śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha ēkatriṃśassargaḥ ।
tvaramāṇastatō gatvā janasthānādakampanaḥ ।
praviśya laṅkāṃ vēgēna rāvaṇaṃ vākyamabravīt ॥ 1 ॥
janasthānasthitā rājanrākṣasā bahavō hatāḥ ।
kharaścha nihatassaṅkhyē kathañchidahamāgataḥ ॥ 2 ॥
ēvamuktō daśagrīvaḥ kruddha ssaṃraktalōchanaḥ ।
akampanamuvāchēdaṃ nirdahanniva chakṣuṣā ॥ 3 ॥
kēna ramyaṃ janasthānaṃ hataṃ mama parāsunā ।
kō hi sarvēṣu lōkēṣu gatiṃ chādhigamiṣyati ॥ 4 ॥
na hi mē vipriyaṃ kṛtvā śakyaṃ maghavatā sukham ।
prāptuṃ vaiśravaṇēnāpi na yamēna na viṣṇunā ॥ 5 ॥
kālasya chāpyahaṃ kālō dahēyamapi pāvakam ।
mṛtyuṃ maraṇadharmēṇa saṃyōjayitumutsahē ॥ 6 ॥
dahēyamapi saṅkṛddhastējasā'dityapāvakau ।
vātasya tarasā vēgaṃ nihantumahamutsahē ॥ 7 ॥
tathā kruddhaṃ daśagrīvaṃ kṛtāñjalirakampanaḥ ।
bhayātsandigdhayā vāchā rāvaṇaṃ yāchatē'bhayam ॥ 8 ॥
daśagrīvō'bhayaṃ tasmai pradadau rakṣasāṃ varaḥ ।
sa visrabdhō'bravīdvākyamasandigdhamakampanaḥ ॥ 9 ॥
putrō daśarathasyāsti siṃhasaṃhananō yuvā ।
rāmō nāma vṛṣaskandhō vṛttāyatamahābhujaḥ ॥ 10 ॥
vīraḥ pṛthuyaśāśśrīmānatulyabalavikramaḥ ।
hataṃ tēna janasthānaṃ kharaścha saha dūṣaṇaḥ ॥ 11 ॥
akampanavacha śrutvā rāvaṇō rākṣasādhipaḥ ।
nāgēndra iva niśvasya vachanaṃ chēdamabravīt ॥ 12 ॥
sa surēndrēṇa saṃyuktō rāmassarvāmaraissaha ।
upayātō janasthānaṃ brūhi kachchidakampana ॥ 13 ॥
rāvaṇasya punarvākyaṃ niśamya tadakampanaḥ ।
āchachakṣē balaṃ tasya vikramaṃ cha mahātmanaḥ ॥ 14 ॥
rāmō nāma mahātējā śrēṣṭhassarvadhanuṣmatām ।
divyāstraguṇasampannaḥ purandarasamō yudhi ॥ 15 ॥
tasyānurūpō balavānraktākṣō dandubhisvanaḥ ।
kanīyānlakṣmaṇō nāma bhrātā śaśinibhānanaḥ ॥ 16 ॥
sa tēna saha saṃyuktaḥ pāvakēnānilō yathā ।
śrīmānrājavarastēna janasthānaṃ nipātitam ॥ 17 ॥
naiva dēvā mahātmānō nātra kāryā vichāraṇā ।
śarā rāmēṇa tūtsṛṣṭā rukmapuṅkhāḥ patatriṇaḥ ॥ 18 ॥
sarpāḥ pañchānanā bhūtvā bhakṣayanti sma rākṣasān ।
yēna yēna cha gachChanti rākṣasā bhayakarśitāḥ ॥ 19 ॥
tēna tēna sma paśyanti rāmamēvāgrataḥ sthitam ।
itthaṃ vināśitaṃ tēna janasthānaṃ tavānagha ॥ 20 ॥
akampanavachaśrutvā rāvaṇō vākyamabravīt ।
janasthānaṃ gamiṣyāmi hantuṃ rāmaṃ salakṣmaṇam ॥ 21 ॥
athaivamuktē vachanē prōvāchēdamakampanaḥ ।
śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ rāmasya balapauruṣam ॥ 22 ॥
asādhyaḥ kupitō rāmō vikramēṇa mahāyaśāḥ ।
āpagāyāssupūrṇāyā vēgaṃ pariharēchCharaiḥ ॥ 23 ॥
satāragrahanakṣatraṃ nabhaśchāpyavasādayēt ।
asau rāmastu sīdantīṃ śrīmānabhyuddharēnmahīm ॥ 24 ॥
bhittvā vēlāṃ samudrasya lōkānāplāvayēdvibhuḥ ।
vēgaṃ vāpi samudrasya vāyuṃ vā vidhamēchCharaiḥ ॥ 25 ॥
saṃhṛtya vā punarlōkānvikramēṇa mahāyaśāḥ ।
śaktassapuruṣavyāghraḥ sraṣṭuṃ punarapi prajāḥ ॥ 26 ॥
na hi rāmō daśagrīva śakyō jētuṃ tvayā yudhi ।
rakṣasāṃ vāpi lōkēna svargaḥ pāpajanairiva ॥ 27 ॥
na taṃ vadhyamahaṃ manyē sarvairdēvāsurairapi ।
ayaṃ tasya vadhōpāyastanmamaikamanāśśṛṇu ॥ 28 ॥
bhāryā tasyōttamā lōkē sītā nāma sumadhyamā ।
śyāmā samavibhaktāṅgī strīratnaṃ ratnabhūṣitā ॥ 29 ॥
naiva dēvī na gandharvī nāpsarā nāpi dānavī ।
tulyā sīmantinī tasyā mānuṣīṣu kutō bhavēt ॥ 30 ॥
tasyāpahara bhāryāntvaṃ pramathya tu mahāvanē ।
sītayā rahitaḥ kāmī rāmō hāsyati jīvitam ॥ 31 ॥
arōchayata tadvākyaṃ rāvaṇō rākṣasādhipaḥ ।
chintayitvā mahābāhurakampanamuvācha ha ॥ 32 ॥
bāḍhaṃ kālyaṃ gamiṣyāmi hyēkassārathinā saha ।
ānayiṣyāmi vaidēhīmimāṃ hṛṣṭō mahāpurīm ॥ 33 ॥
athaivamuktvā prayayau kharayuktēna rāvaṇaḥ ।
rathēnādityavarṇēna diśassarvāḥ prakāśayan ॥ 34 ॥
sa rathō rākṣasēndrasya nakṣatrapathagō mahān ।
sañchāryamāṇaśśuśubhē jaladē chandramā iva ॥ 35 ॥
sa mārīchāśramaṃ prāpya tāṭakēyamupāgamat ।
mārīchēnārchitō rājā bhakṣyabhōjyairamānuṣaiḥ ॥ 36 ॥
taṃ svayaṃ pūjayitvā tu āsanēnōdakēna cha ।
arthōpahitayā vāchā mārīchō vākyamabravīt ॥ 37 ॥
kachchitsukuśalaṃ rājanlōkānāṃ rākṣasēśvara ।
āśaṅkē nātha jānē tvaṃ yatastūrṇamihāgataḥ ॥ 38 ॥
ēvamuktō mahātējā mārīchēna sa rāvaṇaḥ ।
tataḥ paśchādidaṃ vākyamabravīdvākyakōvidaḥ ॥ 39 ॥
ārakṣō mē hatastāta rāmēṇākliṣṭakarmaṇā ।
janasthānamavadhya tatsarvaṃ yudhi nipātitam ॥ 40 ॥
tasya mē kuru sāchivyaṃ tasya bhāryāpahāraṇē ।
rākṣasēndravachaśśrutvā mārīchō vākyamabravīt ॥ 41 ॥
ākhyātā kēna sītā sā mitrarūpēṇa śatruṇā ।
tvayā rākṣasaśārdūla kō na nandati nanditaḥ ॥ 42 ॥
sītāmihānayasvēti kō bravīti bravīhi mē ।
rakṣōlōkasya sarvasya kaśśṛṅgaṃ ChēttumichChati ॥ 43 ॥
prōtsāhayati kaścha tvāṃ sa cha śatrurasaṃśayaḥ ।
aśīviṣamukhāddaṃṣṭrāmuddhartuṃ chēchChati tvayā ॥ 44 ॥
karmaṇā kēna kēnāsi kāpathaṃ pratipāditaḥ ।
sukhasuptasya tē rājan prahṛtaṃ kēna mūrdhani ॥ 45 ॥
viśuddhavaṃśābhijanāgrahasta stējōmadassaṃsthitadōrviṣāṇaḥ ।
udīkṣituṃ rāvaṇa nēha yuktaḥ sa saṃyugē rāghavagandhahastī ॥ 46 ॥
asau raṇāntaḥ sthitisandhivālō vidagdharakṣōmṛgahā nṛsiṃhaḥ ।
suptastvayā bōdhayituṃ na yuktaḥ śarāṅgapūrṇō niśitāsidaṃṣṭraḥ ॥ 47 ॥
chāpāpahārē bhujavēgapaṅkē śarōrmimālē sumahāhavaughē ।
na rāmapātālamukhē'tighōrē praskandituṃ rākṣasarāja yuktam ॥ 48 ॥
prasīda laṅkēśvara rākṣasēndra laṅkāṃ prasannō bhava sādhu gachCha ।
tvaṃ svēṣu dārēṣu ramasva nityaṃ rāmassabhāryō ramatāṃ vanēṣu ॥ 49 ॥
ēvamuktō daśagrīvō mārīchēna sa rāvaṇaḥ ।
nyavartata purīṃ laṅkāṃ vivēśa cha gṛhōttamam ॥ 50 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē ēkatriṃśassargaḥ ॥