śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha dvādaśassargaḥ ।
ētachcha vachanaṃ śrutvā sugrīvēṇa subhāṣitam ।
pratyayārthaṃ mahātējā rāmō jagrāha kārmukam ॥ 1 ॥
sa gṛhītvā dhanurghōraṃ śaramēkaṃ cha mānadaḥ ।
sālamuddiśya chikṣēpa jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ ॥ 2 ॥
sa visṛṣṭō balavatā bāṇassvarṇapariṣkṛtaḥ ।
bhittvā sālān giriprasthaṃ sapta bhūmiṃ vivēśa ha ॥ 3 ॥
praviṣṭaścha muhūrtēna dharāṃ bhittvā mahājavaḥ ।
niṣpatya cha punastūrṇaṃ svatūṇīṃ pravivēśa ha ॥ 4 ॥
tāndṛṣṭvā sapta nirbhinnānsālānvānarapuṅgavaḥ ।
rāmasya śaravēgēna vismayaṃ paramaṃ gataḥ ॥ 5 ॥
sa mūrdhnā nyapatadabhmau pralambīkṛtabhūṣaṇaḥ ।
sugrīvaḥ paramaprītō rāghavāya kṛtāñjaliḥ ॥ 6 ॥
idaṃ chōvācha dharmajñaṃ karmaṇā tēna harṣitaḥ ।
rāmaṃ sarvāstraviduṣāṃ śrēṣṭhaṃ śūramavasthitam ॥ 7 ॥
sēndrānapi surānsarvāṃstvaṃ bāṇaiḥ puruṣarṣabha ।
samarthassamarē hantuṃ kiṃ puna rvālinaṃ prabhō ॥ 8 ॥
yēna saptamahāsālā girirbhūmiścha dāritāḥ ।
bāṇēnaikēna kākutstha sthātā tē kō raṇāgrataḥ ॥ 9 ॥
adya mē vigataśśōkaḥ prītiradya parā mama ।
suhṛdaṃ tvāṃ samāsādya mahēndravaruṇōpamam ॥ 10 ॥
tamadyaiva priyārthaṃ mē vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam ।
vālinaṃ jahi kākutstha mayā baddhō'yamañjaliḥ ॥ 11 ॥
tatō rāmaḥ pariṣvajya sugrīvaṃ priyadarśanam ।
pratyuvācha mahāprājñō lakṣmaṇānugataṃ vachaḥ ॥ 12 ॥
asmādgachChēma kiṣkindhāṃ kṣipraṃ gachCha tvamagrataḥ ।
gatvā chāhvaya sugrīva vālinaṃ bhrātṛgandhinam ॥ 13 ॥
sarvē tē tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm ।
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhangahanē vanē ॥ 14 ॥
sugrīvō vyanadadghōraṃ vālinō''hvānakāraṇāt ।
gāḍhaṃ parihitō vēgānnādairbhindannivāmbaram ॥ 15 ॥
taṃ śrutvā ninadaṃ bhrātuḥ kruddhō vālī mahābalaḥ ।
niśchakrāma susaṃrabdhō bhāskarō'stataṭādiva ॥ 16 ॥
tatassutumulaṃ yuddhaṃ vālisugrīvayōrabhūt ।
gaganē grahayōrghōraṃ budhāṅgārakayōriva ॥ 17 ॥
talairaśanikalpaiścha vajrakalpaiścha muṣṭibhiḥ ।
jaghnatussamarē'nyōnyaṃ bhrātarau krōdhamūrChitau ॥ 18 ॥
tatō rāmō dhanuṣpāṇistāvubhau samudīkṣyatu ।
anyōnyasadṛśau vīrāvubhau dēvāvivāśvinau ॥ 19 ॥
yannāvagachChatsugrīvaṃ vālinaṃ vāpi rāghavaḥ ।
tatō na kṛtavānbuddhiṃ mōktumantakaraṃ śaram ॥ 20 ॥
ētasminnantarē bhagnassugrīvastēna vālinā ।
apaśyanrāghavaṃ nāthamṛśyamūkaṃ pradudruvē ॥ 21 ॥
klāntō rudhirasiktāṅgaḥ prahārairjarjharīkṛtaḥ ।
vālinā'bhidrutaḥ krōdhātpravivēśa mahāvanam ॥ 22 ॥
taṃ praviṣṭaṃ vanaṃ dṛṣṭvā vālī śāpabhayārditaḥ ।
muktō hyasi tvamityuktvā sa nivṛttō mahādyutiḥ ॥ 23 ॥
rāghavō'si saha bhrātrā saha chaiva hanūmatā ।
tadēva vanamāgachChatsugrīvō yatra vānaraḥ ॥ 24 ॥
taṃ samīkṣyāgataṃ rāmaṃ sugrīvassahalakṣmaṇam ।
hrīmāndīnamuvāchēdaṃ vasudhāmavalōkayan ॥ 25 ॥
āhvayasvēti māmuktvā darśayitvā cha vikramam ।
vairiṇā ghātayitvā cha kimidānīṃ tvayā kṛtam ॥ 26 ॥
tāmēna vēlāṃ vaktavyaṃ tvayā rāghava tattvataḥ ।
vālinaṃ na nihanmīti tatō nāhamitō vrajē ॥ 27 ॥
tasya chaivaṃ bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ ।
karuṇaṃ dīnayā vāchā rāghavaḥ punarabravīt ॥ 28 ॥
sugrīva śrūyātāṃ tāta krōdhaścha vyapanīyatām ।
kāraṇaṃ yēna bāṇō'yaṃ na mayā sa visarjitaḥ ॥ 29 ॥
alaṅkārēṇa vēṣēṇa pramāṇēna gatēna cha ।
tvaṃ cha sugrīva vālī cha sadṛśau sthaḥ parasparam ॥ 30 ॥
svarēṇa varchasā chaiva prēkṣitēna cha vānara ।
vikramēṇa cha vākyaiścha vyaktiṃ vāṃ nōpalakṣayē ॥ 31 ॥
tatō'haṃ rūpasādṛśyānmōhitō vānarōttama ।
nōtsṛjāmi mahāvēgaṃ śaraṃ śatrunibarhaṇam ॥ 32 ॥
jīvitāntakaraṃ ghōraṃ sādṛśyāttu viśaṅkitaḥ ।
mūlaghātō na nau syāddhi dvayōrapi kṛtō mayā ॥ 33 ॥
tvayi vīrē vipannē hi ajñānāllāghavānmayā ।
mauḍhyaṃ cha mama bālyaṃ cha khyāpitaṃ syātkapīśvara ॥ 34 ॥
dattābhayavadhō nāma pātakaṃ mahaduchyatē ।
ahaṃ cha lakṣmaṇaśchaiva sītā cha varavarṇinī ॥ 35 ॥
tvadadhīnā vayaṃ sarvē vanē'smin śaraṇaṃ bhavān ।
tasmādyudhyasva bhūyastvaṃ mā mā śaṅkēścha vānara ॥ 36 ॥
ētanmuhūrtē sugrīva paśya vālinamāhavē ।
nirastamiṣuṇaikēna vēṣṭamānaṃ mahītalē ॥ 37 ॥
abhijñānaṃ kuruṣva tvamātmanō vānarēśvara ।
yēna tvāmabhijānīyāṃ dvandvayuddhamupāgatam ॥ 38 ॥
gajapuṣpīmimāṃ phullāmutpāṭya śubhalakṣaṇām ।
kuru lakṣmaṇa kaṇṭhē'sya sugrīvasya mahātmanaḥ ॥ 39 ॥
tatō giritaṭē jātāmutpāṭya kusumākulām ।
lakṣmaṇō gajapuṣpīṃ tāṃ tasya kaṇṭhē vyasarjayat ॥ 40 ॥
sa tayā śuśubhē śrīmān latayā kaṇṭhasaktayā ।
mālayēva balākānāṃ sasandhya iva tōyadaḥ ॥ 41 ॥
vibhrājamānō vapuṣā rāmavākyasamāhitaḥ ।
jagāma saha rāmēṇa kiṣkinthāṃ vālipālitām ॥ 42 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē dvādaśassargaḥ ॥