ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ അഷ്ടചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
തേഷാമേവം വിഷണ്ണാനാം പീഡിതാനാമതീവ ച ।
ബാഷ്പവിപ്ലുതനേത്രാണാം സശോകാനാം മുമൂര്ഷയാ ॥ 1 ॥
അനുഗമ്യ നിവൃത്താനാം രാമം നഗരവാസിനാമ് ।
ഉദ്ഗതാനീവ സത്വാനി ബഭൂവുരമനസ്വിനാമ് ॥ 2 ॥
തേഷാമേവം വിഷണ്ണാനാം പീഡിതാനാമതീവ ച ।
ബാഷ്പവിപ്ലുതനേത്രാണാം സശോകാനാം മുമൂര്ഷയാ ॥ 3 ॥
അനുഗമ്യ നിവൃത്താനാം രാമം നഗരവാസിനാമ് ।
ഉദ്ഗതാനീവ സത്വാനി ബഭൂവുരമനസ്വിനാമ് ॥ 4 ॥
സ്വം സ്വം നിലയമാഗമ്യ പുത്രദാരൈസ്സമാവൃതാ ।
അശ്രൂണി മുമുചുസ്സർവേ ബാഷ്പേണ പിഹിതാനനാഃ ॥ 5 ॥
ന ചാഹൃഷ്യന് നചാമോദന് വണിജോ ന പ്രസാരയന് ।
ന ചാശോഭംത പണ്യാനി നാപചന് ഗൃഹമേധിനഃ ॥ 6 ॥
നഷ്ടം ദൃഷ്ട്വാ നാഭ്യനംദന് വിപുലം വാ ധനാഗമമ് ।
പുത്രം പ്രഥമജം ലബ്ധ്വാ ജനനീ നാഭ്യനംദത ॥ 7 ॥
ഗൃഹേ ഗൃഹേ രുദംത്യശ്ച ഭര്താരം ഗൃഹമാഗതമ് ।
വ്യഗര്ഹയംത ദുഃഖാര്താ വാഗ്ഭിസ്തോത്രൈരിവ ദ്വിപാന് ॥ 8 ॥
കിം നു തേഷാം ഗൃഹൈഃ കാര്യം കിം ദാരൈഃ കിം ധനേന വാ ।
പുത്രൈർവാ കിം സുഖൈർവാപി യേ ന പശ്യംതി രാഘവമ് ॥ 9 ॥
ഏകഃ സത്പുരുഷോ ലോകേ ലക്ഷ്മണ സ്സഹ സീതയാ ।
യോഽനുഗച്ഛതി കാകുത്സ്ഥം രാമം പരിചരന് വനേ ॥ 10 ॥
ആപഗാഃ കൃതപുണ്യാസ്താ പദ്മിന്യശ്ച സരാംസി ച ।
യേഷു സ്നാസ്യതി കാകുത്സ്ഥോ വിഗാഹ്യ സലിലം ശുചി ॥ 11 ॥
ശോഭയിഷ്യംതി കാകുത്സ്ഥമടവ്യോ രമ്യകാനനാഃ ।
ആപഗാശ്ച മഹാനൂപാഃ സാനുമംതശ്ച പർവതാഃ ॥ 12 ॥
കാനനം വാപി ശൈലം വാ യം രാമോഽധിഗമിഷ്യതി ।
പ്രിയാതിഥിമിവ പ്രാപ്തം നൈനം ശക്ഷ്യംത്യനര്ചിതുമ് ॥ 13 ॥
വിചിത്രകുസുമാപീഡാ ബഹുമംജരി ധാരിണഃ ।
രാഘവം ദര്ശയിഷ്യംതി നഗാ ഭ്രമരശാലിനഃ ॥ 14 ॥
അകാലേ ചാപി മുഖ്യാനി പുഷ്പാണി ച ഫലാനി ച ।
ദര്ശയിഷ്യംത്യനുക്രോശാദ്ഗിരയോ രാമമാഗതമ് ॥ 15 ॥
പ്രസ്രവിഷ്യംതി തോയാനി വിമലാനി മഹീധരാഃ ।
വിദര്ശയംതോ വിവിധാന് ഭൂയശ്ചിത്രാംശ്ച നിര്ഝരാന് ॥ 16 ॥
പാദപാഃ പർവതാഗ്രേഷു രമയിഷ്യംതി രാഘവമ് ।
യത്ര രാമോ ഭയം നാത്ര നാസ്തി തത്ര പരാഭവഃ ॥ 17 ॥
സ ഹി ശൂരോ മഹാബാഹുഃ പുത്രോ ദശരഥസ്യ ച ।
പുരാ ഭവതി നോദൂരാദനുഗച്ഛാമ രാഘവമ് ॥ 18 ॥
പാദച്ഛായാ സുഖാ ഭര്തുസ്താദൃശസ്യ മഹാത്മനഃ ।
സ ഹി നാഥോ ജനസ്യാസ്യ സ ഗതി സ്സപരായണമ് ॥ 19 ॥
വയം പരിചരിഷ്യാമഃ സീതാം യൂയം തു രാഘവമ് ।
ഇതി പൌരസ്ത്രിയോ ഭര്തൃന് ദുഖാര്താസ്തത്തദബ്രുവന് ॥ 20 ॥
യുഷ്മാകം രാഘവോഽരണ്യേ യോഗക്ഷേമം വിധാസ്യതി ।
സീതാ നാരീജനസ്യാസ്യ യോഗക്ഷേമം കരിഷ്യതി ॥ 21 ॥
കോ ന്വനേനാഽപ്രതീതേന സോത്കംഠിതജനേന ച ।
സംപ്രിയേതാമനോജ്ഞേന വാസേന ഹൃതചേതസാ ॥ 22 ॥
കൈകേയ്യാ യദി ചേ ദ്രാജ്യം സ്യാദധര്മ്യമനാഥവത് ।
ന ഹി നോ ജീവിതേനാര്ഥഃ കുതഃ പുത്രൈഃ കുതോ ധനൈഃ ॥ 23 ॥
യയാ പുത്രശ്ച ഭര്താ ച ത്യക്താവൈശ്വര്യകാരണാത് ।
കം സാ പരിഹരേദന്യം കൈകേയീ കുലപാംസനീ ॥ 24 ॥
കൈകേയ്യാ ന വയം രാജ്യേ ഭൃതകാ നിവസേമഹി ।
ജീവംത്യാ ജാതു ജീവംത്യഃ പുത്രൈരപി ശപാമഹേ ॥ 25 ॥
യാ പുത്രം പാര്ഥിവേംദ്രസ്യ പ്രവാസയതി നിര്ഘൃണാ ।
കസ്താം പ്രാപ്യ സുഖം ജീവേദധര്മ്യാം ദുഷ്ടചാരിണീമ് ॥ 26 ॥
ഉപദ്രുതമിദം സർവമനാലംബമനായകമ് ।
കൈകേയ്യാ ഹി കൃതേ സർവം വിനാശമുപയാസ്യതി ॥ 27 ॥
ന ഹി പ്രവ്രജിതേ രാമേ ജീവിഷ്യതി മഹീപതിഃ ।
മൃതേ ദശരഥേ വ്യക്തം വിലാപസ്തദനംതരമ് ॥ 28 ॥
തേ വിഷം പിബതാലോഡ്യ ക്ഷീണപുണ്യാ സ്സുദുര്ഗതാഃ ।
രാഘവം വാനുഗച്ഛധ്വമശ്രുതിം വാപി ഗച്ഛത ॥ 29 ॥
മിഥ്യാപ്രവ്രാജിതോ രാമ സ്സസീത സ്സഹലക്ഷ്മണഃ ।
ഭരതേ സന്നിസൃഷ്ടാസ്സ്മ സ്സൌനികേ പശവോ യഥാ ॥ 30 ॥
പൂര്ണചംദ്രാനന ശ്ശ്യാമോ ഗൂഢജത്രുരരിംദമഃ ।
ആജാനുബാഹുഃ പദ്മാക്ഷോ രാമോ ലക്ഷ്മണപൂർവജഃ ॥ 31 ॥
പൂർവാഭിഭാഷീ മധുര സ്സത്യവാദീ മഹാബലഃ ।
സൌമ്യസ്സർവസ്യ ലോകസ്യ ചംദ്രവത്പ്രിയദര്ശനഃ ॥ 32 ॥
നൂനം പുരുഷശാര്ദൂലോ മത്തമാതംഗവിക്രമഃ ।
ശോഭയിഷ്യത്യരണ്യാനി വിചരന് സ മഹാരഥഃ ॥ 33 ॥
താസ്തഥാ വിലപംത്യസ്തു നഗരേ നാഗരസ്ത്രിയഃ ।
ചുക്രുശു ര്ദുഃഖസംതപ്താ മൃത്യോരിവ ഭയാഗമേ ॥ 34 ॥
ഇത്യേവം വിലപംതീനാം സ്ത്രീണാം വേശ്മസു രാഘവമ് ।
ജഗാമാസ്തം ദിനകരോ രജനീ ചാഭ്യവര്തത ॥ 35 ॥
നഷ്ടജ്വലനസംതാപാ പ്രശാംതാധ്യായസത്കഥാ ।
തിമിരേണാഭിലിപ്തേവ സാ തദാ നഗരീ ബഭൌ ॥ 36 ॥
ഉപശാംതവണിക്പണ്യാ നഷ്ടഹര്ഷാ നിരാശ്രയാ ।
അയോധ്യാ നഗരീ ചാസീന്നഷ്ടതാരമിവാംബരമ് ॥ 37 ॥
തഥാ സ്ത്രിയോ രാമനിമിത്തമാതുരാ യഥാ സുതേ ഭ്രാതരി വാ വിവാസിതേ ।
വിലപ്യ ദീനാ രുരുദുർവിചേതസ സ്സൂതൈര്ഹി താസാമധികോ ഹി സോഽഭവത് ॥ 38 ॥
പ്രശാംതഗീതോത്സവനൃത്തവാദനാ വ്യപാസ്തഹര്ഷാ പിഹിതാപണോദയാ ।
തദാ ഹ്യയോധ്യാ നഗരീ ബഭൂവ സാ മഹാര്ണവ സ്സംക്ഷപിതോദകോ യഥാ ॥ 39 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ അഷ്ടചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
