śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha dvātriṃśassargaḥ ।
tataśśāsana mājñāya bhrātu śśubhataraṃ priyam ।
gatvā sa pravivēśāśu suyajñasya nivēśanam ॥ 1 ॥
taṃ vipramagnyagārasthaṃ vanditvā lakṣmaṇō'bravīt ।
sakhē'bhyāgachCha paśya tvaṃ vēśma duṣkarakāriṇaḥ ॥ 2 ॥
tatassandhyāmupāsyāśu gatvā saumitriṇā saha ।
juṣṭaṃ tatprāviśallakṣmyā ramyaṃ rāmanivēśanam ॥ 3 ॥
tamāgataṃ vēdavidaṃ prāñjalissītayā saha ।
suyajñamabhichakrāma rāghavō'gnimivārchitam ॥ 4 ॥
jātarūpamayairmukhyairaṅgadaiḥ kuṇḍalaiḥ śubhaiḥ ।
sahēmasūtrairmaṇibhiḥ kēyūrairvalayairapi ॥ 5 ॥
anyaiścha ratnairbahubhiḥ kākutsthaḥ pratyapūjayat ।
suyajñaṃ sa tadōvācha rāmassītā prachōditaḥ ॥ 6 ॥
hāraṃ cha hēmasūtraṃ cha bhāryāyai saumya hāraya ।
raśanāṃ chādhunā sītā dātumichChati tē sakhē ॥ 7 ॥
aṅgadāni vichitrāṇi kēyūrāṇi śubhāni cha ।
prayachChati sakhē tubhyaṃ bhāryāyai gachChatī vanam ॥ 8 ॥
paryaṅkamagyrāstaraṇaṃ nānāratnavibhūṣitam ।
tamapīchChati vaidēhī pratiṣṭhāpayituṃ tvayi ॥ 9 ॥
nāga śśatruñjayō nāma mātulō'yaṃ dadau mama ।
taṃ tē gajasahasrēṇa dadāmi dvijasattama ॥ 10 ॥
ityuktassa hi rāmēṇa suyajñaḥ pratigṛhṛyatat ।
rāmalakṣmaṇasītānāṃ prayuyōjāśiṣa śśubhāḥ ॥ 11 ॥
atha bhrātaramavyagraṃ priyaṃ rāmaḥ priyaṃvadaḥ ।
saumitriṃ tamuvāchēdaṃ brahmēva tridaśēśvaram ॥ 12 ॥
agastyaṃ kauśikaṃ chaiva tāvubhau brāhmaṇōttamau ।
archayāhūya saumitrē ratnaissasyamivāmbubhiḥ ॥ 13 ॥
tarpayasva mahābāhō gōsahasraiścha mānada ।
suvarṇai rajataiśchaiva maṇibhiścha mahādhanaiḥ ॥ 14 ॥
kausalyāṃ cha ya āśīrbhirbhaktaḥ paryupatiṣṭhati ।
āchāryastaittirīyāṇāmabhirūpaścha vēdavit ॥ 15 ॥
tasya yānaṃ cha dāsīścha saumitrē sampradāpaya ।
kauśēyāni cha vastrāṇi yāvattuṣyati sa dvijaḥ ॥ 16 ॥
sūtaśchitrarathaśchārya sachivassuchirōṣitaḥ ।
tōṣayainaṃ mahārhaiścha ratnairvastrairdhanaistathā ॥ 17 ॥
paśukābhiścha sarvābhirgavāṃ daśaśatēna cha ।
yē chēmē kaṭhakālāpā bahavō daṇḍamāṇavāḥ ॥ 18 ॥
nityasvādhyāyaśīlatvānnānyatkurvanti kiñchana ।
alasā svādukāmāścha mahatāṃ chāpi sammatāḥ ॥ 19 ॥
tēṣāmaśītiyānāni ratnapūrṇāni dāpaya ।
śālivāhasahasraṃ cha dvē śatē bhadrakāṃ stathā ॥ 20 ॥
vyañjanārthaṃ cha saumitrē gōsahasramupākuru ।
mēkhalīnāṃ mahāsaṅghaḥ kausalyāṃ samupasthitaḥ ॥ 21 ॥
tēṣāṃ sahasraṃ saumitrē pratyēkaṃ sampradāpaya ।
ambā yathā cha sā nandētkausalyā mama dakṣiṇām ॥ 22 ॥
tathā dvijātīstā nsarvān lakṣmaṇārchaya sarvaśaḥ ।
tata ssapuruṣavyāghrastaddhanaṃ lakṣmaṇaḥ svayam ॥ 23 ॥
yathōktaṃ brāhmaṇēndrāṇāmmadadāddhanadō yathā ।
athā'bravīdbāṣpakalāṃstiṣṭhataśchōpajīvinaḥ ॥ 24 ॥
sampradāyabahudravyamēkaikasyōpajīvanam ।
lakṣmaṇasya cha yadvēśma gṛhaṃ cha yadidaṃ mama ॥ 25 ॥
aśūnyaṃ kāryamēkaikaṃ yāvadāgamanaṃ mama ।
ityuktvā duḥkhitaṃ sarvaṃ janaṃ tamupajīvinam ॥ 26 ॥
uvāchēdaṃ dhanādhyakṣaṃ dhanamānīyatāmiti ।
tatō'sya dhanamājahrussarvamēvōpajīvinaḥ ॥ 27 ॥
sa rāśissumahāṃstatra darśanīyō hyadṛśyata ।
tatassapuruṣavyāghra staddhanaṃ sahalakṣmaṇaḥ ॥ 28 ॥
dvijēbhyō bālavṛddhēbhyaḥ kṛpaṇēbhyō'hyadāpayat ।
tatrāsītpiṅgalō gārgyastrijaṭō nāma vai dvijaḥ ॥ 29 ॥
kṣatavṛttirvanē nityaṃ phālakuddālalāṅgalī ।
taṃ vṛddhaṃ taruṇī bhāryā bālānādāya dārakān ॥ 30 ॥
abravīdbāhmaṇaṃ vākyaṃ dāridryēṇābhipīḍitā ।
apāsya phālaṃ kuddālaṃ kuruṣva vachanaṃ mama ॥ 31 ॥
rāmaṃ darśaya dharmajñaṃ yadi kiñchidavāpsyasi ।
sa bhāryāvachanaṃ śrutvā śāṭīmāchChādya duśChadām ॥ 32 ॥
sa prātiṣṭhata panthānaṃ yatra rāmanivēśanam ।
bhṛgvaṅgirasamaṃ dīptyā trijaṭaṃ janasaṃsadi ॥ 33 ॥
āpañchamāyāḥ kakṣyāyāḥ nainaṃ kaśchidavārayat ।
sa rājaputramāsādya trijaṭō vākyamabravīt ॥ 34 ॥
nirdhanō bahuputrō'smi rājaputra mahāyaśaḥ ।
uñChavṛttirvanē nityaṃ pratyavēkṣasva māmiti ॥ 35 ॥
tamuvācha tatō rāmaḥ parihāsa samanvitam ।
gavāṃ sahasramapyēkaṃ na nu viśrāṇitaṃ mayā ॥ 36 ॥
parikṣipasi daṇḍēna yāvattāvadavāpsyasi ।
sa śāṭīṃ tvaritaḥ kaṭyāṃ sambhrāntaḥ parivēṣṭya tām ॥ 37 ॥
āviddhya daṇḍaṃ chikṣēpa sarvaprāṇēna vēgitaḥ ।
sa tīrtvā sarayūpāraṃ daṇḍastasya karāchchyutaḥ ॥ 38 ॥
gōvrajē bahusāhasrē papātōkṣaṇasannidhau ।
taṃ pariṣvajya dharmātmā ātasmātsarayūtaṭāt ॥ 39 ॥
ānayāmāsa tā gōpai strijaṭāyāśramaṃ prati ।
uvācha sa tatō rāmastaṃ gārgyamabhisāntvayan ।
manyurna khalu kartavyaḥ parihāsō hyayaṃ mama ॥ 40 ॥
idaṃ hi tējastava yadduratyayaṃ tadēva jijñāsitumichChatā mayā ।
imaṃ bhavānarthamabhi prachōditō vṛṇīṣva kiṃ chēdaparaṃ vyavasyati ॥ 41 ॥
bravīmi satyēna natē'sti yantraṇā dhanaṃ hi yadyanmama viprakāraṇāt ।
bhavatsu samyakpratipādanēna ta nmayārjitaṃ prītiyaśaskaraṃ bhavēt ॥ 42 ॥
tata ssabhārya strijaṭō mahāmuni rgavāmanīkaṃ pratigṛhya mōditaḥ ।
yaśōbalaprītisukhōpabṛṃhaṇī stadāśiṣaḥ pratyavadanmahātmanaḥ ॥ 43 ॥
sa chāpi rāmaḥ pratipūrṇamānasō mahaddhanaṃ dharmabalairupārjitam ।
niyōjayāmāsa suhṛjjanē'chirā dyathārhasammānavachaḥ prachōditaḥ ॥ 44 ॥
dvija ssuhṛdbhṛtyajanō'thavā tadā daridrabhikṣācharaṇaścha yō'bhavat ।
na tatra kaśchinna babhūva tarpitō yathārhasammānana dāna sambhramaiḥ ॥ 45 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē dvātriṃśassargaḥ ॥