ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කිංධාකාංඩම් ।
අථ ත්රයස්ත්රිංශස්සර්ගඃ ।
අථ ප්රතිසමාදිෂ්ටෝ ලක්ෂ්මණඃ පරවීරහා ।
ප්රවිවේශ ගුහාං ඝෝරාං කිෂ්කිංධාං රාමශාසනාත් ॥ 1 ॥
ද්වාරස්ථා හරයස්තත්ර මහාකායා මහාබලාඃ ।
බභූවුර්ලක්ෂ්මණං දෘෂ්ට්වා සර්වේ ප්රාංජලය ස්ථිතාඃ ॥ 2 ॥
නිශ්වසංතං තු තං දෘෂ්ට්වා ක්රුද්ධං දශරථාත්මජම් ।
බභූවුර්හරයස්ත්රස්තා න චෛනං පර්යවාරයන් ॥ 3 ॥
ස තාං රත්නමයීං ශ්රීමාංදිව්යාං පුෂ්පිතකානනාම් ।
රම්යාං රත්නසමාකීර්ණාං දදර්ශ මහතීං ගුහාම් ॥ 4 ॥
හර්ම්යප්රාසාදසංබාධාං නානාපණ්යෝපශෝභිතාම් ।
සර්වකාමඵලෛර්වෘක්ෂෛඃ පුෂ්පිතෛරුපශෝභිතාම් ॥ 5 ॥
දේවගංධර්වපුත්රෛශ්ච වානරෛඃ කාමරූපිභිඃ ।
දිව්යමාල්යාංබරධරෛ ශ්ශෝභිතාං ප්රියදර්ශනෛඃ ॥ 6 ॥
චංදනාගරුපද්මානාං ගංධෛස්සුරභිගංධිනාම් ।
මෛරේයාණාං මධූනාං ච සම්මෝදිතමහාපථාම් ॥ 7 ॥
විංධ්යමේරුගිරිප්රඛ්යෛඃ ප්රාසාදෛර්නෛකභූමිභිඃ ।
දදර්ශ ගිරිනද්යශ්ච විමලාස්තත්ර රාඝවඃ ॥ 8 ॥
අංගදස්ය ගෘහං රම්යං මෛංදස්ය ද්විවිධස්ය ච ।
ගවයස්ය ගවාක්ෂස්ය ගජස්ය ශරභස්ය ච ॥ 9 ॥
විද්යුන්මාලේශ්ච සංපාතේ ස්සූර්යාක්ෂස්ය හනූමතඃ ।
වීරබාහෝ ස්සුබාහෝශ්ච නලස්ය ච මහාත්මනඃ ॥ 10 ॥
කුමුදස්ය සුෂේණස්ය තාරජාංබවතෝස්තථා ।
දධිවක්ත්රස්ය නීලස්ය සුපාටලසුනේත්රයෝඃ ॥ 11 ॥
ඒතේෂාං කපිමුඛ්යානාං රාජමාර්ගේ මහාත්මනාම් ।
දදර්ශ ගෘහමුඛ්යානි මහාසාරාණි ලක්ෂ්මණඃ ॥ 12 ॥
පාංඩුරාභ්රප්රකාශානි දිව්යමාල්යයුතානි ච ।
ප්රභූතධනධාන්යානි ස්ත්රීරත්නෛ ශ්ශෝභිතානි ච ॥ 13 ॥
පාංඩුරේණ තු සාලේන පරික්ෂිප්තං දුරාසදම් ।
වානරේංද්රගෘහං රම්යං මහේංද්රසදනෝපමම් ॥ 14 ॥
ශුක්ලෛඃ ප්රාසාදශිඛරෛඃ කෛලාසශිඛරෝපමෛඃ ।
සර්වකාමඵලෛර්වෘක්ෂෛඃ පුෂ්පිතෛරුපශෝභිතම් ॥ 15 ॥
මහේංද්රදත්තෛශ්ශ්රීමද්භිර්නීලජීමූතසන්නිභෛඃ ।
දිව්යපුෂ්පඵලෛර්වෘක්ෂෛශීතච්ඡායෛර්මනෝරමෛඃ ॥ 16 ॥
හරිභිස්සංවෘතද්වාරං බලිභිශ්ශස්ත්රපාණිභිඃ ।
දිව්යමාල්යාවෘතං ශුභ්රං තප්තකාංචනතෝරණම් ॥ 17 ॥
සුග්රීවස්ය ගෘහං රම්යං ප්රවිවේශ මහාබලඃ ।
අවාර්යමාණස්සෞමිත්රිර්මහාභ්රමිව භාස්කරඃ ॥ 18 ॥
ස සප්ත කක්ෂ්යා ධර්මාත්මා නානාජනසමාකුලාඃ ।
ප්රවිශ්ය සුමහද්ගගුප්තං දදර්ශාංතඃපුරං මහත් ॥ 19 ॥
හෛමරාජතපර්යංකෛර්බහුභිශ්ච වරාසනෛඃ ।
මහාර්හාස්තරණෝපේතෛස්තත්ර තත්රෝපශෝභිතම් ॥ 20 ॥
ප්රවිශන්නේව සතතං ශුශ්රාව මධුරස්වරම් ।
තංත්රීගීතසමාකීර්ණං සමගීතපදාක්ෂරම් ॥ 21 ॥
බහ්වීශ්ච විවිධාකාරා රූපයෞවනගර්විතාඃ ।
ස්ත්රියස්සුග්රීවභවනේ දදර්ශ සුමහාබලඃ ॥ 22 ॥
දෘෂ්ට්වාऽභිජනසංපන්නාශ්චිත්රමාල්යකෘතස්රජඃ ।
ඵලමාල්යකෘතව්යග්රා භූෂණෝත්තමභූෂිතාඃ ॥ 23 ॥
නාතෘප්තාන්නාපි චාව්යග්රාන්නානුදාත්තපරිච්ඡදාන් ।
සුග්රීවානුචරාංශ්චාපි ලක්ෂයාමාස ලක්ෂ්මණඃ ॥ 24 ॥
කූජිතං නූපුරාණාං ච කාංචීනාං නිනදං තථා ।
සන්නිශම්ය තත ශ්රීමාන්සෞමිත්රිර්ලජ්ජිතෝऽභවත් ॥ 25 ॥
රෝෂවේගප්රකුපිතශශ්රුත්වා චාභරණස්වනම් ।
චකාර ජ්යාස්වනං වීරෝ දිශශ්ශබ්දේන පූරයන් ॥ 26 ॥
චාරිත්රේණ මහාබාහුරපකෘෂ්ට ස්සලක්ෂ්මණඃ ।
තස්ථාවේකාංතමාශ්රිත්ය රාමකෝපසමන්විතඃ ॥ 27 ॥
තේන චාපස්වනේනාථ සුග්රීවඃ ප්ලවගාධිපඃ ।
විජ්ඤායාऽගමනං ත්රස්ත ස්සංචචාල වරාසනාත් ॥ 28 ॥
අංගදේන යථා මහ්යං පුරස්තාත්ප්රතිවේදිතම් ।
සුව්යක්තමේෂ සංප්රාප්ත ස්සෞමිත්රිර්භ්රාතෘවත්සලඃ ॥ 29 ॥
අංගදේන සමාඛ්යාතං ජ්යාස්වනේන ච වානරඃ ।
බුබුධේ ලක්ෂ්මණං ප්රාප්තං මුඛං චාස්යව්යශුෂ්යත ॥ 30 ॥
තතස්තාරාං හරිශ්රේෂ්ඨස්සුග්රීවඃ ප්රියදර්ශනාම් ।
උවාච හිතමව්යග්රස්ත්රාස සංභ්රාංතමානසඃ ॥ 31 ॥
කින්නු තත්කාරණං සුභ්රු ප්රකෘත්යා මෘදුමානසඃ ।
සරෝෂ ඉව සංප්රාප්තෝ යේනායං රාඝවානුජඃ ॥ 32 ॥
කිං පශ්යසි කුමාරස්ය රෝෂස්ථානමනිංදිතේ ।
න ඛල්වකාරණේ කෝපමාහරේන්නරසත්තමඃ ॥ 33 ॥
යදස්ය කෘතමස්මාභිර්බුධ්යසේ කිංචිදප්රියම් ।
තදබුද්ධ්යා සංප්රධාර්යාශු ක්ෂිප්රමර්හසි භාෂිතුම් ॥ 34 ॥
අථවා ස්වයමේවෛනං ද්රෂ්ටුමර්හසි භාමිනි ।
වචනෛ ස්සාංත්වයුක්තෛශ්ච ප්රසාදයිතුමර්හසි ॥ 35 ॥
ත්වද්දර්ශන විශුද්ධාත්මා න ස කෝපං කරිෂ්යති ।
න හි ස්ත්රීෂු මහාත්මානඃ ක්වචිත්කුර්වංති දාරුණම් ॥ 36 ॥
ත්වයා සාංත්වෛරුපක්රාංතං ප්රසන්නේංද්රියමානසම් ।
තතඃ කමලපත්රාක්ෂං ද්රක්ෂ්යාම්යහමරිංදමම් ॥ 37 ॥
සා ප්රස්ඛලංතී මදවිහ්වලාක්ෂී ප්රලංබකාංචීගුණ හේමසූත්රා ।
සලක්ෂණා ලක්ෂ්මණසන්නිධානං ජගාම තාරා නමිතාංගයෂ්ටිඃ ॥ 38 ॥
ස තාං සමීක්ෂ්යෛව හරීශපංතීං තස්ථාවුදාසීනතයා මහාත්මා ।
අවාඞ්මුඛෝऽභූන්මනුජේංද්රපුත්රඃ ස්ත්රීසන්නිකර්ෂාද්විනිවෘත්තකෝපඃ ॥ 39 ॥
සා පානයෝගාද්විනිවෘත්තලජ්ජා දෘෂ්ටිප්රසාදාච්ච නරේංද්රසූනෝඃ ।
උවාච තාරා ප්රණයප්රගල්භං වාක්යං මහාර්ථං පරිසාංත්වපූර්වම් ॥ 40 ॥
කිං කෝපමූලං මනුජේංද්රපුත්ර කස්තේ න සංතිෂ්ඨති වාඞ්නිදේශේ ।
ක ශ්ශුෂ්කවෘක්ෂං වනමාපතංතං දවාග්නිමාසීදති නිර්විශංකඃ ॥ 41 ॥
ස තස්යා වචනං ශ්රුත්වා සාංත්වපූර්වමශංකිතම් ।
භූයඃ ප්රණයදෘෂ්ටාර්ථං ලක්ෂ්මණෝ වාක්යමබ්රවීත් ॥ 42 ॥
කිමයං කාමවෘත්තස්තේ ලුප්තධර්මාර්ථසංග්රහඃ ।
භර්තා භර්තෘහිතේ යුක්තේ න චෛනමවබුද්ධ්යසේ ॥ 43 ॥
න චිංතයති රාජ්යාර්ථං නාස්මාන් ශෝකපරායණාන් ।
සාමාත්යපරිෂත්තාරේ පානමේවෝපසේවතේ ॥ 44 ॥
ස මාසාංශ්චතුරඃ කෘත්වා ප්රමාණං ප්ලවගේශ්වරඃ ।
ව්යතීතාං ස්තාන්මදව්යග්රෝ විහරන්නාවබුධ්යතේ ॥ 45 ॥
න හි ධර්මාර්ථසිද්ධ්යර්ථං පානමේවං ප්රශස්යතේ ।
පානාදර්ථශ්ච ධර්මශ්ච කාමශ්ච පරිහීයතේ ॥ 46 ॥
ධර්මලෝපෝ මහාංස්තාවත්කෘතේ හ්යප්රතිකුර්වතඃ ।
අර්ථලෝපශ්ච මිත්රස්ය නාශේ ගුණවතෝ මහාන් ॥ 47 ॥
මිත්රං හ්යර්ථගුණශ්රේෂ්ඨං සත්යධර්මපරායණම් ।
තද්ද්වයං තු පරිත්යක්තං න තු ධර්මේ ව්යවස්ථිතම් ॥ 48 ॥
තදේවං ප්රස්තුතේ කාර්යේ කාර්යමස්මාභිරුත්තරම් ।
යත්කාර්යං කාර්යතත්ත්වජ්ඤේ තදුදාහර්තුමර්හසි ॥ 49 ॥
සා තස්ය ධර්මාර්ථසමාධියුක්තං නිශම්ය වාක්යං මධුරස්වභාවම් ।
තාරා ගතාර්ථේ මනුජේංද්රකාර්යේ විශ්වාසයුක්තං තමුවාච භූයඃ ॥ 50 ॥
න කෝපකාලඃ ක්ෂිතිපාලපුත්ර න චාති කෝප ස්ස්වජනේ විධේයඃ ।
ත්වදර්ථකාමස්ය ජනස්ය තස්ය ප්රමාදමප්යර්හසි වීර සෝඪුම් ॥ 51 ॥
කෝපං කථං නාම ගුණප්රකෘෂ්ටඃ කුමාර කුර්යාදපකෘෂ්ටසත්ත්වේ ।
කස්ත්වද්විධඃ කෝපවශං හි ගච්ඡේ ත්සත්ත්වාවරුද්ධස්තපසඃ ප්රසූතිඃ ॥ 52 ॥
ජානාමි රෝෂං හරිවීරබංධෝ ර්ජානාමි කාර්යස්ය ච කාලසංගම් ।
ජානාමි කාර්යං ත්වයි යත්කෘතං න ස්තච්චාපි ජානාමි යදත්ර කාර්යම් ॥ 53 ॥
තච්චාපි ජානාමි යථවිෂහ්යං බලං නරශ්රේෂ්ඨ ශරීරජස්ය ।
ජානාමි යස්මිංශ්ච ජනේऽවබද්ධං කාමේන සුග්රීවමසක්තමද්ය ॥ 54 ॥
න කාමතංත්රේ තව බුද්ධිරස්ති ත්වං වෛ යථා මන්යුවශං ප්රපන්නඃ ।
න දේශකාලෞ හි න චාර්ථධර්මා වවේක්ෂතේ කාමරතිර්මනුෂ්යඃ ॥ 55 ॥
තං කාමවෘත්තං මම සන්නිකෘෂ්ටං කාමාභියෝගාච්ච නිවෘත්තලජ්ජම් ।
ක්ෂමස්ව තාවත්පරවීරහංත ස්ත්වද්භ්රාතරං වානරවංශනාථම් ॥ 56 ॥
මහර්ෂයෝ ධර්මතපෝऽභිකාමාඃ කාමානුකාමාඃ ප්රතිබද්ධමෝහාඃ ।
අයං ප්රකෘත්යා චපලඃ කපිස්තු කථං න සජ්ජේත සුඛේෂු රාජා ॥ 57 ॥
ඉත්යේවමුක්ත්වා වචනං මහාර්ථං සා වානරී ලක්ෂ්මණමප්රමේයම් ।
පුන ස්සඛේදං මදවිහ්වලංච භර්තුර්හිතං වාක්යමිදං බභාෂේ ॥ 58 ॥
උද්යෝගස්තු චිරාජ්ඤප්ත ස්සුග්රීවේණ නරෝත්තම ।
කාමස්යාපි විධේයේන තවාර්ථප්රතිසාධනේ ॥ 59 ॥
ආගතා හි මහාවීර්යා හරයඃ කාමරූපිණඃ ।
කෝටීශතසහස්රාණි නානානගනිවාසිනඃ ॥ 60 ॥
තදාගච්ඡ මහාබාහෝ චාරිත්රං රක්ෂිතං ත්වයා ।
අච්ඡලං මිත්රභාවේන සතාං දාරාවලෝකනම් ॥ 61 ॥
තාරයා චාභ්යනුජ්ඤාතස්ත්වරයා චාපි චෝදිතඃ ।
ප්රවිවේශ මහාබාහුරභ්යංතරමරිංදමඃ ॥ 62 ॥
තත ස්සුග්රීවමාසීනං කාංචනේ පරමාසනේ ।
මහාර්හාස්තරණෝපේතේ දදර්ශාදිත්යසන්නිභම් ॥ 63 ॥
දිව්යාභණචිත්රාංගං දිව්යරූපං යශස්විනම් ।
දිව්යමාල්යාංබරධරං මහේංද්රමිව දුර්ජයම් ॥ 64 ॥
දිව්යාභරණමාලාභිඃ ප්රමදාභි ස්සමාවෘතම් ।
සංරබ්ධතරරක්තාක්ෂෝ බභූවාංතකසන්නිභඃ ॥ 65 ॥
රුමාං තු වීර පරිරභ්ය ගාඪං වරාසනස්ථෝ වරහේමවර්ණඃ ।
දදර්ශ සෞමිත්රිමදීනසත්ත්වං විශාලනේත්රස්සුවිශාලනේත්රම් ॥ 66 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කිංධාකාංඩේ ත්රයස්ත්රිංශස්සර්ගඃ ॥
