ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଏତଚ୍ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସୁଭାଷିତମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ୟୟାର୍ଥଂ ମହାତେଜା ରାମୋ ଜଗ୍ରାହ କାର୍ମୁକମ୍ ॥ 1 ॥
ସ ଗୃହୀତ୍ଵା ଧନୁର୍ଘୋରଂ ଶରମେକଂ ଚ ମାନଦଃ ।
ସାଲମୁଦ୍ଦିଶ୍ୟ ଚିକ୍ଷେପ ଜ୍ୟାସ୍ଵନୈଃ ପୂରୟଂଦିଶଃ ॥ 2 ॥
ସ ଵିସୃଷ୍ଟୋ ବଲଵତା ବାଣସ୍ସ୍ଵର୍ଣପରିଷ୍କୃତଃ ।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ସାଲାନ୍ ଗିରିପ୍ରସ୍ଥଂ ସପ୍ତ ଭୂମିଂ ଵିଵେଶ ହ ॥ 3 ॥
ପ୍ରଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ମୁହୂର୍ତେନ ଧରାଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ମହାଜଵଃ ।
ନିଷ୍ପତ୍ୟ ଚ ପୁନସ୍ତୂର୍ଣଂ ସ୍ଵତୂଣୀଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ॥ 4 ॥
ତାଂଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସପ୍ତ ନିର୍ଭିନ୍ନାନ୍ସାଲାନ୍ଵାନରପୁଂଗଵଃ ।
ରାମସ୍ୟ ଶରଵେଗେନ ଵିସ୍ମୟଂ ପରମଂ ଗତଃ ॥ 5 ॥
ସ ମୂର୍ଧ୍ନା ନ୍ୟପତଦଭ୍ମୌ ପ୍ରଲଂବୀକୃତଭୂଷଣଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପରମପ୍ରୀତୋ ରାଘଵାୟ କୃତାଂଜଲିଃ ॥ 6 ॥
ଇଦଂ ଚୋଵାଚ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ କର୍ମଣା ତେନ ହର୍ଷିତଃ ।
ରାମଂ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶୂରମଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ 7 ॥
ସେଂଦ୍ରାନପି ସୁରାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତ୍ଵଂ ବାଣୈଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।
ସମର୍ଥସ୍ସମରେ ହଂତୁଂ କିଂ ପୁନ ର୍ଵାଲିନଂ ପ୍ରଭୋ ॥ 8 ॥
ୟେନ ସପ୍ତମହାସାଲା ଗିରିର୍ଭୂମିଶ୍ଚ ଦାରିତାଃ ।
ବାଣେନୈକେନ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସ୍ଥାତା ତେ କୋ ରଣାଗ୍ରତଃ ॥ 9 ॥
ଅଦ୍ୟ ମେ ଵିଗତଶ୍ଶୋକଃ ପ୍ରୀତିରଦ୍ୟ ପରା ମମ ।
ସୁହୃଦଂ ତ୍ଵାଂ ସମାସାଦ୍ୟ ମହେଂଦ୍ରଵରୁଣୋପମମ୍ ॥ 10 ॥
ତମଦ୍ୟୈଵ ପ୍ରିୟାର୍ଥଂ ମେ ଵୈରିଣଂ ଭ୍ରାତୃରୂପିଣମ୍ ।
ଵାଲିନଂ ଜହି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମୟା ବଦ୍ଧୋଽୟମଂଜଲିଃ ॥ 11 ॥
ତତୋ ରାମଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଗତଂ ଵଚଃ ॥ 12 ॥
ଅସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛେମ କିଷ୍କିଂଧାଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵମଗ୍ରତଃ ।
ଗତ୍ଵା ଚାହ୍ଵୟ ସୁଗ୍ରୀଵ ଵାଲିନଂ ଭ୍ରାତୃଗଂଧିନମ୍ ॥ 13 ॥
ସର୍ଵେ ତେ ତ୍ଵରିତଂ ଗତ୍ଵା କିଷ୍କିଂଧାଂ ଵାଲିନଃ ପୁରୀମ୍ ।
ଵୃକ୍ଷୈରାତ୍ମାନମାଵୃତ୍ୟ ଵ୍ୟତିଷ୍ଠନ୍ଗହନେ ଵନେ ॥ 14 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵ୍ୟନଦଦ୍ଘୋରଂ ଵାଲିନୋଽଽହ୍ଵାନକାରଣାତ୍ ।
ଗାଢଂ ପରିହିତୋ ଵେଗାନ୍ନାଦୈର୍ଭିଂଦନ୍ନିଵାଂବରମ୍ ॥ 15 ॥
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିନଦଂ ଭ୍ରାତୁଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାଲୀ ମହାବଲଃ ।
ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ସୁସଂରବ୍ଧୋ ଭାସ୍କରୋଽସ୍ତତଟାଦିଵ ॥ 16 ॥
ତତସ୍ସୁତୁମୁଲଂ ୟୁଦ୍ଧଂ ଵାଲିସୁଗ୍ରୀଵୟୋରଭୂତ୍ ।
ଗଗନେ ଗ୍ରହୟୋର୍ଘୋରଂ ବୁଧାଂଗାରକୟୋରିଵ ॥ 17 ॥
ତଲୈରଶନିକଲ୍ପୈଶ୍ଚ ଵଜ୍ରକଲ୍ପୈଶ୍ଚ ମୁଷ୍ଟିଭିଃ ।
ଜଘ୍ନତୁସ୍ସମରେଽନ୍ୟୋନ୍ୟଂ ଭ୍ରାତରୌ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତୌ ॥ 18 ॥
ତତୋ ରାମୋ ଧନୁଷ୍ପାଣିସ୍ତାଵୁଭୌ ସମୁଦୀକ୍ଷ୍ୟତୁ ।
ଅନ୍ୟୋନ୍ୟସଦୃଶୌ ଵୀରାଵୁଭୌ ଦେଵାଵିଵାଶ୍ଵିନୌ ॥ 19 ॥
ୟନ୍ନାଵଗଚ୍ଛତ୍ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାଲିନଂ ଵାପି ରାଘଵଃ ।
ତତୋ ନ କୃତଵାନ୍ବୁଦ୍ଧିଂ ମୋକ୍ତୁମଂତକରଂ ଶରମ୍ ॥ 20 ॥
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଭଗ୍ନସ୍ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତେନ ଵାଲିନା ।
ଅପଶ୍ୟନ୍ରାଘଵଂ ନାଥମୃଶ୍ୟମୂକଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵେ ॥ 21 ॥
କ୍ଲାଂତୋ ରୁଧିରସିକ୍ତାଂଗଃ ପ୍ରହାରୈର୍ଜର୍ଝରୀକୃତଃ ।
ଵାଲିନାଽଭିଦ୍ରୁତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଵନମ୍ ॥ 22 ॥
ତଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ଵନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାଲୀ ଶାପଭୟାର୍ଦିତଃ ।
ମୁକ୍ତୋ ହ୍ୟସି ତ୍ଵମିତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ସ ନିଵୃତ୍ତୋ ମହାଦ୍ୟୁତିଃ ॥ 23 ॥
ରାଘଵୋଽସି ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସହ ଚୈଵ ହନୂମତା ।
ତଦେଵ ଵନମାଗଚ୍ଛତ୍ସୁଗ୍ରୀଵୋ ୟତ୍ର ଵାନରଃ ॥ 24 ॥
ତଂ ସମୀକ୍ଷ୍ୟାଗତଂ ରାମଂ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସହଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ହ୍ରୀମାଂଦୀନମୁଵାଚେଦଂ ଵସୁଧାମଵଲୋକୟନ୍ ॥ 25 ॥
ଆହ୍ଵୟସ୍ଵେତି ମାମୁକ୍ତ୍ଵା ଦର୍ଶୟିତ୍ଵା ଚ ଵିକ୍ରମମ୍ ।
ଵୈରିଣା ଘାତୟିତ୍ଵା ଚ କିମିଦାନୀଂ ତ୍ଵୟା କୃତମ୍ ॥ 26 ॥
ତାମେନ ଵେଲାଂ ଵକ୍ତଵ୍ୟଂ ତ୍ଵୟା ରାଘଵ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।
ଵାଲିନଂ ନ ନିହନ୍ମୀତି ତତୋ ନାହମିତୋ ଵ୍ରଜେ ॥ 27 ॥
ତସ୍ୟ ଚୈଵଂ ବ୍ରୁଵାଣସ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
କରୁଣଂ ଦୀନୟା ଵାଚା ରାଘଵଃ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 28 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵ ଶ୍ରୂୟାତାଂ ତାତ କ୍ରୋଧଶ୍ଚ ଵ୍ୟପନୀୟତାମ୍ ।
କାରଣଂ ୟେନ ବାଣୋଽୟଂ ନ ମୟା ସ ଵିସର୍ଜିତଃ ॥ 29 ॥
ଅଲଂକାରେଣ ଵେଷେଣ ପ୍ରମାଣେନ ଗତେନ ଚ ।
ତ୍ଵଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵ ଵାଲୀ ଚ ସଦୃଶୌ ସ୍ଥଃ ପରସ୍ପରମ୍ ॥ 30 ॥
ସ୍ଵରେଣ ଵର୍ଚସା ଚୈଵ ପ୍ରେକ୍ଷିତେନ ଚ ଵାନର ।
ଵିକ୍ରମେଣ ଚ ଵାକ୍ୟୈଶ୍ଚ ଵ୍ୟକ୍ତିଂ ଵାଂ ନୋପଲକ୍ଷୟେ ॥ 31 ॥
ତତୋଽହଂ ରୂପସାଦୃଶ୍ୟାନ୍ମୋହିତୋ ଵାନରୋତ୍ତମ ।
ନୋତ୍ସୃଜାମି ମହାଵେଗଂ ଶରଂ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣମ୍ ॥ 32 ॥
ଜୀଵିତାଂତକରଂ ଘୋରଂ ସାଦୃଶ୍ୟାତ୍ତୁ ଵିଶଂକିତଃ ।
ମୂଲଘାତୋ ନ ନୌ ସ୍ୟାଦ୍ଧି ଦ୍ଵୟୋରପି କୃତୋ ମୟା ॥ 33 ॥
ତ୍ଵୟି ଵୀରେ ଵିପନ୍ନେ ହି ଅଜ୍ଞାନାଲ୍ଲାଘଵାନ୍ମୟା ।
ମୌଢ୍ୟଂ ଚ ମମ ବାଲ୍ୟଂ ଚ ଖ୍ୟାପିତଂ ସ୍ୟାତ୍କପୀଶ୍ଵର ॥ 34 ॥
ଦତ୍ତାଭୟଵଧୋ ନାମ ପାତକଂ ମହଦୁଚ୍ୟତେ ।
ଅହଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ସୀତା ଚ ଵରଵର୍ଣିନୀ ॥ 35 ॥
ତ୍ଵଦଧୀନା ଵୟଂ ସର୍ଵେ ଵନେଽସ୍ମିନ୍ ଶରଣଂ ଭଵାନ୍ ।
ତସ୍ମାଦ୍ୟୁଧ୍ୟସ୍ଵ ଭୂୟସ୍ତ୍ଵଂ ମା ମା ଶଂକେଶ୍ଚ ଵାନର ॥ 36 ॥
ଏତନ୍ମୁହୂର୍ତେ ସୁଗ୍ରୀଵ ପଶ୍ୟ ଵାଲିନମାହଵେ ।
ନିରସ୍ତମିଷୁଣୈକେନ ଵେଷ୍ଟମାନଂ ମହୀତଲେ ॥ 37 ॥
ଅଭିଜ୍ଞାନଂ କୁରୁଷ୍ଵ ତ୍ଵମାତ୍ମନୋ ଵାନରେଶ୍ଵର ।
ୟେନ ତ୍ଵାମଭିଜାନୀୟାଂ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵୟୁଦ୍ଧମୁପାଗତମ୍ ॥ 38 ॥
ଗଜପୁଷ୍ପୀମିମାଂ ଫୁଲ୍ଲାମୁତ୍ପାଟ୍ୟ ଶୁଭଲକ୍ଷଣାମ୍ ।
କୁରୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କଂଠେଽସ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 39 ॥
ତତୋ ଗିରିତଟେ ଜାତାମୁତ୍ପାଟ୍ୟ କୁସୁମାକୁଲାମ୍ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଗଜପୁଷ୍ପୀଂ ତାଂ ତସ୍ୟ କଂଠେ ଵ୍ୟସର୍ଜୟତ୍ ॥ 40 ॥
ସ ତୟା ଶୁଶୁଭେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଲତୟା କଂଠସକ୍ତୟା ।
ମାଲୟେଵ ବଲାକାନାଂ ସସଂଧ୍ୟ ଇଵ ତୋୟଦଃ ॥ 41 ॥
ଵିଭ୍ରାଜମାନୋ ଵପୁଷା ରାମଵାକ୍ୟସମାହିତଃ ।
ଜଗାମ ସହ ରାମେଣ କିଷ୍କିଂଥାଂ ଵାଲିପାଲିତାମ୍ ॥ 42 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ଦ୍ଵାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
