ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ചതുഃസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
താം തഥാ ഗര്ഹയിത്വാ തു മാതരം ഭരതസ്തദാ ।
രോഷേണ മഹതാഽവിഷ്ടഃ പുനരേവാബ്രവീദ്വചഃ ॥ 1 ॥
രാജ്യാദ്ഭ്രംശസ്വ കൈകേയി നൃശംസേ ദുഷ്ടചാരിണി ।
പരിത്യക്താ ച ധര്മേണ മാ മൃതം രുദതീ ഭവ ॥ 2 ॥
കിന്നു തേഽദൂഷയദ്രാജാ രാമോ വാ ഭൃശധാര്മികഃ ।
യയോര്മൃത്യുർവിവാസശ്ച ത്വത്കൃതേ തുല്യമാഗതൌ ॥ 3 ॥
ഭ്രൂണഹത്യാമസി പ്രാപ്താ കുലസ്യാസ്യ വിനാശനാത് ।
കൈകേയി നരകം ഗച്ഛ മാ ച ഭര്തു സ്സലോകതാമ് ॥ 4 ॥
യത്ത്വയാ ഹീദൃശം പാപം കൃതം ഘോരേണ കര്മണാ ।
സർവലോകപ്രിയം ഹിത്വാ മമാപ്യാപാദിതം ഭയമ് ॥ 5 ॥
ത്വത്കൃതേ മേ പിതാ വൃത്തോ രാമശ്ചാരണ്യമാശ്രിതഃ ।
അയശോ ജീവലോകേ ച ത്വയാഽഹം പ്രതിപാദിതഃ ॥ 6 ॥
മാതൃരൂപേ മമാമിത്രേ നൃശംസേ രാജ്യകാമുകേ ।
ന തേഽഹ മഭിഭാഷ്യോഽസ്മി ദുർവൃത്തേ പതിഘാതിനി ॥ 7 ॥
കൌസല്യാ ച സുമിത്രാ ച യാശ്ചാന്യാ മമ മാതരഃ ।
ദുഃഖേന മഹതാഽവിഷ്ടാസ്ത്വാം പ്രാപ്യ കുലദൂഷിണീമ് ॥ 8 ॥
ന ത്വമശ്വപതേഃ കന്യാ ധര്മരാജസ്യ ധീമതഃ ।
രാക്ഷസീ തത്ര ജാതാഽസി കുലപ്രധ്വംസിനീ പിതുഃ ॥ 9 ॥
യത്ത്വയാ ധാര്മികോ രാമോ നിത്യം സത്യപരായണഃ ।
വനം പ്രസ്ഥാപിതോ ദുഃഖാത്പിതാ ച ത്രിദിവം ഗതഃ ॥ 10 ॥
യത്പ്രധാനാഽസി തത്പാപം മയി പിത്രാ വിനാകൃതേ ।
ഭ്രാതൃഭ്യാം ച പരിത്യക്തേ സർവലോകസ്യ ചാപ്രിയേ ॥ 11 ॥
കൌസല്യാം ധര്മസംയുക്താം വിയുക്താം പാപനിശ്ചയേ ।
കൃത്വാ കം പ്രാപ്സ്യസേ ത്വദ്യ ലോകം നിരയഗാമിനി ॥ 12 ॥
കിം നാവബുധ്യസേ ക്രൂരേ നിയതം ബംധുസംശ്രയമ് ।
ജ്യേഷ്ഠം പിതൃസമം രാമം കൌസല്യായാഽത്മസംഭവമ് ॥ 13 ॥
അങഗപ്രത്യങഗജഃ പുത്രോ ഹൃദയാച്ചാപി ജായതേ ।
തസ്മാത്പ്രിയതമോ മാതുഃ പ്രിയാ ഏവ തു ബാംധവാഃ ॥ 14 ॥
അന്യദാ കില ധര്മജ്ഞാ സുരഭി സ്സുരസമ്മതാ ।
വഹമാനൌ ദദര്ശോർവ്യാം പുത്രൌ വിഗതചേതസൌ ॥ 15 ॥
താവര്ധദിവസേ ശ്രാംതൌ ദൃഷ്ട്വാ പുത്രൌ മഹീതലേ ।
രുരോദ പുത്രശോകേന ബാഷ്പപര്യാകുലേക്ഷണാ ॥ 16 ॥
അധസ്താദ്വ്രജതസ്തസ്യാഃ സുരരാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ ।
ബിംദവഃ പതിതാ ഗാത്രേ സൂക്ഷ്മാ സ്സുരഭിഗംധിനഃ ॥ 17 ॥
ഇംദ്രോഽപ്യശ്രുനിപാതം തം സ്വഗാത്രേ പുണ്യഗംധിനമ് ।
സുരഭിം മന്യതേ ദൃഷ്ട്വാ ഭൂയസീം താം സുരേശ്വരഃ ॥ 18 ॥
നിരീക്ഷമാണ ശ്ശക്രസ്താം ദദര്ശ സുരഭിം സ്ഥിതാമ് ।
ആകാശേ വിഷ്ഠിതാം ദീനാം രുദംതീം ഭൃശദുഃഖിതാമ് ॥ 19 ॥
താം ദൃഷ്ട്വാ ശോകസംതപ്താം വജ്രപാണിര്യശസ്വിനീമ് ।
ഇംദ്രഃ പ്രാംജലിരുദ്വിഗ്ന സ്സുരരാജോഽബ്രവീദ്വചഃ ॥ 20 ॥
ഭയം കച്ഛിന്ന ചാസ്മാസു കുതശ്ചിദ്വിദ്യതേ മഹത് ।
കുതോനിമത്തശ്ശോകസ്തേ ബ്രൂഹി സർവഹിതൈഷിണി ॥ 21 ॥
ഏവമുക്താ തു സുരഭി സ്സുരരാജേന ധീമതാ ।
പ്രത്യുവാച തതോ ധീരാ വാക്യം വാക്യവിശാരദാ ॥ 22 ॥
ശാംതം പാപം ന വഃ കിംചിത്കുതശ്ചിദമരാധിപഃ ।
അഹം മഗ്നൌ തു ശോചാമി സ്വപുത്രൌ വിഷമേ സ്ഥിതൌ ॥ 23 ॥
ഏതൌ ദൃഷ്ട്വാ കൃശൌ ദീനൌ സൂര്യരശ്മിപ്രതാപിതൌ ।
ബാധ്യമാനൌ ബലീവര്ധൌ കര്ഷകേണ സുരാധിപ ॥ 24 ॥
മമകായാത്പ്രസൂതൌ ഹി ദുഃഖിതൌ ഭാരപീഡിതൌ ।
യൌ ദൃഷ്ട്വാ പരിതപ്യേഽഹം നാസ്തി പുത്രസമഃ പ്രിയഃ ॥ 25 ॥
യസ്യാഃ പുത്രസഹസ്രൈസ്തു കൃത്സ്നം വ്യാപ്തമിദം ജഗത് ।
താം ദൃഷ്ട്വാ രുദതീം ശക്രോ ന സുതാന്മന്യതേ പരമ് ॥ 26 ॥
സദാഽപ്രതിമവൃത്തായാഃ ലോകധാരണകാമ്യയാ ।
ശ്രീമത്യാ ഗുണനിത്യായാ സ്സ്വഭാവപരിചേഷ്ടയാ ॥ 27 ॥
യസ്യാഃ പുത്രസഹസ്രാണി സാഽപി ശോചതി കാമധുക് ।
കിം പുനര്യാ വിനാ രാമം കൌസല്യാ വര്തയിഷ്യതി ॥ 28 ॥
ഏകപുത്രാ ച സാധ്വീ ച വിവത്സേയം ത്വയാ കൃതാ ।
തസ്മാത്ത്വം സതതം ദുഃഖം പ്രേത്യ ചേഹ ച ലപ്സ്യസേ ॥ 29 ॥
അഹം ഹ്യപചിതിം ഭ്രാതുഃ പിതുശ്ച സകലാമിമാമ് ।
വര്ധനം യശസശ്ചാപി കരിഷ്യാമി ന സംശയഃ ॥ 30 ॥
അനായയിത്വാ തനയം കൌസല്യായാ മഹാബലമ് ।
സ്വയമേവ പ്രവേക്ഷ്യാമി വനം മുനിനിഷേവിതമ് ॥ 31 ॥
ന ഹ്യഹം പാപസംകല്പേ പാപേ പാപം ത്വയാ കൃതമ് ।
ശക്തോ ധാരയിതും പൌരൈരശ്രുകംഠൈ ര്നിരീക്ഷിതഃ ॥ 32 ॥
സാ ത്വമഗ്നിം പ്രവിശ വാ സ്വയം വാ ദംഡകാന്വിശ ।
രജ്ജും ബധാന വാ കംഠേ ന ഹി തേഽന്യത്പരായണമ് ॥ 33 ॥
അഹമപ്യവനീം പ്രാപ്തേ രാമേ സത്യപരാക്രമേ ।
കൃതകൃത്യോ ഭവിഷ്യാമി വിപ്രവാസിതകല്മഷഃ ॥ 34 ॥
ഇതി നാഗ ഇവാരണ്യേ തോമരാംകുശചോദിതഃ ।
പപാത ഭുവി സംകൃദ്ധോ നിശ്ശ്വസന്നിവ പന്നഗഃ ॥ 35 ॥
സംരക്തനേത്ര ശ്ശിഥിലാംഭരസ്തദാ വിധൂതസർവാഭരണഃ പരംതപഃ ।
ബഭൂവ ഭൂമൌ പതിതോ നൃപാത്മജശ്ശചീപതേഃ കേതുരിവോത്സവക്ഷയേ ॥ 36 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ചതുഃസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
