શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ દ્વાદશસ્સર્ગઃ ।
એતચ્ચ વચનં શ્રુત્વા સુગ્રીવેણ સુભાષિતમ્ ।
પ્રત્યયાર્થં મહાતેજા રામો જગ્રાહ કાર્મુકમ્ ॥ 1 ॥
સ ગૃહીત્વા ધનુર્ઘોરં શરમેકં ચ માનદઃ ।
સાલમુદ્દિશ્ય ચિક્ષેપ જ્યાસ્વનૈઃ પૂરયંદિશઃ ॥ 2 ॥
સ વિસૃષ્ટો બલવતા બાણસ્સ્વર્ણપરિષ્કૃતઃ ।
ભિત્ત્વા સાલાન્ ગિરિપ્રસ્થં સપ્ત ભૂમિં વિવેશ હ ॥ 3 ॥
પ્રવિષ્ટશ્ચ મુહૂર્તેન ધરાં ભિત્ત્વા મહાજવઃ ।
નિષ્પત્ય ચ પુનસ્તૂર્ણં સ્વતૂણીં પ્રવિવેશ હ ॥ 4 ॥
તાંદૃષ્ટ્વા સપ્ત નિર્ભિન્નાન્સાલાન્વાનરપુંગવઃ ।
રામસ્ય શરવેગેન વિસ્મયં પરમં ગતઃ ॥ 5 ॥
સ મૂર્ધ્ના ન્યપતદભ્મૌ પ્રલંબીકૃતભૂષણઃ ।
સુગ્રીવઃ પરમપ્રીતો રાઘવાય કૃતાંજલિઃ ॥ 6 ॥
ઇદં ચોવાચ ધર્મજ્ઞં કર્મણા તેન હર્ષિતઃ ।
રામં સર્વાસ્ત્રવિદુષાં શ્રેષ્ઠં શૂરમવસ્થિતમ્ ॥ 7 ॥
સેંદ્રાનપિ સુરાન્સર્વાંસ્ત્વં બાણૈઃ પુરુષર્ષભ ।
સમર્થસ્સમરે હંતું કિં પુન ર્વાલિનં પ્રભો ॥ 8 ॥
યેન સપ્તમહાસાલા ગિરિર્ભૂમિશ્ચ દારિતાઃ ।
બાણેનૈકેન કાકુત્સ્થ સ્થાતા તે કો રણાગ્રતઃ ॥ 9 ॥
અદ્ય મે વિગતશ્શોકઃ પ્રીતિરદ્ય પરા મમ ।
સુહૃદં ત્વાં સમાસાદ્ય મહેંદ્રવરુણોપમમ્ ॥ 10 ॥
તમદ્યૈવ પ્રિયાર્થં મે વૈરિણં ભ્રાતૃરૂપિણમ્ ।
વાલિનં જહિ કાકુત્સ્થ મયા બદ્ધોઽયમંજલિઃ ॥ 11 ॥
તતો રામઃ પરિષ્વજ્ય સુગ્રીવં પ્રિયદર્શનમ્ ।
પ્રત્યુવાચ મહાપ્રાજ્ઞો લક્ષ્મણાનુગતં વચઃ ॥ 12 ॥
અસ્માદ્ગચ્છેમ કિષ્કિંધાં ક્ષિપ્રં ગચ્છ ત્વમગ્રતઃ ।
ગત્વા ચાહ્વય સુગ્રીવ વાલિનં ભ્રાતૃગંધિનમ્ ॥ 13 ॥
સર્વે તે ત્વરિતં ગત્વા કિષ્કિંધાં વાલિનઃ પુરીમ્ ।
વૃક્ષૈરાત્માનમાવૃત્ય વ્યતિષ્ઠન્ગહને વને ॥ 14 ॥
સુગ્રીવો વ્યનદદ્ઘોરં વાલિનોઽઽહ્વાનકારણાત્ ।
ગાઢં પરિહિતો વેગાન્નાદૈર્ભિંદન્નિવાંબરમ્ ॥ 15 ॥
તં શ્રુત્વા નિનદં ભ્રાતુઃ ક્રુદ્ધો વાલી મહાબલઃ ।
નિશ્ચક્રામ સુસંરબ્ધો ભાસ્કરોઽસ્તતટાદિવ ॥ 16 ॥
તતસ્સુતુમુલં યુદ્ધં વાલિસુગ્રીવયોરભૂત્ ।
ગગને ગ્રહયોર્ઘોરં બુધાંગારકયોરિવ ॥ 17 ॥
તલૈરશનિકલ્પૈશ્ચ વજ્રકલ્પૈશ્ચ મુષ્ટિભિઃ ।
જઘ્નતુસ્સમરેઽન્યોન્યં ભ્રાતરૌ ક્રોધમૂર્છિતૌ ॥ 18 ॥
તતો રામો ધનુષ્પાણિસ્તાવુભૌ સમુદીક્ષ્યતુ ।
અન્યોન્યસદૃશૌ વીરાવુભૌ દેવાવિવાશ્વિનૌ ॥ 19 ॥
યન્નાવગચ્છત્સુગ્રીવં વાલિનં વાપિ રાઘવઃ ।
તતો ન કૃતવાન્બુદ્ધિં મોક્તુમંતકરં શરમ્ ॥ 20 ॥
એતસ્મિન્નંતરે ભગ્નસ્સુગ્રીવસ્તેન વાલિના ।
અપશ્યન્રાઘવં નાથમૃશ્યમૂકં પ્રદુદ્રુવે ॥ 21 ॥
ક્લાંતો રુધિરસિક્તાંગઃ પ્રહારૈર્જર્ઝરીકૃતઃ ।
વાલિનાઽભિદ્રુતઃ ક્રોધાત્પ્રવિવેશ મહાવનમ્ ॥ 22 ॥
તં પ્રવિષ્ટં વનં દૃષ્ટ્વા વાલી શાપભયાર્દિતઃ ।
મુક્તો હ્યસિ ત્વમિત્યુક્ત્વા સ નિવૃત્તો મહાદ્યુતિઃ ॥ 23 ॥
રાઘવોઽસિ સહ ભ્રાત્રા સહ ચૈવ હનૂમતા ।
તદેવ વનમાગચ્છત્સુગ્રીવો યત્ર વાનરઃ ॥ 24 ॥
તં સમીક્ષ્યાગતં રામં સુગ્રીવસ્સહલક્ષ્મણમ્ ।
હ્રીમાંદીનમુવાચેદં વસુધામવલોકયન્ ॥ 25 ॥
આહ્વયસ્વેતિ મામુક્ત્વા દર્શયિત્વા ચ વિક્રમમ્ ।
વૈરિણા ઘાતયિત્વા ચ કિમિદાનીં ત્વયા કૃતમ્ ॥ 26 ॥
તામેન વેલાં વક્તવ્યં ત્વયા રાઘવ તત્ત્વતઃ ।
વાલિનં ન નિહન્મીતિ તતો નાહમિતો વ્રજે ॥ 27 ॥
તસ્ય ચૈવં બ્રુવાણસ્ય સુગ્રીવસ્ય મહાત્મનઃ ।
કરુણં દીનયા વાચા રાઘવઃ પુનરબ્રવીત્ ॥ 28 ॥
સુગ્રીવ શ્રૂયાતાં તાત ક્રોધશ્ચ વ્યપનીયતામ્ ।
કારણં યેન બાણોઽયં ન મયા સ વિસર્જિતઃ ॥ 29 ॥
અલંકારેણ વેષેણ પ્રમાણેન ગતેન ચ ।
ત્વં ચ સુગ્રીવ વાલી ચ સદૃશૌ સ્થઃ પરસ્પરમ્ ॥ 30 ॥
સ્વરેણ વર્ચસા ચૈવ પ્રેક્ષિતેન ચ વાનર ।
વિક્રમેણ ચ વાક્યૈશ્ચ વ્યક્તિં વાં નોપલક્ષયે ॥ 31 ॥
તતોઽહં રૂપસાદૃશ્યાન્મોહિતો વાનરોત્તમ ।
નોત્સૃજામિ મહાવેગં શરં શત્રુનિબર્હણમ્ ॥ 32 ॥
જીવિતાંતકરં ઘોરં સાદૃશ્યાત્તુ વિશંકિતઃ ।
મૂલઘાતો ન નૌ સ્યાદ્ધિ દ્વયોરપિ કૃતો મયા ॥ 33 ॥
ત્વયિ વીરે વિપન્ને હિ અજ્ઞાનાલ્લાઘવાન્મયા ।
મૌઢ્યં ચ મમ બાલ્યં ચ ખ્યાપિતં સ્યાત્કપીશ્વર ॥ 34 ॥
દત્તાભયવધો નામ પાતકં મહદુચ્યતે ।
અહં ચ લક્ષ્મણશ્ચૈવ સીતા ચ વરવર્ણિની ॥ 35 ॥
ત્વદધીના વયં સર્વે વનેઽસ્મિન્ શરણં ભવાન્ ।
તસ્માદ્યુધ્યસ્વ ભૂયસ્ત્વં મા મા શંકેશ્ચ વાનર ॥ 36 ॥
એતન્મુહૂર્તે સુગ્રીવ પશ્ય વાલિનમાહવે ।
નિરસ્તમિષુણૈકેન વેષ્ટમાનં મહીતલે ॥ 37 ॥
અભિજ્ઞાનં કુરુષ્વ ત્વમાત્મનો વાનરેશ્વર ।
યેન ત્વામભિજાનીયાં દ્વંદ્વયુદ્ધમુપાગતમ્ ॥ 38 ॥
ગજપુષ્પીમિમાં ફુલ્લામુત્પાટ્ય શુભલક્ષણામ્ ।
કુરુ લક્ષ્મણ કંઠેઽસ્ય સુગ્રીવસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 39 ॥
તતો ગિરિતટે જાતામુત્પાટ્ય કુસુમાકુલામ્ ।
લક્ષ્મણો ગજપુષ્પીં તાં તસ્ય કંઠે વ્યસર્જયત્ ॥ 40 ॥
સ તયા શુશુભે શ્રીમાન્ લતયા કંઠસક્તયા ।
માલયેવ બલાકાનાં સસંધ્ય ઇવ તોયદઃ ॥ 41 ॥
વિભ્રાજમાનો વપુષા રામવાક્યસમાહિતઃ ।
જગામ સહ રામેણ કિષ્કિંથાં વાલિપાલિતામ્ ॥ 42 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે દ્વાદશસ્સર્ગઃ ॥
