View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.92 Ayodhya Kanda - Sarga 92

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha dvinavatitamassargaḥ ।

tatastāṃ rajanīmuṣya bharatassaparichChadaḥ ।
kṛtātithyō bharadvājaṃ kāmādabhijagāma ha ॥ 1 ॥

taṃ ṛṣiḥ puruṣavyāghraṃ prāñjaliṃ prēkṣya chā'gatam ।
hutāgnihōtrō bharataṃ bharadvājō'bhyabhāṣata ॥ 2 ॥

kachchidatra sukhā rātristavāsmadviṣayē gatā ।
samagrastē janaḥ kachchidātithyē śaṃsa mē'nagha ॥ 3 ॥

tamuvāchāñjaliṃ kṛtvā bharatō'bhipraṇamya cha ।
āśramādabhiniṣkrāntamṛṣimuttamatējasam ॥ 4 ॥

sasukhōṣitō'smi bhagavansamagrabalavāhanaḥ ।
tarpitassarvakāmaiścha sāmātyō balavattvayā ॥ 5 ॥

apētaklamasantāpā ssubhikṣāssupratiśrayāḥ ।
api prēṣyānupādāya sarvē sma susukhōṣitāḥ ॥ 6 ॥

āmantrayē'haṃ bhagavan kāmaṃ tvāmṛṣisattamaḥ ।
samīpaṃ prasthitaṃ bhrāturmaitrēṇēkṣasva chakṣuṣā ॥ 7 ॥

āśramaṃ tasya dharmajña dhārmikasya mahātmanaḥ ।
āchakṣva katamō mārgaḥ kiyāniti cha śaṃsa mē ॥ 8 ॥

iti pṛṣṭastu bharataṃ bhrātṛdarśanalālasam ।
pratyuvācha mahātējā bharadvājō mahātapāḥ ॥ 9 ॥

bharatārdhatṛtīyēṣu yōjanēṣvajanē vanē ।
chitrakūṭō giristatra ramyanirjharakānanaḥ ॥ 10 ॥

uttaraṃ pārśvamāsādya tasya mandākinī nadī ।
puṣpitadrumasañChannā ramyapuṣpitakānanā ॥ 11 ॥

anantaraṃ tatsaritaśchitrakūṭaścha parvataḥ ।
tayōḥ parṇakuṭī tāta tatra tau vasatō dhruvam ॥ 12 ॥

dakṣiṇēnaiva mārgēṇa savyadakṣiṇamēva vā ।
gajavājirathākīrṇāṃ vāhinīṃ vāhinīpatē ॥ 13 ॥

vāhayasva mahābhāga tatō drakṣyasi rāghavam ।
prayāṇamiti tachChrutvā rajarājasya yōṣitaḥ ।
hitvā yānāni yānārhāḥ brāhmaṇaṃ paryavārayan ॥ 14 ॥

vēpamānā kṛśā dīnā saha dēvyā sumitrayā ।
kausalyā tatra jagrāha karābhyāṃ charaṇau munēḥ ॥ 15 ॥

asamṛddhēna kāmēna sarvalōkasya garhitā ।
kaikēyī tasya jagrāha charaṇau savyapatrapā ॥ 16 ॥

taṃ pradakṣiṇamāgamya bhagavantaṃ mahāmunim ।
adūrārbharatasyaiva tasthau dīnamanāstadā ॥ 17 ॥

tataḥ paprachCha bharataṃ bharadvājō dṛḍhavrataḥ ।
viśēṣaṃ jñātumichChāmi mātrūṇāṃ tava rāghava ॥ 18 ॥

ēvamuktastu bharatō bharadvājēna dhīmatā ।
uvācha prāñjalirbhūtvā vākyaṃ vachanakōvidaḥ ॥ 19 ॥

yāmimāṃ bhagavan dīnāṃ śōkānaśanakarśitām ।
piturhi mahiṣīṃ dēvīṃ dēvatāmiva paśyasi ॥ 20 ॥

ēṣā taṃ puraṣavyāghraṃ siṃhavikrāntagāminam ।
kausalyā suṣuvē rāmaṃ dhātāramaditiryathā ॥ 21 ॥

asyā vāmabhujaṃ śliṣṭā yaiṣā tiṣṭhati durmanāḥ ।
karṇikārasya śākhēva śīrṇapuṣpā vanāntarē ॥ 22 ॥

ētasyāstu sutau dēvyāḥ kumārau dēvavarṇinau ।
ubhau lakṣmaṇaśatrughnau vīrau satyaparākramau ॥ 23 ॥

yasyāḥ kṛtē naravyāghrau jīvanāśamitō gatau ।
rājaputravihīnaścha svargaṃ daśarathō gataḥ ॥ 24 ॥

krōdhanāmakṛtaprajñāṃ dṛptāṃ subhagamāninīm ।
aiśvaryakāmāṃ kaikēyīmanāryāmāryārūpiṇīm ॥ 25 ॥

mamaitāṃ mātaraṃ viddhi nṛśaṃsāṃ pāpaniśchayām ।
yatōmūlaṃ hi paśyāmi vyasanaṃ mahadātmanaḥ ॥ 26 ॥

ityuktvā naraśārdūlō bāṣpagadgadayā girā ।
sa niśsvāsa tāmrākṣō nāgaḥ kṛddha iva śvasan ॥ 27 ॥

bharadvājō maharṣistaṃ bruvantaṃ bharataṃ tathā ।
pratyuvācha mahābuddhiridaṃ vachanamarthavat ॥ 28 ॥

na dōṣēṇāvagantavyā kaikēyī bharata tvayā ।
rāmapravrājanaṃ hyētatsukhōdarkaṃ bhaviṣyati ॥ 29 ॥

dēvānāṃ dānavānāṃ cha ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām ।
hitamēva bhaviṣyaddhi rāmapravrājanādiha ॥ 30 ॥

abhivādya tu saṃsiddhaḥ kṛtvā chainaṃ pradakṣiṇam ।
āmantrya bharata ssainyaṃ yujyatāmityachōdayat ॥ 31 ॥

tatō vājirathānyuktān divyānhēmapariṣkṛtān ।
adhyārōhatprayāṇārthī bahūnbahuvidhō janaḥ ॥ 32 ॥

gajakanyā gajāśchaiva hēmakakṣyāḥ patākinaḥ ।
jīmūtā iva gharmāntē saghōṣāssampratasthirē ॥ 33 ॥

vividhānyapi yānāni mahanti cha laghūni cha ।
prayayu ssumahārhāṇi pādai rēva padātayaḥ ॥ 34 ॥

atha yānapravēkaistu kausalyāpramukhāḥ striyaḥ ।
rāmadarśanakāṅkṣiṇyaḥ prayayurmuditāstadā ॥ 35 ॥

chandrārkataruṇābhāsāṃ niryuktāṃ śibikāṃ śubhām ।
āsthāya prayayau śrīmānbharata ssaparichChadaḥ ॥ 36 ॥

sā prayātā mahāsēnā gajavājirathākulā ।
dakṣiṇāṃ diśamāvṛtya mahāmēgha ivōtthitaḥ ॥ 37 ॥

vanāni tu vyatikramya juṣṭāni mṛgapakṣibhiḥ ।
gaṅgāyāḥ paravēlāyāṃ giriṣvapi nadīṣu cha ॥ 38 ॥

sā samprahṛṣṭadvipavājiyōdhā vitrāsayantī mṛgapakṣisaṅghān ।
mahadvanaṃ tatpratigāhamānā rarāja sēnā bharatasya tatra ॥ 39 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē dvinavatitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: