ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସ ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତୀଂ ସୀତାଂ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ ।
ନ ନେତୁଂ କୁରୁତେ ବୁଦ୍ଧିଂ ଵନେ ଦୁଃଖାନି ଚିଂତୟନ୍ ॥ 1 ॥
ସାଂତ୍ଵୟିତ୍ଵା ପୁନସ୍ତାଂ ତୁ ବାଷ୍ପଦୂଷିତଲୋଚନାମ୍ ।
ନିଵର୍ତନାର୍ଥେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵାକ୍ୟମେତଦୁଵାଚ ହ ॥ 2 ॥
ସୀତେ ମହାକୁଲୀନାଽସି ଧର୍ମେ ଚ ନିରତା ସଦା ।
ଇହାଽଚର ସ୍ଵଧର୍ମଂ ତ୍ଵଂ ମେ ୟଥା ମନସସ୍ସୁଖମ୍ ॥ 3 ॥
ସୀତେ ୟଥା ତ୍ଵାଂ ଵକ୍ଷ୍ୟାମି ତଥା କାର୍ୟଂ ତ୍ଵୟାଽବଲେ ।
ଵନେ ହି ବହଵୋ ଦୋଷା ଵଦତସ୍ତାନ୍ନିବୋଧ ମେ ॥ 4 ॥
ସୀତେ ଵିମୁଚ୍ୟତାମେଷା ଵନଵାସକୃତା ମତିଃ ।
ବହୁଦୋଷଂ ହି କାଂତାରଂ ଵନମିତ୍ୟଭିଧୀୟତେ ॥ 5 ॥
ହିତବୁଦ୍ଧ୍ୟା ଖଲୁ ଵଚୋ ମୟୈତଦଭିଧୀୟତେ ।
ସଦା ସୁଖଂ ନ ଜାନାମି ଦୁଃଖମେଵ ସଦା ଵନମ୍ ॥ 6 ॥
ଗିରିନିର୍ଝରସଂଭୂତା ଗିରିକଂଦର ଵାସିନାମ୍ ।
ସିଂହାନାଂ ନିନଦା ଦୁଃଖା ଶ୍ଶ୍ରୋତୁଂ ଦୁଃଖମତୋ ଵନମ୍ ॥ 7 ॥
କ୍ରୀଡମାନାଶ୍ଚ ଵିସ୍ରବ୍ଧା ମତ୍ତା ଶ୍ଶୂନ୍ୟେ ମହାମୃଗାଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମଭିଵର୍ତଂତେ ସୀତେ ଦୁଃଖମତୋ ଵନମ୍ ॥ 8 ॥
ସଗ୍ରାହା ସ୍ସରିତଶ୍ଚୈଵ ପଂକଵତ୍ୟସ୍ସୁ ଦୁସ୍ତରାଃ ।
ମତ୍ତୈରପି ଗଜୈର୍ନିତ୍ୟମତୋ ଦୁଃଖତରଂ ଵନମ୍ ॥ 9 ॥
ଲତାକଂଟକସଂକୀର୍ଣାଃ କୃକଵାକୂପନାଦିତାଃ ।
ନିରପାଶ୍ଚ ସୁଦୁର୍ଗାଶ୍ଚ ମାର୍ଗା ଦୁଃଖମତୋ ଵନମ୍ ॥ 10 ॥
ସୁପ୍ୟତେ ପର୍ଣଶୟ୍ୟାସୁ ସ୍ଵୟଂ ଭଗ୍ନାସୁ ଭୂତଲେ ।
ରାତ୍ରିଷୁ ଶ୍ରମଖିନ୍ନେନ ତସ୍ମାଦ୍ଦୁଃଖତରଂ ଵନମ୍ ॥ 11 ॥
ଅହୋରାତ୍ରଂ ଚ ସଂତୋଷଃ କର୍ତଵ୍ୟୋ ନିୟତାତ୍ମନା ।
ଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷାଵପତିତୈ ସ୍ସୀତେ ଦୁଃଖମତୋ ଵନମ୍ ॥ 12 ॥
ଉପଵାସଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ୟୋ ୟଥା ପ୍ରାଣେନ ମୈଥିଲି ।
ଜଟାଭାରଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ୟୋ ଵଲ୍କଲାଂବରଧାରିଣା ॥ 13 ॥
ଦେଵତାନାଂ ପିତ୍ରୂଣାଂ କର୍ତଵ୍ୟଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ।
ପ୍ରାପ୍ତାନାମତିଥୀନାଂ ଚ ନିତ୍ୟଶଃ ପ୍ରତିପୂଜନମ୍ ॥ 14 ॥
କାର୍ୟସ୍ତ୍ରିରଭିଷେକଶ୍ଚ କାଲେ କାଲେ ଚ ନିତ୍ୟଶଃ ।
ଚରତା ନିୟମେନୈଵ ତସ୍ମାଦ୍ଧୁଃଖତରଂ ଵନମ୍ ॥ 15 ॥
ଉପହାରଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ୟଃ କୁସୁମୈ ସ୍ସ୍ଵୟମାହୃତୈଃ ।
ଆର୍ଷେଣ ଵିଧିନା ଵେଦ୍ୟାଂ ବାଲେ ଦୁଃଖମତୋ ଵନମ୍ ॥ 16 ॥
ୟଥାଲବ୍ଧେନ କର୍ତଵ୍ୟଃ ସଂତୋଷସ୍ତେନ ମୈଥିଲି ।
ୟତାହାରୈର୍ଵନଚରୈ ର୍ନିତ୍ୟଂ ଦୁଃଖମତୋ ଵନମ୍ ॥ 17 ॥
ଅତୀଵ ଵାତାସ୍ତିମିରଂ ବୁଭୁକ୍ଷା ଚାତ୍ର ନିତ୍ୟଶଃ ।
ଭୟାନି ଚ ମହାଂତ୍ୟତ୍ର ତତୋ ଦୁଃଖତରଂ ଵନମ୍ ॥ 18 ॥
ସରୀସୃପାଶ୍ଚ ବହଵୋ ବହୁରୂପାଶ୍ଚ ଭାମିନି ।
ଚରଂତି ପୃଥିଵୀଂ ଦର୍ପାତ୍ତତୋ ଦୁଃଖତରଂ ଵନମ୍ ॥ 19 ॥
ନଦୀ ନିଲୟନା ସ୍ସର୍ପା ନଦୀକୁଟିଲଗାମିନଃ ।
ତିଷଠଂତ୍ୟାଵୃତ୍ୟ ପଂଥାନଂ ତତୋ ଦୁଃଖତରଂ ଵନମ୍ ॥ 20 ॥
ପତଂଗା ଵୃଶ୍ଚିକାଃ କୀଟା ଦଂଶାଶ୍ଚ ମଶକୈ ସ୍ସହ ।
ବାଧଂତେ ନିତ୍ୟମବଲେ ସର୍ଵଂ ଦୁଃଖମତୋ ଵନମ୍ ॥ 21 ॥
ଦ୍ରୁମାଃ କଂଟକିନଶ୍ଚୈଵ କୁଶାଃ କାଶାଶ୍ଚ ଭାମିନି ।
ଵନେ ଵ୍ୟାକୁଲଶାଖାଗ୍ରାସ୍ତେନ ଦୁଃଖତରଂ ଵନମ୍ ॥ 22 ॥
କାୟକ୍ଲେଶାଶ୍ଚ ବହଵୋ ଭୟାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ।
ଅରଣ୍ୟଵାସେ ଵସତୋ ଦୁଃଖମେଵ ତତୋ ଵନମ୍ ॥ 23 ॥
କ୍ରୋଧଲୋଭୌ ଵିମୋକ୍ତଵ୍ୟୌ କର୍ତଵ୍ୟା ତପସେ ମତିଃ ।
ନ ଭେତଵ୍ୟଂ ଚ ଭେତଵ୍ୟେ ନିତ୍ୟଂ ଦୁଃଖମତୋ ଵନମ୍ ॥ 24 ॥
ତଦଲଂ ତେ ଵନଂ ଗତ୍ଵା କ୍ଷମଂ ନ ହି ଵନଂ ତଵ ।
ଵିମୃଶନ୍ନିହ ପଶ୍ୟାମି ବହୁଦୋଷତରଂ ଵନମ୍ ॥ 25 ॥
ଵନଂତୁ ନେତୁଂ ନ କୃତା ମତିସ୍ତଦା ବଭୂଵ ରାମେଣ ୟଦା ମହାତ୍ମନା ।
ନ ତସ୍ୟ ସୀତା ଵଚନଂ ଚକାର ତ ତ୍ତତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ରାମମିଦଂ ସୁଦୁଃଖିତା ॥ 26 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
