ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତ୍ଵରମାଣସ୍ତତୋ ଗତ୍ଵା ଜନସ୍ଥାନାଦକଂପନଃ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ଲଂକାଂ ଵେଗେନ ରାଵଣଂ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ଜନସ୍ଥାନସ୍ଥିତା ରାଜନ୍ରାକ୍ଷସା ବହଵୋ ହତାଃ ।
ଖରଶ୍ଚ ନିହତସ୍ସଂଖ୍ୟେ କଥଂଚିଦହମାଗତଃ ॥ 2 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ କ୍ରୁଦ୍ଧ ସ୍ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ ।
ଅକଂପନମୁଵାଚେଦଂ ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଚକ୍ଷୁଷା ॥ 3 ॥
କେନ ରମ୍ୟଂ ଜନସ୍ଥାନଂ ହତଂ ମମ ପରାସୁନା ।
କୋ ହି ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଗତିଂ ଚାଧିଗମିଷ୍ୟତି ॥ 4 ॥
ନ ହି ମେ ଵିପ୍ରିୟଂ କୃତ୍ଵା ଶକ୍ୟଂ ମଘଵତା ସୁଖମ୍ ।
ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଵୈଶ୍ରଵଣେନାପି ନ ୟମେନ ନ ଵିଷ୍ଣୁନା ॥ 5 ॥
କାଲସ୍ୟ ଚାପ୍ୟହଂ କାଲୋ ଦହେୟମପି ପାଵକମ୍ ।
ମୃତ୍ୟୁଂ ମରଣଧର୍ମେଣ ସଂୟୋଜୟିତୁମୁତ୍ସହେ ॥ 6 ॥
ଦହେୟମପି ସଂକୃଦ୍ଧସ୍ତେଜସାଽଦିତ୍ୟପାଵକୌ ।
ଵାତସ୍ୟ ତରସା ଵେଗଂ ନିହଂତୁମହମୁତ୍ସହେ ॥ 7 ॥
ତଥା କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ କୃତାଂଜଲିରକଂପନଃ ।
ଭୟାତ୍ସଂଦିଗ୍ଧୟା ଵାଚା ରାଵଣଂ ୟାଚତେଽଭୟମ୍ ॥ 8 ॥
ଦଶଗ୍ରୀଵୋଽଭୟଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୌ ରକ୍ଷସାଂ ଵରଃ ।
ସ ଵିସ୍ରବ୍ଧୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ୟମସଂଦିଗ୍ଧମକଂପନଃ ॥ 9 ॥
ପୁତ୍ରୋ ଦଶରଥସ୍ୟାସ୍ତି ସିଂହସଂହନନୋ ୟୁଵା ।
ରାମୋ ନାମ ଵୃଷସ୍କଂଧୋ ଵୃତ୍ତାୟତମହାଭୁଜଃ ॥ 10 ॥
ଵୀରଃ ପୃଥୁୟଶାଶ୍ଶ୍ରୀମାନତୁଲ୍ୟବଲଵିକ୍ରମଃ ।
ହତଂ ତେନ ଜନସ୍ଥାନଂ ଖରଶ୍ଚ ସହ ଦୂଷଣଃ ॥ 11 ॥
ଅକଂପନଵଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ନାଗେଂଦ୍ର ଇଵ ନିଶ୍ଵସ୍ୟ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 12 ॥
ସ ସୁରେଂଦ୍ରେଣ ସଂୟୁକ୍ତୋ ରାମସ୍ସର୍ଵାମରୈସ୍ସହ ।
ଉପୟାତୋ ଜନସ୍ଥାନଂ ବ୍ରୂହି କଚ୍ଚିଦକଂପନ ॥ 13 ॥
ରାଵଣସ୍ୟ ପୁନର୍ଵାକ୍ୟଂ ନିଶମ୍ୟ ତଦକଂପନଃ ।
ଆଚଚକ୍ଷେ ବଲଂ ତସ୍ୟ ଵିକ୍ରମଂ ଚ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 14 ॥
ରାମୋ ନାମ ମହାତେଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ସର୍ଵଧନୁଷ୍ମତାମ୍ ।
ଦିଵ୍ୟାସ୍ତ୍ରଗୁଣସଂପନ୍ନଃ ପୁରଂଦରସମୋ ୟୁଧି ॥ 15 ॥
ତସ୍ୟାନୁରୂପୋ ବଲଵାନ୍ରକ୍ତାକ୍ଷୋ ଦଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ ।
କନୀୟାନ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନାମ ଭ୍ରାତା ଶଶିନିଭାନନଃ ॥ 16 ॥
ସ ତେନ ସହ ସଂୟୁକ୍ତଃ ପାଵକେନାନିଲୋ ୟଥା ।
ଶ୍ରୀମାନ୍ରାଜଵରସ୍ତେନ ଜନସ୍ଥାନଂ ନିପାତିତମ୍ ॥ 17 ॥
ନୈଵ ଦେଵା ମହାତ୍ମାନୋ ନାତ୍ର କାର୍ୟା ଵିଚାରଣା ।
ଶରା ରାମେଣ ତୂତ୍ସୃଷ୍ଟା ରୁକ୍ମପୁଂଖାଃ ପତତ୍ରିଣଃ ॥ 18 ॥
ସର୍ପାଃ ପଂଚାନନା ଭୂତ୍ଵା ଭକ୍ଷୟଂତି ସ୍ମ ରାକ୍ଷସାନ୍ ।
ୟେନ ୟେନ ଚ ଗଚ୍ଛଂତି ରାକ୍ଷସା ଭୟକର୍ଶିତାଃ ॥ 19 ॥
ତେନ ତେନ ସ୍ମ ପଶ୍ୟଂତି ରାମମେଵାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତମ୍ ।
ଇତ୍ଥଂ ଵିନାଶିତଂ ତେନ ଜନସ୍ଥାନଂ ତଵାନଘ ॥ 20 ॥
ଅକଂପନଵଚଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଜନସ୍ଥାନଂ ଗମିଷ୍ୟାମି ହଂତୁଂ ରାମଂ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ॥ 21 ॥
ଅଥୈଵମୁକ୍ତେ ଵଚନେ ପ୍ରୋଵାଚେଦମକଂପନଃ ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ୟଥାଵୃତ୍ତଂ ରାମସ୍ୟ ବଲପୌରୁଷମ୍ ॥ 22 ॥
ଅସାଧ୍ୟଃ କୁପିତୋ ରାମୋ ଵିକ୍ରମେଣ ମହାୟଶାଃ ।
ଆପଗାୟାସ୍ସୁପୂର୍ଣାୟା ଵେଗଂ ପରିହରେଚ୍ଛରୈଃ ॥ 23 ॥
ସତାରଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରଂ ନଭଶ୍ଚାପ୍ୟଵସାଦୟେତ୍ ।
ଅସୌ ରାମସ୍ତୁ ସୀଦଂତୀଂ ଶ୍ରୀମାନଭ୍ୟୁଦ୍ଧରେନ୍ମହୀମ୍ ॥ 24 ॥
ଭିତ୍ତ୍ଵା ଵେଲାଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ୟ ଲୋକାନାପ୍ଲାଵୟେଦ୍ଵିଭୁଃ ।
ଵେଗଂ ଵାପି ସମୁଦ୍ରସ୍ୟ ଵାୟୁଂ ଵା ଵିଧମେଚ୍ଛରୈଃ ॥ 25 ॥
ସଂହୃତ୍ୟ ଵା ପୁନର୍ଲୋକାନ୍ଵିକ୍ରମେଣ ମହାୟଶାଃ ।
ଶକ୍ତସ୍ସପୁରୁଷଵ୍ୟାଘ୍ରଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପୁନରପି ପ୍ରଜାଃ ॥ 26 ॥
ନ ହି ରାମୋ ଦଶଗ୍ରୀଵ ଶକ୍ୟୋ ଜେତୁଂ ତ୍ଵୟା ୟୁଧି ।
ରକ୍ଷସାଂ ଵାପି ଲୋକେନ ସ୍ଵର୍ଗଃ ପାପଜନୈରିଵ ॥ 27 ॥
ନ ତଂ ଵଧ୍ୟମହଂ ମନ୍ୟେ ସର୍ଵୈର୍ଦେଵାସୁରୈରପି ।
ଅୟଂ ତସ୍ୟ ଵଧୋପାୟସ୍ତନ୍ମମୈକମନାଶ୍ଶୃଣୁ ॥ 28 ॥
ଭାର୍ୟା ତସ୍ୟୋତ୍ତମା ଲୋକେ ସୀତା ନାମ ସୁମଧ୍ୟମା ।
ଶ୍ୟାମା ସମଵିଭକ୍ତାଂଗୀ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଂ ରତ୍ନଭୂଷିତା ॥ 29 ॥
ନୈଵ ଦେଵୀ ନ ଗଂଧର୍ଵୀ ନାପ୍ସରା ନାପି ଦାନଵୀ ।
ତୁଲ୍ୟା ସୀମଂତିନୀ ତସ୍ୟା ମାନୁଷୀଷୁ କୁତୋ ଭଵେତ୍ ॥ 30 ॥
ତସ୍ୟାପହର ଭାର୍ୟାଂତ୍ଵଂ ପ୍ରମଥ୍ୟ ତୁ ମହାଵନେ ।
ସୀତୟା ରହିତଃ କାମୀ ରାମୋ ହାସ୍ୟତି ଜୀଵିତମ୍ ॥ 31 ॥
ଅରୋଚୟତ ତଦ୍ଵାକ୍ୟଂ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ଚିଂତୟିତ୍ଵା ମହାବାହୁରକଂପନମୁଵାଚ ହ ॥ 32 ॥
ବାଢଂ କାଲ୍ୟଂ ଗମିଷ୍ୟାମି ହ୍ୟେକସ୍ସାରଥିନା ସହ ।
ଆନୟିଷ୍ୟାମି ଵୈଦେହୀମିମାଂ ହୃଷ୍ଟୋ ମହାପୁରୀମ୍ ॥ 33 ॥
ଅଥୈଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରୟୟୌ ଖରୟୁକ୍ତେନ ରାଵଣଃ ।
ରଥେନାଦିତ୍ୟଵର୍ଣେନ ଦିଶସ୍ସର୍ଵାଃ ପ୍ରକାଶୟନ୍ ॥ 34 ॥
ସ ରଥୋ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରପଥଗୋ ମହାନ୍ ।
ସଂଚାର୍ୟମାଣଶ୍ଶୁଶୁଭେ ଜଲଦେ ଚଂଦ୍ରମା ଇଵ ॥ 35 ॥
ସ ମାରୀଚାଶ୍ରମଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ତାଟକେୟମୁପାଗମତ୍ ।
ମାରୀଚେନାର୍ଚିତୋ ରାଜା ଭକ୍ଷ୍ୟଭୋଜ୍ୟୈରମାନୁଷୈଃ ॥ 36 ॥
ତଂ ସ୍ଵୟଂ ପୂଜୟିତ୍ଵା ତୁ ଆସନେନୋଦକେନ ଚ ।
ଅର୍ଥୋପହିତୟା ଵାଚା ମାରୀଚୋ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 37 ॥
କଚ୍ଚିତ୍ସୁକୁଶଲଂ ରାଜନ୍ଲୋକାନାଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର ।
ଆଶଂକେ ନାଥ ଜାନେ ତ୍ଵଂ ୟତସ୍ତୂର୍ଣମିହାଗତଃ ॥ 38 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାତେଜା ମାରୀଚେନ ସ ରାଵଣଃ ।
ତତଃ ପଶ୍ଚାଦିଦଂ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ୟକୋଵିଦଃ ॥ 39 ॥
ଆରକ୍ଷୋ ମେ ହତସ୍ତାତ ରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା ।
ଜନସ୍ଥାନମଵଧ୍ୟ ତତ୍ସର୍ଵଂ ୟୁଧି ନିପାତିତମ୍ ॥ 40 ॥
ତସ୍ୟ ମେ କୁରୁ ସାଚିଵ୍ୟଂ ତସ୍ୟ ଭାର୍ୟାପହାରଣେ ।
ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାରୀଚୋ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 41 ॥
ଆଖ୍ୟାତା କେନ ସୀତା ସା ମିତ୍ରରୂପେଣ ଶତ୍ରୁଣା ।
ତ୍ଵୟା ରାକ୍ଷସଶାର୍ଦୂଲ କୋ ନ ନଂଦତି ନଂଦିତଃ ॥ 42 ॥
ସୀତାମିହାନୟସ୍ଵେତି କୋ ବ୍ରଵୀତି ବ୍ରଵୀହି ମେ ।
ରକ୍ଷୋଲୋକସ୍ୟ ସର୍ଵସ୍ୟ କଶ୍ଶୃଂଗଂ ଛେତ୍ତୁମିଚ୍ଛତି ॥ 43 ॥
ପ୍ରୋତ୍ସାହୟତି କଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ସ ଚ ଶତ୍ରୁରସଂଶୟଃ ।
ଅଶୀଵିଷମୁଖାଦ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାମୁଦ୍ଧର୍ତୁଂ ଚେଚ୍ଛତି ତ୍ଵୟା ॥ 44 ॥
କର୍ମଣା କେନ କେନାସି କାପଥଂ ପ୍ରତିପାଦିତଃ ।
ସୁଖସୁପ୍ତସ୍ୟ ତେ ରାଜନ୍ ପ୍ରହୃତଂ କେନ ମୂର୍ଧନି ॥ 45 ॥
ଵିଶୁଦ୍ଧଵଂଶାଭିଜନାଗ୍ରହସ୍ତ ସ୍ତେଜୋମଦସ୍ସଂସ୍ଥିତଦୋର୍ଵିଷାଣଃ ।
ଉଦୀକ୍ଷିତୁଂ ରାଵଣ ନେହ ୟୁକ୍ତଃ ସ ସଂୟୁଗେ ରାଘଵଗଂଧହସ୍ତୀ ॥ 46 ॥
ଅସୌ ରଣାଂତଃ ସ୍ଥିତିସଂଧିଵାଲୋ ଵିଦଗ୍ଧରକ୍ଷୋମୃଗହା ନୃସିଂହଃ ।
ସୁପ୍ତସ୍ତ୍ଵୟା ବୋଧୟିତୁଂ ନ ୟୁକ୍ତଃ ଶରାଂଗପୂର୍ଣୋ ନିଶିତାସିଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ॥ 47 ॥
ଚାପାପହାରେ ଭୁଜଵେଗପଂକେ ଶରୋର୍ମିମାଲେ ସୁମହାହଵୌଘେ ।
ନ ରାମପାତାଲମୁଖେଽତିଘୋରେ ପ୍ରସ୍କଂଦିତୁଂ ରାକ୍ଷସରାଜ ୟୁକ୍ତମ୍ ॥ 48 ॥
ପ୍ରସୀଦ ଲଂକେଶ୍ଵର ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ର ଲଂକାଂ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଵ ସାଧୁ ଗଚ୍ଛ ।
ତ୍ଵଂ ସ୍ଵେଷୁ ଦାରେଷୁ ରମସ୍ଵ ନିତ୍ୟଂ ରାମସ୍ସଭାର୍ୟୋ ରମତାଂ ଵନେଷୁ ॥ 49 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମାରୀଚେନ ସ ରାଵଣଃ ।
ନ୍ୟଵର୍ତତ ପୁରୀଂ ଲଂକାଂ ଵିଵେଶ ଚ ଗୃହୋତ୍ତମମ୍ ॥ 50 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ଏକତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
