ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിംധാകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വാദശസ്സര്ഗഃ ।
ഏതച്ച വചനം ശ്രുത്വാ സുഗ്രീവേണ സുഭാഷിതമ് ।
പ്രത്യയാര്ഥം മഹാതേജാ രാമോ ജഗ്രാഹ കാര്മുകമ് ॥ 1 ॥
സ ഗൃഹീത്വാ ധനുര്ഘോരം ശരമേകം ച മാനദഃ ।
സാലമുദ്ദിശ്യ ചിക്ഷേപ ജ്യാസ്വനൈഃ പൂരയംദിശഃ ॥ 2 ॥
സ വിസൃഷ്ടോ ബലവതാ ബാണസ്സ്വര്ണപരിഷ്കൃതഃ ।
ഭിത്ത്വാ സാലാന് ഗിരിപ്രസ്ഥം സപ്ത ഭൂമിം വിവേശ ഹ ॥ 3 ॥
പ്രവിഷ്ടശ്ച മുഹൂര്തേന ധരാം ഭിത്ത്വാ മഹാജവഃ ।
നിഷ്പത്യ ച പുനസ്തൂര്ണം സ്വതൂണീം പ്രവിവേശ ഹ ॥ 4 ॥
താംദൃഷ്ട്വാ സപ്ത നിര്ഭിന്നാന്സാലാന്വാനരപുംഗവഃ ।
രാമസ്യ ശരവേഗേന വിസ്മയം പരമം ഗതഃ ॥ 5 ॥
സ മൂര്ധ്നാ ന്യപതദഭ്മൌ പ്രലംബീകൃതഭൂഷണഃ ।
സുഗ്രീവഃ പരമപ്രീതോ രാഘവായ കൃതാംജലിഃ ॥ 6 ॥
ഇദം ചോവാച ധര്മജ്ഞം കര്മണാ തേന ഹര്ഷിതഃ ।
രാമം സർവാസ്ത്രവിദുഷാം ശ്രേഷ്ഠം ശൂരമവസ്ഥിതമ് ॥ 7 ॥
സേംദ്രാനപി സുരാന്സർവാംസ്ത്വം ബാണൈഃ പുരുഷര്ഷഭ ।
സമര്ഥസ്സമരേ ഹംതും കിം പുന ർവാലിനം പ്രഭോ ॥ 8 ॥
യേന സപ്തമഹാസാലാ ഗിരിര്ഭൂമിശ്ച ദാരിതാഃ ।
ബാണേനൈകേന കാകുത്സ്ഥ സ്ഥാതാ തേ കോ രണാഗ്രതഃ ॥ 9 ॥
അദ്യ മേ വിഗതശ്ശോകഃ പ്രീതിരദ്യ പരാ മമ ।
സുഹൃദം ത്വാം സമാസാദ്യ മഹേംദ്രവരുണോപമമ് ॥ 10 ॥
തമദ്യൈവ പ്രിയാര്ഥം മേ വൈരിണം ഭ്രാതൃരൂപിണമ് ।
വാലിനം ജഹി കാകുത്സ്ഥ മയാ ബദ്ധോഽയമംജലിഃ ॥ 11 ॥
തതോ രാമഃ പരിഷ്വജ്യ സുഗ്രീവം പ്രിയദര്ശനമ് ।
പ്രത്യുവാച മഹാപ്രാജ്ഞോ ലക്ഷ്മണാനുഗതം വചഃ ॥ 12 ॥
അസ്മാദ്ഗച്ഛേമ കിഷ്കിംധാം ക്ഷിപ്രം ഗച്ഛ ത്വമഗ്രതഃ ।
ഗത്വാ ചാഹ്വയ സുഗ്രീവ വാലിനം ഭ്രാതൃഗംധിനമ് ॥ 13 ॥
സർവേ തേ ത്വരിതം ഗത്വാ കിഷ്കിംധാം വാലിനഃ പുരീമ് ।
വൃക്ഷൈരാത്മാനമാവൃത്യ വ്യതിഷ്ഠന്ഗഹനേ വനേ ॥ 14 ॥
സുഗ്രീവോ വ്യനദദ്ഘോരം വാലിനോഽഽഹ്വാനകാരണാത് ।
ഗാഢം പരിഹിതോ വേഗാന്നാദൈര്ഭിംദന്നിവാംബരമ് ॥ 15 ॥
തം ശ്രുത്വാ നിനദം ഭ്രാതുഃ ക്രുദ്ധോ വാലീ മഹാബലഃ ।
നിശ്ചക്രാമ സുസംരബ്ധോ ഭാസ്കരോഽസ്തതടാദിവ ॥ 16 ॥
തതസ്സുതുമുലം യുദ്ധം വാലിസുഗ്രീവയോരഭൂത് ।
ഗഗനേ ഗ്രഹയോര്ഘോരം ബുധാംഗാരകയോരിവ ॥ 17 ॥
തലൈരശനികല്പൈശ്ച വജ്രകല്പൈശ്ച മുഷ്ടിഭിഃ ।
ജഘ്നതുസ്സമരേഽന്യോന്യം ഭ്രാതരൌ ക്രോധമൂര്ഛിതൌ ॥ 18 ॥
തതോ രാമോ ധനുഷ്പാണിസ്താവുഭൌ സമുദീക്ഷ്യതു ।
അന്യോന്യസദൃശൌ വീരാവുഭൌ ദേവാവിവാശ്വിനൌ ॥ 19 ॥
യന്നാവഗച്ഛത്സുഗ്രീവം വാലിനം വാപി രാഘവഃ ।
തതോ ന കൃതവാന്ബുദ്ധിം മോക്തുമംതകരം ശരമ് ॥ 20 ॥
ഏതസ്മിന്നംതരേ ഭഗ്നസ്സുഗ്രീവസ്തേന വാലിനാ ।
അപശ്യന്രാഘവം നാഥമൃശ്യമൂകം പ്രദുദ്രുവേ ॥ 21 ॥
ക്ലാംതോ രുധിരസിക്താംഗഃ പ്രഹാരൈര്ജര്ഝരീകൃതഃ ।
വാലിനാഽഭിദ്രുതഃ ക്രോധാത്പ്രവിവേശ മഹാവനമ് ॥ 22 ॥
തം പ്രവിഷ്ടം വനം ദൃഷ്ട്വാ വാലീ ശാപഭയാര്ദിതഃ ।
മുക്തോ ഹ്യസി ത്വമിത്യുക്ത്വാ സ നിവൃത്തോ മഹാദ്യുതിഃ ॥ 23 ॥
രാഘവോഽസി സഹ ഭ്രാത്രാ സഹ ചൈവ ഹനൂമതാ ।
തദേവ വനമാഗച്ഛത്സുഗ്രീവോ യത്ര വാനരഃ ॥ 24 ॥
തം സമീക്ഷ്യാഗതം രാമം സുഗ്രീവസ്സഹലക്ഷ്മണമ് ।
ഹ്രീമാംദീനമുവാചേദം വസുധാമവലോകയന് ॥ 25 ॥
ആഹ്വയസ്വേതി മാമുക്ത്വാ ദര്ശയിത്വാ ച വിക്രമമ് ।
വൈരിണാ ഘാതയിത്വാ ച കിമിദാനീം ത്വയാ കൃതമ് ॥ 26 ॥
താമേന വേലാം വക്തവ്യം ത്വയാ രാഘവ തത്ത്വതഃ ।
വാലിനം ന നിഹന്മീതി തതോ നാഹമിതോ വ്രജേ ॥ 27 ॥
തസ്യ ചൈവം ബ്രുവാണസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ ।
കരുണം ദീനയാ വാചാ രാഘവഃ പുനരബ്രവീത് ॥ 28 ॥
സുഗ്രീവ ശ്രൂയാതാം താത ക്രോധശ്ച വ്യപനീയതാമ് ।
കാരണം യേന ബാണോഽയം ന മയാ സ വിസര്ജിതഃ ॥ 29 ॥
അലംകാരേണ വേഷേണ പ്രമാണേന ഗതേന ച ।
ത്വം ച സുഗ്രീവ വാലീ ച സദൃശൌ സ്ഥഃ പരസ്പരമ് ॥ 30 ॥
സ്വരേണ വര്ചസാ ചൈവ പ്രേക്ഷിതേന ച വാനര ।
വിക്രമേണ ച വാക്യൈശ്ച വ്യക്തിം വാം നോപലക്ഷയേ ॥ 31 ॥
തതോഽഹം രൂപസാദൃശ്യാന്മോഹിതോ വാനരോത്തമ ।
നോത്സൃജാമി മഹാവേഗം ശരം ശത്രുനിബര്ഹണമ് ॥ 32 ॥
ജീവിതാംതകരം ഘോരം സാദൃശ്യാത്തു വിശംകിതഃ ।
മൂലഘാതോ ന നൌ സ്യാദ്ധി ദ്വയോരപി കൃതോ മയാ ॥ 33 ॥
ത്വയി വീരേ വിപന്നേ ഹി അജ്ഞാനാല്ലാഘവാന്മയാ ।
മൌഢ്യം ച മമ ബാല്യം ച ഖ്യാപിതം സ്യാത്കപീശ്വര ॥ 34 ॥
ദത്താഭയവധോ നാമ പാതകം മഹദുച്യതേ ।
അഹം ച ലക്ഷ്മണശ്ചൈവ സീതാ ച വരവര്ണിനീ ॥ 35 ॥
ത്വദധീനാ വയം സർവേ വനേഽസ്മിന് ശരണം ഭവാന് ।
തസ്മാദ്യുധ്യസ്വ ഭൂയസ്ത്വം മാ മാ ശംകേശ്ച വാനര ॥ 36 ॥
ഏതന്മുഹൂര്തേ സുഗ്രീവ പശ്യ വാലിനമാഹവേ ।
നിരസ്തമിഷുണൈകേന വേഷ്ടമാനം മഹീതലേ ॥ 37 ॥
അഭിജ്ഞാനം കുരുഷ്വ ത്വമാത്മനോ വാനരേശ്വര ।
യേന ത്വാമഭിജാനീയാം ദ്വംദ്വയുദ്ധമുപാഗതമ് ॥ 38 ॥
ഗജപുഷ്പീമിമാം ഫുല്ലാമുത്പാട്യ ശുഭലക്ഷണാമ് ।
കുരു ലക്ഷ്മണ കംഠേഽസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 39 ॥
തതോ ഗിരിതടേ ജാതാമുത്പാട്യ കുസുമാകുലാമ് ।
ലക്ഷ്മണോ ഗജപുഷ്പീം താം തസ്യ കംഠേ വ്യസര്ജയത് ॥ 40 ॥
സ തയാ ശുശുഭേ ശ്രീമാന് ലതയാ കംഠസക്തയാ ।
മാലയേവ ബലാകാനാം സസംധ്യ ഇവ തോയദഃ ॥ 41 ॥
വിഭ്രാജമാനോ വപുഷാ രാമവാക്യസമാഹിതഃ ।
ജഗാമ സഹ രാമേണ കിഷ്കിംഥാം വാലിപാലിതാമ് ॥ 42 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിംധാകാംഡേ ദ്വാദശസ്സര്ഗഃ ॥
