ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ അഷ്ടാവിംശസ്സര്ഗഃ ।
സ ഏവം ബ്രുവതീം സീതാം ധര്മജ്ഞോ ധര്മവത്സലഃ ।
ന നേതും കുരുതേ ബുദ്ധിം വനേ ദുഃഖാനി ചിംതയന് ॥ 1 ॥
സാംത്വയിത്വാ പുനസ്താം തു ബാഷ്പദൂഷിതലോചനാമ് ।
നിവര്തനാര്ഥേ ധര്മാത്മാ വാക്യമേതദുവാച ഹ ॥ 2 ॥
സീതേ മഹാകുലീനാഽസി ധര്മേ ച നിരതാ സദാ ।
ഇഹാഽചര സ്വധര്മം ത്വം മേ യഥാ മനസസ്സുഖമ് ॥ 3 ॥
സീതേ യഥാ ത്വാം വക്ഷ്യാമി തഥാ കാര്യം ത്വയാഽബലേ ।
വനേ ഹി ബഹവോ ദോഷാ വദതസ്താന്നിബോധ മേ ॥ 4 ॥
സീതേ വിമുച്യതാമേഷാ വനവാസകൃതാ മതിഃ ।
ബഹുദോഷം ഹി കാംതാരം വനമിത്യഭിധീയതേ ॥ 5 ॥
ഹിതബുദ്ധ്യാ ഖലു വചോ മയൈതദഭിധീയതേ ।
സദാ സുഖം ന ജാനാമി ദുഃഖമേവ സദാ വനമ് ॥ 6 ॥
ഗിരിനിര്ഝരസംഭൂതാ ഗിരികംദര വാസിനാമ് ।
സിംഹാനാം നിനദാ ദുഃഖാ ശ്ശ്രോതും ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 7 ॥
ക്രീഡമാനാശ്ച വിസ്രബ്ധാ മത്താ ശ്ശൂന്യേ മഹാമൃഗാഃ ।
ദൃഷ്ട്വാ സമഭിവര്തംതേ സീതേ ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 8 ॥
സഗ്രാഹാ സ്സരിതശ്ചൈവ പംകവത്യസ്സു ദുസ്തരാഃ ।
മത്തൈരപി ഗജൈര്നിത്യമതോ ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 9 ॥
ലതാകംടകസംകീര്ണാഃ കൃകവാകൂപനാദിതാഃ ।
നിരപാശ്ച സുദുര്ഗാശ്ച മാര്ഗാ ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 10 ॥
സുപ്യതേ പര്ണശയ്യാസു സ്വയം ഭഗ്നാസു ഭൂതലേ ।
രാത്രിഷു ശ്രമഖിന്നേന തസ്മാദ്ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 11 ॥
അഹോരാത്രം ച സംതോഷഃ കര്തവ്യോ നിയതാത്മനാ ।
ഫലൈർവൃക്ഷാവപതിതൈ സ്സീതേ ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 12 ॥
ഉപവാസശ്ച കര്തവ്യോ യഥാ പ്രാണേന മൈഥിലി ।
ജടാഭാരശ്ച കര്തവ്യോ വല്കലാംബരധാരിണാ ॥ 13 ॥
ദേവതാനാം പിത്രൂണാം കര്തവ്യം വിധിപൂർവകമ് ।
പ്രാപ്താനാമതിഥീനാം ച നിത്യശഃ പ്രതിപൂജനമ് ॥ 14 ॥
കാര്യസ്ത്രിരഭിഷേകശ്ച കാലേ കാലേ ച നിത്യശഃ ।
ചരതാ നിയമേനൈവ തസ്മാദ്ധുഃഖതരം വനമ് ॥ 15 ॥
ഉപഹാരശ്ച കര്തവ്യഃ കുസുമൈ സ്സ്വയമാഹൃതൈഃ ।
ആര്ഷേണ വിധിനാ വേദ്യാം ബാലേ ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 16 ॥
യഥാലബ്ധേന കര്തവ്യഃ സംതോഷസ്തേന മൈഥിലി ।
യതാഹാരൈർവനചരൈ ര്നിത്യം ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 17 ॥
അതീവ വാതാസ്തിമിരം ബുഭുക്ഷാ ചാത്ര നിത്യശഃ ।
ഭയാനി ച മഹാംത്യത്ര തതോ ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 18 ॥
സരീസൃപാശ്ച ബഹവോ ബഹുരൂപാശ്ച ഭാമിനി ।
ചരംതി പൃഥിവീം ദര്പാത്തതോ ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 19 ॥
നദീ നിലയനാ സ്സര്പാ നദീകുടിലഗാമിനഃ ।
തിഷഠംത്യാവൃത്യ പംഥാനം തതോ ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 20 ॥
പതംഗാ വൃശ്ചികാഃ കീടാ ദംശാശ്ച മശകൈ സ്സഹ ।
ബാധംതേ നിത്യമബലേ സർവം ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 21 ॥
ദ്രുമാഃ കംടകിനശ്ചൈവ കുശാഃ കാശാശ്ച ഭാമിനി ।
വനേ വ്യാകുലശാഖാഗ്രാസ്തേന ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 22 ॥
കായക്ലേശാശ്ച ബഹവോ ഭയാനി വിവിധാനി ച ।
അരണ്യവാസേ വസതോ ദുഃഖമേവ തതോ വനമ് ॥ 23 ॥
ക്രോധലോഭൌ വിമോക്തവ്യൌ കര്തവ്യാ തപസേ മതിഃ ।
ന ഭേതവ്യം ച ഭേതവ്യേ നിത്യം ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 24 ॥
തദലം തേ വനം ഗത്വാ ക്ഷമം ന ഹി വനം തവ ।
വിമൃശന്നിഹ പശ്യാമി ബഹുദോഷതരം വനമ് ॥ 25 ॥
വനംതു നേതും ന കൃതാ മതിസ്തദാ ബഭൂവ രാമേണ യദാ മഹാത്മനാ ।
ന തസ്യ സീതാ വചനം ചകാര ത ത്തതോഽബ്രവീദ്രാമമിദം സുദുഃഖിതാ ॥ 26 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ അഷ്ടാവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
