ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ ඒකෝනචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ।
රාමස්ය තු වචඃ ශෘත්වා මුනිවේශධරං ච තම් ।
සමීක්ෂ්ය සහ භාර්යාභී රාජා විගතචේතනඃ ॥ 1 ॥
නෛනං දුඃඛේන සංතප්තඃ ප්රත්යවෛක්ෂත රාඝවම් ।
න චෛනමභිසංප්රේක්ෂ්ය ප්රත්යභාෂත දුර්මනාඃ ॥ 2 ॥
රාමස්ය තු වචඃ ශෘත්වා මුනිවේශධරං ච තම් ।
සමීක්ෂ්ය සහ භාර්යාභී රාජා විගතචේතනඃ ॥ 3 ॥
නෛනං දුඃඛේන සංතප්තඃ ප්රත්යවෛක්ෂත රාඝවම් ।
න චෛනමභිසංප්රේක්ෂ්ය ප්රත්යභාෂත දුර්මනාඃ ॥ 4 ॥
ස මුහූර්තමිවාසංජ්ඤෝ දුඃඛිතශ්ච මහීපතිඃ ।
විලලාප මහාබාහූ රාමමේවානුචිංතයන් ॥ 5 ॥
මන්යේ ඛලු මයා පූර්වං විවත්සා බහවඃකෘතාඃ ।
ප්රාණිනෝ හිංසිතා වාපි තස්මාදිදමුපස්ථිතම් ॥ 6 ॥
න ත්වේවානාගතේ කාලේ දේහාච්ච්යවති ජීවිතම් ।
කෛකේය්යා ක්ලිශ්යමානස්ය මෘත්යුර්මම න විද්යතේ ॥ 7 ॥
යෝऽහං පාවකසංකාශං පශ්යාමි පුරතඃ ස්ථිතම් ।
විහාය වසනේ සූක්ෂ්මේ තාපසාච්ඡාදමාත්මජම් ॥ 8 ॥
ඒකස්යාඃ ඛලු කෛකේය්යාඃ කෘතේऽයං ක්ලිශ්යතේ ජනඃ ।
ස්වාර්ථේ ප්රයතමානායාඃ සංශ්රිත්ය නිකෘතිං ත්විමාම් ॥ 9 ॥
ඒවමුක්ත්වා තු වචනං බාෂ්පේණ පිහිතේංද්රියඃ ।
රාමේති සකෘදේවෝක්ත්වා ව්යාහර්තුං න ශශාක හ ॥ 10 ॥
සංජ්ඤාං තු ප්රතිලභ්යෛව මුහූර්තාත්ස මහීපතිඃ ।
නේත්රාභ්යාමශ්රුපූර්ණාභ්යාං සුමංත්රමිදමබ්රවීත් ॥ 11 ॥
ඖපවාහ්යං රථං යුක්ත්වා ත්වමායාහි හයෝත්තමෛඃ ।
ප්රාපයෛනං මහාභාගමිතෝ ජනපදාත්පරම් ॥ 12 ॥
ඒවං මන්යේ ගුණවතාං ගුණානාං ඵලමුච්යතේ ।
පිත්රා මාත්රා ච යත්සාධුර්වීරෝ නිර්වාස්යතේ වනම් ॥ 13 ॥
රාජ්ඤෝ වචනමාජ්ඤාය සුමංත්රඃ ශීඝ්රවික්රමඃ ।
යෝජයිත්වාऽයයෞ තත්ර රථමශ්වෛරලංකෘතම් ॥ 14 ॥
තං රථං රාජපුත්රාය සූතඃ කනකභූෂිතම් ।
ආචචක්ෂේऽංජලිං කෘත්වා යුක්තං පරමවාජිභිඃ ॥ 15 ॥
රාජා සත්වරමාහූය ව්යාපෘතං විත්තසංංචයේ ।
උවාච දේශකාලජ්ඤෝ නිශ්චිතං සර්වත ශ්ශුචිම් ॥ 16 ॥
වාසාංසි ච මහාර්හාණි භූෂණානි වරාණි ච ।
වර්ෂාණ්යේතානි සංඛ්යාය වෛදේහ්යාඃ ක්ෂිප්රමානය ॥ 17 ॥
නරේංද්රේණෛවමුක්තස්තු ගත්වා කෝශගෘහං තතඃ ।
ප්රායච්ඡත්සර්වමාහෘත්ය සීතායෛ සමමේව තත් ॥ 18 ॥
සා සුජාතා සුජාතානි වෛදේහී ප්රස්ථිතා වනම් ।
භූෂයාමාස ගාත්රාණි තෛර්විචිත්රෛර්විභූෂණෛඃ ॥ 19 ॥
ව්යරාජයත වෛදේහී වේශ්ම තත්සුවිභූෂිතා ।
උද්යතෝංऽශුමතඃ කාලේ ඛං ප්රභේව විවස්වතඃ ॥ 20 ॥
තාං භුජාභ්යාං පරිෂ්වජ්ය ශ්වශ්රූර්වචනමබ්රවීත් ।
අනාචරංතී කෘපණං මූර්ධ්න්යුපාඝ්රාය මෛථිලීම් ॥ 21 ॥
අසත්ය ස්සර්වලෝකේऽස්මින්සතතං සත්කෘතාඃ ප්රියෛඃ ।
භර්තාරං නානුමන්යංතේ විනිපාතගතං ස්ත්රියඃ ॥ 22 ॥
ඒෂ ස්වභාවෝ නාරීණාමනුභූය පුරා සුඛම් ।
අල්පාමප්යාපදං ප්රාප්ය දුෂ්යංති ප්රජහත්යපි ॥ 23 ॥
අසත්යශීලා විකෘතා දුර්ග්රාහ්යහෘදයාස්සදා ।
යුවත්යඃ පාපසංංකල්පාඃ ක්ෂණමාත්රාද්විරාගිණඃ ॥ 24 ॥
න කුලං න කෘතං විද්යා න දත්තං නාපි සංග්රහඃ ।
ස්ත්රීණාං ගෘහ්ණාති හෘදයමනිත්යහෘදයා හි තාඃ ॥ 25 ॥
සාධ්වීනාං හි ස්ථිතානාං තු ශීලේ සත්යේ ශ්රුතේ ශමේ ।
ස්ත්රීණාං පවිත්රං පරමං පතිරේකෝ විශිෂ්යතේ ॥ 26 ॥
ස ත්වයා නාවමංතව්යඃ පුත්රඃ ප්රව්රාජිතෝ මම ।
තව දෛවතමස්ත්වේෂ නිර්ධනඃ සධනෝऽපි වා ॥ 27 ॥
විජ්ඤාය වචනං සීතා තස්යා ධර්මාර්ථසංහිතම් ।
කෘතාංජලිරුවාචේදං ශ්වශ්රූමභිමුඛේ ස්ථිතාම් ॥ 28 ॥
කරිෂ්යේ සර්වමේවාහමාර්යා යදනුශාස්ති මාම් ।
අභිජ්ඤාස්මි යථා භර්තුර්වර්තිතව්යං ශ්රුතං ච මේ ॥ 29 ॥
න මාමසජ්ජනේනාර්යා සමානයිතුමර්හති ।
ධර්මාද්විචලිතුං නාහමලං චංද්රාදිව ප්රභා ॥ 30 ॥
නාතංත්රී වාද්යතේ වීණා නාචක්රෝ වර්තතේ රථඃ ।
නාපතිස්සුඛමේධේත යා ස්යාදපි ශතාත්මජා ॥ 31 ॥
මිතං දදාති හි පිතා මිතං මාතා මිතං සුතඃ ।
අමිතස්ය හි දාතාරං භර්තාරං කා න පූජයේත් ॥ 32 ॥
සාහමේවං ගතා ශ්රේෂ්ඨා ශ්රුතධර්මපරාවරා ।
ආර්යේ කිමවමන්යේऽහං ස්ත්රීණාං භර්තා හි දෛවතම් ॥ 33 ॥
සීතායා වචනං ශ්රුත්වා කෞශල්යා හෘදයංගමම් ।
ශුද්ධසත්ත්වා මුමෝචාශ්රු සහසා දුඃඛහර්ෂජම් ॥ 34 ॥
තාං ප්රාංජලිරභික්රම්ය මාතෘමධ්යේऽතිසත්කෘතාම් ।
රාමඃ පරමධර්මාත්මා මාතරං වාක්යමබ්රවීත් ॥ 35 ॥
අංබ මා දුඃඛිතා භූස්ත්වං පශ්ය ත්වං පිතරං මම ।
ක්ෂයෝ හි වනවාසස්ය ක්ෂිප්රමේව භවිෂ්යති ॥ 36 ॥
සුප්තායාස්තේ ගමිෂ්යංති නව වර්ෂාණි පංච ච ।
සා සමග්රමිහ ප්රාප්තං මාං ද්රක්ෂ්යසි සුහෘද්වෘතම් ॥ 37 ॥
ඒතාවදභිනීතාර්ථමුක්ත්වා ස ජනනීං වචඃ ।
ත්රයශ්ශතශතාර්ධාශ්ච දදර්ශා වේක්ෂ්ය මාතරඃ ॥ 38 ॥
තා ශ්චාපි ස තථෛවාර්තා මාතෘර්දශරථාත්මජඃ ।
ධර්මයුක්තමිදං වාක්යං නිජගාද කෘතාංජලිඃ ॥ 39 ॥
සංවාසාත්පරුෂං කිංචිදජ්ඤානාද්වාපි යත්කෘතම් ।
තන්මේ සමනුජානීත සර්වාශ්චාමංත්රයාමි වඃ ॥ 40 ॥
වචනං රාඝවස්යෛතධ්දර්මයුක්තං සමාහිතම් ।
ශුශ්රුවුස්තාඃ ස්ත්රියංස්සර්වා ශ්ශෝකෝපහතචේතසඃ ॥ 41 ॥
ජජ්ඤේऽථ තාසාං සන්නාදඃ ක්රෞංචීනාමිව නිස්වනඃ ।
මානවේංද්රස්ය භාර්යාණාමේවං වදති රාඝවේ ॥ 42 ॥
මුරජපණවමේඝඝෝෂවත් දශරථවේශ්ම බභූව යත්පුරා ।
විලපිතපරිදේවනාකුලං ව්යසනගතං තදභූත්සුදුඃඛිතම් ॥ 43 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ ඒකෝනචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ॥
