શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ અષ્ટાવિંશસ્સર્ગઃ ।
સ એવં બ્રુવતીં સીતાં ધર્મજ્ઞો ધર્મવત્સલઃ ।
ન નેતું કુરુતે બુદ્ધિં વને દુઃખાનિ ચિંતયન્ ॥ 1 ॥
સાંત્વયિત્વા પુનસ્તાં તુ બાષ્પદૂષિતલોચનામ્ ।
નિવર્તનાર્થે ધર્માત્મા વાક્યમેતદુવાચ હ ॥ 2 ॥
સીતે મહાકુલીનાઽસિ ધર્મે ચ નિરતા સદા ।
ઇહાઽચર સ્વધર્મં ત્વં મે યથા મનસસ્સુખમ્ ॥ 3 ॥
સીતે યથા ત્વાં વક્ષ્યામિ તથા કાર્યં ત્વયાઽબલે ।
વને હિ બહવો દોષા વદતસ્તાન્નિબોધ મે ॥ 4 ॥
સીતે વિમુચ્યતામેષા વનવાસકૃતા મતિઃ ।
બહુદોષં હિ કાંતારં વનમિત્યભિધીયતે ॥ 5 ॥
હિતબુદ્ધ્યા ખલુ વચો મયૈતદભિધીયતે ।
સદા સુખં ન જાનામિ દુઃખમેવ સદા વનમ્ ॥ 6 ॥
ગિરિનિર્ઝરસંભૂતા ગિરિકંદર વાસિનામ્ ।
સિંહાનાં નિનદા દુઃખા શ્શ્રોતું દુઃખમતો વનમ્ ॥ 7 ॥
ક્રીડમાનાશ્ચ વિસ્રબ્ધા મત્તા શ્શૂન્યે મહામૃગાઃ ।
દૃષ્ટ્વા સમભિવર્તંતે સીતે દુઃખમતો વનમ્ ॥ 8 ॥
સગ્રાહા સ્સરિતશ્ચૈવ પંકવત્યસ્સુ દુસ્તરાઃ ।
મત્તૈરપિ ગજૈર્નિત્યમતો દુઃખતરં વનમ્ ॥ 9 ॥
લતાકંટકસંકીર્ણાઃ કૃકવાકૂપનાદિતાઃ ।
નિરપાશ્ચ સુદુર્ગાશ્ચ માર્ગા દુઃખમતો વનમ્ ॥ 10 ॥
સુપ્યતે પર્ણશય્યાસુ સ્વયં ભગ્નાસુ ભૂતલે ।
રાત્રિષુ શ્રમખિન્નેન તસ્માદ્દુઃખતરં વનમ્ ॥ 11 ॥
અહોરાત્રં ચ સંતોષઃ કર્તવ્યો નિયતાત્મના ।
ફલૈર્વૃક્ષાવપતિતૈ સ્સીતે દુઃખમતો વનમ્ ॥ 12 ॥
ઉપવાસશ્ચ કર્તવ્યો યથા પ્રાણેન મૈથિલિ ।
જટાભારશ્ચ કર્તવ્યો વલ્કલાંબરધારિણા ॥ 13 ॥
દેવતાનાં પિત્રૂણાં કર્તવ્યં વિધિપૂર્વકમ્ ।
પ્રાપ્તાનામતિથીનાં ચ નિત્યશઃ પ્રતિપૂજનમ્ ॥ 14 ॥
કાર્યસ્ત્રિરભિષેકશ્ચ કાલે કાલે ચ નિત્યશઃ ।
ચરતા નિયમેનૈવ તસ્માદ્ધુઃખતરં વનમ્ ॥ 15 ॥
ઉપહારશ્ચ કર્તવ્યઃ કુસુમૈ સ્સ્વયમાહૃતૈઃ ।
આર્ષેણ વિધિના વેદ્યાં બાલે દુઃખમતો વનમ્ ॥ 16 ॥
યથાલબ્ધેન કર્તવ્યઃ સંતોષસ્તેન મૈથિલિ ।
યતાહારૈર્વનચરૈ ર્નિત્યં દુઃખમતો વનમ્ ॥ 17 ॥
અતીવ વાતાસ્તિમિરં બુભુક્ષા ચાત્ર નિત્યશઃ ।
ભયાનિ ચ મહાંત્યત્ર તતો દુઃખતરં વનમ્ ॥ 18 ॥
સરીસૃપાશ્ચ બહવો બહુરૂપાશ્ચ ભામિનિ ।
ચરંતિ પૃથિવીં દર્પાત્તતો દુઃખતરં વનમ્ ॥ 19 ॥
નદી નિલયના સ્સર્પા નદીકુટિલગામિનઃ ।
તિષઠંત્યાવૃત્ય પંથાનં તતો દુઃખતરં વનમ્ ॥ 20 ॥
પતંગા વૃશ્ચિકાઃ કીટા દંશાશ્ચ મશકૈ સ્સહ ।
બાધંતે નિત્યમબલે સર્વં દુઃખમતો વનમ્ ॥ 21 ॥
દ્રુમાઃ કંટકિનશ્ચૈવ કુશાઃ કાશાશ્ચ ભામિનિ ।
વને વ્યાકુલશાખાગ્રાસ્તેન દુઃખતરં વનમ્ ॥ 22 ॥
કાયક્લેશાશ્ચ બહવો ભયાનિ વિવિધાનિ ચ ।
અરણ્યવાસે વસતો દુઃખમેવ તતો વનમ્ ॥ 23 ॥
ક્રોધલોભૌ વિમોક્તવ્યૌ કર્તવ્યા તપસે મતિઃ ।
ન ભેતવ્યં ચ ભેતવ્યે નિત્યં દુઃખમતો વનમ્ ॥ 24 ॥
તદલં તે વનં ગત્વા ક્ષમં ન હિ વનં તવ ।
વિમૃશન્નિહ પશ્યામિ બહુદોષતરં વનમ્ ॥ 25 ॥
વનંતુ નેતું ન કૃતા મતિસ્તદા બભૂવ રામેણ યદા મહાત્મના ।
ન તસ્ય સીતા વચનં ચકાર ત ત્તતોઽબ્રવીદ્રામમિદં સુદુઃખિતા ॥ 26 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે અષ્ટાવિંશસ્સર્ગઃ ॥
