View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.32 Ayodhya Kanda - Sarga 32

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha dvātriṃśassargaḥ ।

tataśśāsana mājñāya bhrātu śśubhataraṃ priyam ।
gatvā sa pravivēśāśu suyajñasya nivēśanam ॥ 1 ॥

taṃ vipramagnyagārasthaṃ vanditvā lakṣmaṇō'bravīt ।
sakhē'bhyāgachCha paśya tvaṃ vēśma duṣkarakāriṇaḥ ॥ 2 ॥

tatassandhyāmupāsyāśu gatvā saumitriṇā saha ।
juṣṭaṃ tatprāviśallakṣmyā ramyaṃ rāmanivēśanam ॥ 3 ॥

tamāgataṃ vēdavidaṃ prāñjalissītayā saha ।
suyajñamabhichakrāma rāghavō'gnimivārchitam ॥ 4 ॥

jātarūpamayairmukhyairaṅgadaiḥ kuṇḍalaiḥ śubhaiḥ ।
sahēmasūtrairmaṇibhiḥ kēyūrairvalayairapi ॥ 5 ॥

anyaiścha ratnairbahubhiḥ kākutsthaḥ pratyapūjayat ।
suyajñaṃ sa tadōvācha rāmassītā prachōditaḥ ॥ 6 ॥

hāraṃ cha hēmasūtraṃ cha bhāryāyai saumya hāraya ।
raśanāṃ chādhunā sītā dātumichChati tē sakhē ॥ 7 ॥

aṅgadāni vichitrāṇi kēyūrāṇi śubhāni cha ।
prayachChati sakhē tubhyaṃ bhāryāyai gachChatī vanam ॥ 8 ॥

paryaṅkamagyrāstaraṇaṃ nānāratnavibhūṣitam ।
tamapīchChati vaidēhī pratiṣṭhāpayituṃ tvayi ॥ 9 ॥

nāga śśatruñjayō nāma mātulō'yaṃ dadau mama ।
taṃ tē gajasahasrēṇa dadāmi dvijasattama ॥ 10 ॥

ityuktassa hi rāmēṇa suyajñaḥ pratigṛhṛyatat ।
rāmalakṣmaṇasītānāṃ prayuyōjāśiṣa śśubhāḥ ॥ 11 ॥

atha bhrātaramavyagraṃ priyaṃ rāmaḥ priyaṃvadaḥ ।
saumitriṃ tamuvāchēdaṃ brahmēva tridaśēśvaram ॥ 12 ॥

agastyaṃ kauśikaṃ chaiva tāvubhau brāhmaṇōttamau ।
archayāhūya saumitrē ratnaissasyamivāmbubhiḥ ॥ 13 ॥

tarpayasva mahābāhō gōsahasraiścha mānada ।
suvarṇai rajataiśchaiva maṇibhiścha mahādhanaiḥ ॥ 14 ॥

kausalyāṃ cha ya āśīrbhirbhaktaḥ paryupatiṣṭhati ।
āchāryastaittirīyāṇāmabhirūpaścha vēdavit ॥ 15 ॥

tasya yānaṃ cha dāsīścha saumitrē sampradāpaya ।
kauśēyāni cha vastrāṇi yāvattuṣyati sa dvijaḥ ॥ 16 ॥

sūtaśchitrarathaśchārya sachivassuchirōṣitaḥ ।
tōṣayainaṃ mahārhaiścha ratnairvastrairdhanaistathā ॥ 17 ॥

paśukābhiścha sarvābhirgavāṃ daśaśatēna cha ।
yē chēmē kaṭhakālāpā bahavō daṇḍamāṇavāḥ ॥ 18 ॥

nityasvādhyāyaśīlatvānnānyatkurvanti kiñchana ।
alasā svādukāmāścha mahatāṃ chāpi sammatāḥ ॥ 19 ॥

tēṣāmaśītiyānāni ratnapūrṇāni dāpaya ।
śālivāhasahasraṃ cha dvē śatē bhadrakāṃ stathā ॥ 20 ॥

vyañjanārthaṃ cha saumitrē gōsahasramupākuru ।
mēkhalīnāṃ mahāsaṅghaḥ kausalyāṃ samupasthitaḥ ॥ 21 ॥

tēṣāṃ sahasraṃ saumitrē pratyēkaṃ sampradāpaya ।
ambā yathā cha sā nandētkausalyā mama dakṣiṇām ॥ 22 ॥

tathā dvijātīstā nsarvān lakṣmaṇārchaya sarvaśaḥ ।
tata ssapuruṣavyāghrastaddhanaṃ lakṣmaṇaḥ svayam ॥ 23 ॥

yathōktaṃ brāhmaṇēndrāṇāmmadadāddhanadō yathā ।
athā'bravīdbāṣpakalāṃstiṣṭhataśchōpajīvinaḥ ॥ 24 ॥

sampradāyabahudravyamēkaikasyōpajīvanam ।
lakṣmaṇasya cha yadvēśma gṛhaṃ cha yadidaṃ mama ॥ 25 ॥

aśūnyaṃ kāryamēkaikaṃ yāvadāgamanaṃ mama ।
ityuktvā duḥkhitaṃ sarvaṃ janaṃ tamupajīvinam ॥ 26 ॥

uvāchēdaṃ dhanādhyakṣaṃ dhanamānīyatāmiti ।
tatō'sya dhanamājahrussarvamēvōpajīvinaḥ ॥ 27 ॥

sa rāśissumahāṃstatra darśanīyō hyadṛśyata ।
tatassapuruṣavyāghra staddhanaṃ sahalakṣmaṇaḥ ॥ 28 ॥

dvijēbhyō bālavṛddhēbhyaḥ kṛpaṇēbhyō'hyadāpayat ।
tatrāsītpiṅgalō gārgyastrijaṭō nāma vai dvijaḥ ॥ 29 ॥

kṣatavṛttirvanē nityaṃ phālakuddālalāṅgalī ।
taṃ vṛddhaṃ taruṇī bhāryā bālānādāya dārakān ॥ 30 ॥

abravīdbāhmaṇaṃ vākyaṃ dāridryēṇābhipīḍitā ।
apāsya phālaṃ kuddālaṃ kuruṣva vachanaṃ mama ॥ 31 ॥

rāmaṃ darśaya dharmajñaṃ yadi kiñchidavāpsyasi ।
sa bhāryāvachanaṃ śrutvā śāṭīmāchChādya duśChadām ॥ 32 ॥

sa prātiṣṭhata panthānaṃ yatra rāmanivēśanam ।
bhṛgvaṅgirasamaṃ dīptyā trijaṭaṃ janasaṃsadi ॥ 33 ॥

āpañchamāyāḥ kakṣyāyāḥ nainaṃ kaśchidavārayat ।
sa rājaputramāsādya trijaṭō vākyamabravīt ॥ 34 ॥

nirdhanō bahuputrō'smi rājaputra mahāyaśaḥ ।
uñChavṛttirvanē nityaṃ pratyavēkṣasva māmiti ॥ 35 ॥

tamuvācha tatō rāmaḥ parihāsa samanvitam ।
gavāṃ sahasramapyēkaṃ na nu viśrāṇitaṃ mayā ॥ 36 ॥

parikṣipasi daṇḍēna yāvattāvadavāpsyasi ।
sa śāṭīṃ tvaritaḥ kaṭyāṃ sambhrāntaḥ parivēṣṭya tām ॥ 37 ॥

āviddhya daṇḍaṃ chikṣēpa sarvaprāṇēna vēgitaḥ ।
sa tīrtvā sarayūpāraṃ daṇḍastasya karāchchyutaḥ ॥ 38 ॥

gōvrajē bahusāhasrē papātōkṣaṇasannidhau ।
taṃ pariṣvajya dharmātmā ātasmātsarayūtaṭāt ॥ 39 ॥

ānayāmāsa tā gōpai strijaṭāyāśramaṃ prati ।
uvācha sa tatō rāmastaṃ gārgyamabhisāntvayan ।
manyurna khalu kartavyaḥ parihāsō hyayaṃ mama ॥ 40 ॥

idaṃ hi tējastava yadduratyayaṃ tadēva jijñāsitumichChatā mayā ।
imaṃ bhavānarthamabhi prachōditō vṛṇīṣva kiṃ chēdaparaṃ vyavasyati ॥ 41 ॥

bravīmi satyēna natē'sti yantraṇā dhanaṃ hi yadyanmama viprakāraṇāt ।
bhavatsu samyakpratipādanēna ta nmayārjitaṃ prītiyaśaskaraṃ bhavēt ॥ 42 ॥

tata ssabhārya strijaṭō mahāmuni rgavāmanīkaṃ pratigṛhya mōditaḥ ।
yaśōbalaprītisukhōpabṛṃhaṇī stadāśiṣaḥ pratyavadanmahātmanaḥ ॥ 43 ॥

sa chāpi rāmaḥ pratipūrṇamānasō mahaddhanaṃ dharmabalairupārjitam ।
niyōjayāmāsa suhṛjjanē'chirā dyathārhasammānavachaḥ prachōditaḥ ॥ 44 ॥

dvija ssuhṛdbhṛtyajanō'thavā tadā daridrabhikṣācharaṇaścha yō'bhavat ।
na tatra kaśchinna babhūva tarpitō yathārhasammānana dāna sambhramaiḥ ॥ 45 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē dvātriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: