ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିନଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତସ୍ତାଂ ରଜନୀମୁଷ୍ୟ ଭରତସ୍ସପରିଚ୍ଛଦଃ ।
କୃତାତିଥ୍ୟୋ ଭରଦ୍ଵାଜଂ କାମାଦଭିଜଗାମ ହ ॥ 1 ॥
ତଂ ଋଷିଃ ପୁରୁଷଵ୍ୟାଘ୍ରଂ ପ୍ରାଂଜଲିଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ଚାଽଗତମ୍ ।
ହୁତାଗ୍ନିହୋତ୍ରୋ ଭରତଂ ଭରଦ୍ଵାଜୋଽଭ୍ୟଭାଷତ ॥ 2 ॥
କଚ୍ଚିଦତ୍ର ସୁଖା ରାତ୍ରିସ୍ତଵାସ୍ମଦ୍ଵିଷୟେ ଗତା ।
ସମଗ୍ରସ୍ତେ ଜନଃ କଚ୍ଚିଦାତିଥ୍ୟେ ଶଂସ ମେଽନଘ ॥ 3 ॥
ତମୁଵାଚାଂଜଲିଂ କୃତ୍ଵା ଭରତୋଽଭିପ୍ରଣମ୍ୟ ଚ ।
ଆଶ୍ରମାଦଭିନିଷ୍କ୍ରାଂତମୃଷିମୁତ୍ତମତେଜସମ୍ ॥ 4 ॥
ସସୁଖୋଷିତୋଽସ୍ମି ଭଗଵନ୍ସମଗ୍ରବଲଵାହନଃ ।
ତର୍ପିତସ୍ସର୍ଵକାମୈଶ୍ଚ ସାମାତ୍ୟୋ ବଲଵତ୍ତ୍ଵୟା ॥ 5 ॥
ଅପେତକ୍ଲମସଂତାପା ସ୍ସୁଭିକ୍ଷାସ୍ସୁପ୍ରତିଶ୍ରୟାଃ ।
ଅପି ପ୍ରେଷ୍ୟାନୁପାଦାୟ ସର୍ଵେ ସ୍ମ ସୁସୁଖୋଷିତାଃ ॥ 6 ॥
ଆମଂତ୍ରୟେଽହଂ ଭଗଵନ୍ କାମଂ ତ୍ଵାମୃଷିସତ୍ତମଃ ।
ସମୀପଂ ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ଭ୍ରାତୁର୍ମୈତ୍ରେଣେକ୍ଷସ୍ଵ ଚକ୍ଷୁଷା ॥ 7 ॥
ଆଶ୍ରମଂ ତସ୍ୟ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଧାର୍ମିକସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଆଚକ୍ଷ୍ଵ କତମୋ ମାର୍ଗଃ କିୟାନିତି ଚ ଶଂସ ମେ ॥ 8 ॥
ଇତି ପୃଷ୍ଟସ୍ତୁ ଭରତଂ ଭ୍ରାତୃଦର୍ଶନଲାଲସମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ମହାତେଜା ଭରଦ୍ଵାଜୋ ମହାତପାଃ ॥ 9 ॥
ଭରତାର୍ଧତୃତୀୟେଷୁ ୟୋଜନେଷ୍ଵଜନେ ଵନେ ।
ଚିତ୍ରକୂଟୋ ଗିରିସ୍ତତ୍ର ରମ୍ୟନିର୍ଝରକାନନଃ ॥ 10 ॥
ଉତ୍ତରଂ ପାର୍ଶ୍ଵମାସାଦ୍ୟ ତସ୍ୟ ମଂଦାକିନୀ ନଦୀ ।
ପୁଷ୍ପିତଦ୍ରୁମସଂଛନ୍ନା ରମ୍ୟପୁଷ୍ପିତକାନନା ॥ 11 ॥
ଅନଂତରଂ ତତ୍ସରିତଶ୍ଚିତ୍ରକୂଟଶ୍ଚ ପର୍ଵତଃ ।
ତୟୋଃ ପର୍ଣକୁଟୀ ତାତ ତତ୍ର ତୌ ଵସତୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ 12 ॥
ଦକ୍ଷିଣେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ସଵ୍ୟଦକ୍ଷିଣମେଵ ଵା ।
ଗଜଵାଜିରଥାକୀର୍ଣାଂ ଵାହିନୀଂ ଵାହିନୀପତେ ॥ 13 ॥
ଵାହୟସ୍ଵ ମହାଭାଗ ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସି ରାଘଵମ୍ ।
ପ୍ରୟାଣମିତି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରଜରାଜସ୍ୟ ୟୋଷିତଃ ।
ହିତ୍ଵା ୟାନାନି ୟାନାର୍ହାଃ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପର୍ୟଵାରୟନ୍ ॥ 14 ॥
ଵେପମାନା କୃଶା ଦୀନା ସହ ଦେଵ୍ୟା ସୁମିତ୍ରୟା ।
କୌସଲ୍ୟା ତତ୍ର ଜଗ୍ରାହ କରାଭ୍ୟାଂ ଚରଣୌ ମୁନେଃ ॥ 15 ॥
ଅସମୃଦ୍ଧେନ କାମେନ ସର୍ଵଲୋକସ୍ୟ ଗର୍ହିତା ।
କୈକେୟୀ ତସ୍ୟ ଜଗ୍ରାହ ଚରଣୌ ସଵ୍ୟପତ୍ରପା ॥ 16 ॥
ତଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମାଗମ୍ୟ ଭଗଵଂତଂ ମହାମୁନିମ୍ ।
ଅଦୂରାର୍ଭରତସ୍ୟୈଵ ତସ୍ଥୌ ଦୀନମନାସ୍ତଦା ॥ 17 ॥
ତତଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭରତଂ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଦୃଢଵ୍ରତଃ ।
ଵିଶେଷଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ମାତ୍ରୂଣାଂ ତଵ ରାଘଵ ॥ 18 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଭରତୋ ଭରଦ୍ଵାଜେନ ଧୀମତା ।
ଉଵାଚ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଵାକ୍ୟଂ ଵଚନକୋଵିଦଃ ॥ 19 ॥
ୟାମିମାଂ ଭଗଵନ୍ ଦୀନାଂ ଶୋକାନଶନକର୍ଶିତାମ୍ ।
ପିତୁର୍ହି ମହିଷୀଂ ଦେଵୀଂ ଦେଵତାମିଵ ପଶ୍ୟସି ॥ 20 ॥
ଏଷା ତଂ ପୁରଷଵ୍ୟାଘ୍ରଂ ସିଂହଵିକ୍ରାଂତଗାମିନମ୍ ।
କୌସଲ୍ୟା ସୁଷୁଵେ ରାମଂ ଧାତାରମଦିତିର୍ୟଥା ॥ 21 ॥
ଅସ୍ୟା ଵାମଭୁଜଂ ଶ୍ଲିଷ୍ଟା ୟୈଷା ତିଷ୍ଠତି ଦୁର୍ମନାଃ ।
କର୍ଣିକାରସ୍ୟ ଶାଖେଵ ଶୀର୍ଣପୁଷ୍ପା ଵନାଂତରେ ॥ 22 ॥
ଏତସ୍ୟାସ୍ତୁ ସୁତୌ ଦେଵ୍ୟାଃ କୁମାରୌ ଦେଵଵର୍ଣିନୌ ।
ଉଭୌ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶତ୍ରୁଘ୍ନୌ ଵୀରୌ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୌ ॥ 23 ॥
ୟସ୍ୟାଃ କୃତେ ନରଵ୍ୟାଘ୍ରୌ ଜୀଵନାଶମିତୋ ଗତୌ ।
ରାଜପୁତ୍ରଵିହୀନଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦଶରଥୋ ଗତଃ ॥ 24 ॥
କ୍ରୋଧନାମକୃତପ୍ରଜ୍ଞାଂ ଦୃପ୍ତାଂ ସୁଭଗମାନିନୀମ୍ ।
ଐଶ୍ଵର୍ୟକାମାଂ କୈକେୟୀମନାର୍ୟାମାର୍ୟାରୂପିଣୀମ୍ ॥ 25 ॥
ମମୈତାଂ ମାତରଂ ଵିଦ୍ଧି ନୃଶଂସାଂ ପାପନିଶ୍ଚୟାମ୍ ।
ୟତୋମୂଲଂ ହି ପଶ୍ୟାମି ଵ୍ୟସନଂ ମହଦାତ୍ମନଃ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ନରଶାର୍ଦୂଲୋ ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦୟା ଗିରା ।
ସ ନିଶ୍ସ୍ଵାସ ତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ନାଗଃ କୃଦ୍ଧ ଇଵ ଶ୍ଵସନ୍ ॥ 27 ॥
ଭରଦ୍ଵାଜୋ ମହର୍ଷିସ୍ତଂ ବ୍ରୁଵଂତଂ ଭରତଂ ତଥା ।
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ମହାବୁଦ୍ଧିରିଦଂ ଵଚନମର୍ଥଵତ୍ ॥ 28 ॥
ନ ଦୋଷେଣାଵଗଂତଵ୍ୟା କୈକେୟୀ ଭରତ ତ୍ଵୟା ।
ରାମପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ହ୍ୟେତତ୍ସୁଖୋଦର୍କଂ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 29 ॥
ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଋଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ ।
ହିତମେଵ ଭଵିଷ୍ୟଦ୍ଧି ରାମପ୍ରଵ୍ରାଜନାଦିହ ॥ 30 ॥
ଅଭିଵାଦ୍ୟ ତୁ ସଂସିଦ୍ଧଃ କୃତ୍ଵା ଚୈନଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ।
ଆମଂତ୍ର୍ୟ ଭରତ ସ୍ସୈନ୍ୟଂ ୟୁଜ୍ୟତାମିତ୍ୟଚୋଦୟତ୍ ॥ 31 ॥
ତତୋ ଵାଜିରଥାନ୍ୟୁକ୍ତାନ୍ ଦିଵ୍ୟାନ୍ହେମପରିଷ୍କୃତାନ୍ ।
ଅଧ୍ୟାରୋହତ୍ପ୍ରୟାଣାର୍ଥୀ ବହୂନ୍ବହୁଵିଧୋ ଜନଃ ॥ 32 ॥
ଗଜକନ୍ୟା ଗଜାଶ୍ଚୈଵ ହେମକକ୍ଷ୍ୟାଃ ପତାକିନଃ ।
ଜୀମୂତା ଇଵ ଘର୍ମାଂତେ ସଘୋଷାସ୍ସଂପ୍ରତସ୍ଥିରେ ॥ 33 ॥
ଵିଵିଧାନ୍ୟପି ୟାନାନି ମହଂତି ଚ ଲଘୂନି ଚ ।
ପ୍ରୟୟୁ ସ୍ସୁମହାର୍ହାଣି ପାଦୈ ରେଵ ପଦାତୟଃ ॥ 34 ॥
ଅଥ ୟାନପ୍ରଵେକୈସ୍ତୁ କୌସଲ୍ୟାପ୍ରମୁଖାଃ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ।
ରାମଦର୍ଶନକାଂକ୍ଷିଣ୍ୟଃ ପ୍ରୟୟୁର୍ମୁଦିତାସ୍ତଦା ॥ 35 ॥
ଚଂଦ୍ରାର୍କତରୁଣାଭାସାଂ ନିର୍ୟୁକ୍ତାଂ ଶିବିକାଂ ଶୁଭାମ୍ ।
ଆସ୍ଥାୟ ପ୍ରୟୟୌ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭରତ ସ୍ସପରିଚ୍ଛଦଃ ॥ 36 ॥
ସା ପ୍ରୟାତା ମହାସେନା ଗଜଵାଜିରଥାକୁଲା ।
ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମାଵୃତ୍ୟ ମହାମେଘ ଇଵୋତ୍ଥିତଃ ॥ 37 ॥
ଵନାନି ତୁ ଵ୍ୟତିକ୍ରମ୍ୟ ଜୁଷ୍ଟାନି ମୃଗପକ୍ଷିଭିଃ ।
ଗଂଗାୟାଃ ପରଵେଲାୟାଂ ଗିରିଷ୍ଵପି ନଦୀଷୁ ଚ ॥ 38 ॥
ସା ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟଦ୍ଵିପଵାଜିୟୋଧା ଵିତ୍ରାସୟଂତୀ ମୃଗପକ୍ଷିସଂଘାନ୍ ।
ମହଦ୍ଵନଂ ତତ୍ପ୍ରତିଗାହମାନା ରରାଜ ସେନା ଭରତସ୍ୟ ତତ୍ର ॥ 39 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଦ୍ଵିନଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
