਨ੍ਯੇ ਨ ਭੀਸ਼ਯੇ ।
ਕਰ੍ਮਭਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੀਮੈਸ੍ਤੁ ਕਾਤਰ੍ਯਂ ਜਨਿਤਂ ਮਮ ॥ 80 ॥
ਕਾਮਂ ਰਾਘਵ ਤੇ ਵਾਣੀ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਧੈਰ੍ਯਮਾਕ੍ਰੁਰੁਇਤਿਃ ।
ਸੂਚਯਂਤਿ ਪਰਂ ਤੇਜੋ ਭਸ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਨਮਿਵਾਨਲਮ੍ ॥ 81 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸ੍ਮਿਤਪੂਰ੍ਵਮਥੋ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹਰਿਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ 82 ॥
ਯਦਿ ਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯੋਸ੍ਮਾਸੁ ਵਿਕ੍ਰਮੇ ਤਵ ਵਾਨਰ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਸਮਰੇ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਮਹਮੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮਿ ਤੇ ॥ 83 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਸਾਂਤ੍ਵਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਪੂਰ੍ਵਜਃ ।
ਰਾਘਵੋ ਦੁਂਦੁਭੇਃ ਕਾਯਂ ਪਾਦਾਂਗੁਸ਼੍ਠੇਨ ਲੀਲਯਾ ॥ 84 ॥
ਤੋਲਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਸ਼੍ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਦਸ਼ਯੋਜਨਮ੍ ।
ਅਸੁਰਸ੍ਯ ਤਨੁਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਕਂ ਪਾਦਾਂਗੁਸ਼੍ਠੇਨ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 85 ॥
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਤਤਃ ਕਾਯਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਰਾਮਮਿਦਂ ਵਚਨਮਰ੍ਥਵਤ੍ ॥ 86 ॥
ਆਰ੍ਦ੍ਰਸ੍ਸਮਾਂਸਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਕਾਯਃ ਪੁਰਾ ਸਖੇ ॥ 87 ॥
ਲਘੁਸ੍ਸਂਪ੍ਰਤਿ ਨਿਰ੍ਮਾਂਸ ਸ੍ਤ੍ਰੁਰੁਇਣਭੂਤਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵ ।
ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਂਤੇਨ ਮਤ੍ਤੇਨ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਮੇ ਵਾਲਿਨਾ ਤਦਾ ॥ 88 ॥
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮੇਵਂ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸ਼ੇਣ ਭਵਤਾ ਰਘੁਨਂਦਨ ।
ਨਾਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਬਲਂ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਤਵ ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਵਾਧਿਕਮ੍ ।
ਆਰ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਕਮਿਤਿ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਸੁਮਹਦ੍ਰਾਘਵਾਂਤਰਮ੍ ॥ 89 ॥
ਸ ਏਵ ਸਂਸ਼ਯਸ੍ਤਾਤ ਤਵ ਤਸ੍ਯ ਚ ਯਦ੍ਬਲੇ ॥ 90 ॥
ਸਾਲਮੇਕਂ ਤੁ ਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯਾ ਭਵੇਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਰ੍ਬਲਾਬਲੇ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵੇਦਂ ਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਸਜ੍ਯਂ ਹਸ੍ਤਿਹਸ੍ਤ ਮਿਵਾਤਤਮ੍ ॥ 91 ॥
ਆਕਰ੍ਣਪੂਰ੍ਣਮਾਯਮ੍ਯ ਵਿਸ੍ਰੁਰੁਇਜਸ੍ਵ ਮਹਾਸ਼ਰਮ੍ ।
ਇਮਂ ਹਿ ਸਾਲਂ ਸਹਿਤ ਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ਰੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯੋਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਵਿਦਾਰਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਅਲਂ ਵਿਮਰ੍ਸ਼ੇਨ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਕੁਰੁਸ਼੍ਵ ਰਾਜਾਤ੍ਮਜ ਸ਼ਾਪਿਤੋ ਮਯਾ ॥ 92 ॥
ਯਥਾ ਹਿ ਤੇਜਸ੍ਸੁ ਵਰਸ੍ਸਦਾ ਰਵਿ ਰ੍ਯਥਾ ਹਿ ਸ਼ੈਲੋ ਹਿਮਵਾਨ੍ਮਹਾਦ੍ਰਿਸ਼ੁ ।
ਯਥਾ ਚਤੁਸ਼੍ਪਾਤ੍ਸੁ ਚ ਕੇਸਰੀ ਵਰ ਸ੍ਤਥਾ ਨਰਣਾਮਸਿ ਵਿਕ੍ਰਮੇ ਵਰਃ ॥ 93 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡੇ ਏਕਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
