શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ ચતુર્વિંશસ્સર્ગઃ ।
તતઃ સીતામુપાગમ્ય રાક્ષસ્યો વિકૃતાનનાઃ ।
પરુષં પરુષા નાર્ય ઊચુસ્તાં વાક્યમપ્રિયમ્ ॥ 1 ॥
કિં ત્વમંતઃપુરે સીતે સર્વભૂતમનોહરે ।
મહાર્હશયનોપેતે ન વાસમનુમન્યસે ॥ 2 ॥
માનુષી માનુષસ્યૈવ ભાર્યાત્વં બહુમન્યસે ।
પ્રત્યાહર મનો રામાન્ન ત્વં જાતુ ભવિષ્યસિ ॥ 3 ॥
ત્રૈલોક્યવસુભોક્તારં રાવણં રાક્ષસેશ્વરમ્ ।
ભર્તારમુપસંગમ્ય વિહરસ્વ યથાસુખમ્ ॥ 4 ॥
માનુષી માનુષં તં તુ રામમિચ્છસિ શોભને ।
રાજ્યાદ્ભ્ર્રષ્ટમસિદ્ધાર્થં વિક્લબં ત્વમનિંદિતે ॥ 5 ॥
રાક્ષસીનાં વચઃ શ્રુત્વા સીતા પદ્મનિભેક્ષણા ।
નેત્રાભ્યામશ્રુપૂર્ણાભ્યામિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 6 ॥
યદિદં લોકવિદ્વિષ્ટમુદાહરથ સંગતાઃ ।
નૈતન્મનસિ વાક્યં મે કિલ્બિષં પ્રતિભાતિ વઃ ॥ 7 ॥
ન માનુષી રાક્ષસસ્ય ભાર્યા ભવિતુમર્હતિ ।
કામં ખાદત માં સર્વા ન કરિષ્યામિ વો વચઃ ॥ 8 ॥
દીનો વા રાજ્યહીનો વા યો મે ભર્તા સ મે ગુરુઃ ।
તં નિત્યમનુરક્તાસ્મિ યથા સૂર્યં સુવર્ચલા ॥ 9 ॥
યથા શચી મહાભાગા શક્રં સમુપતિષ્ઠતિ ।
અરુંધતી વસિષ્ઠં ચ રોહિણી શશિનં યથા ॥ 10 ॥
લોપામુદ્રા યથાગસ્ત્યં સુકન્યા ચ્યવનં યથા ।
સાવિત્રી સત્યવંતં ચ કપિલં શ્રીમતી યથા ॥ 11 ॥
સૌદાસં મદયંતીવ કેશિની સગરં યથા ।
નૈષધં દમયંતીવ ભૈમી પતિમનુવ્રતા ॥ 12 ॥
તથાઽહમિક્ષ્વાકુવરં રામં પતિમનુવ્રતા ।
સીતાયા વચનં શ્રુત્વા રાક્ષસ્યઃ ક્રોધમૂર્છિતાઃ ॥ 13 ॥
ભર્ત્સયંતિ સ્મ પરુષૈર્વાક્યૈ રાવણચોદિતાઃ ।
અવલીનઃ સ નિર્વાક્યો હનૂમાન્ શિંશુપાદ્રુમે ॥ 14 ॥
યસીતાં સંતર્જયંતીસ્તા રાક્ષસીરશૃણોત્ કપિઃ ।
તામભિક્રમ્ય સંકૃદ્ધા વેપમાનાં સમંતતઃ ॥ 15 ॥
ભૃશં સંલિલિહુર્દીપ્તાન્ પ્રલંબાન્ દશનચ્છદાન્ ।
ઊચુશ્ચ પરમક્રુદ્ધાઃ પ્રગૃહ્યાશુ પરશ્વધાન્ ॥ 16 ॥
નેયમર્હતિ ભર્તારં રાવણં રાક્ષસાધિપમ્ ।
સા ભર્ત્સ્યમાના ભીમાભી રાક્ષસીભિર્વરાનના ॥ 17 ॥
સબાષ્પમપ સર્પંતી શિંશુપાં તામુપાગમત્ ।
તતસ્તાં શિંશુપાં સીતા રાક્ષસીભિઃ સમાવૃતા ॥ 18 ॥
અભિગમ્ય વિશાલાક્ષી તસ્થૌ શોકપરિપ્લુતા ।
તાં કૃશાં દીનવદનાં મલિનાંબરધારિણીમ્ ॥ 19 ॥
ભર્ત્સયાંચક્રિરે સીતાં રાક્ષસ્યસ્તાં સમંતતઃ ।
તતસ્તાં વિનતા નામ રાક્ષસી ભીમદર્શના ॥ 20 ॥
અબ્રવીત્કુપિતાકારા કરાલા નિર્ણતોદરી ।
સીતે પર્યાપ્તમેતાવદ્ભર્તુઃ સ્નેહો નિદર્શિતઃ ॥ 21 ॥
સર્વાત્રાતિકૃતં ભદ્રે વ્યસનાયોપકલ્પતે પરિતુષ્ટાસ્મિ ભદ્રં તે માનુષસ્તે કૃતો વિધિઃ ॥ 22 ॥
મમાપિ તુ વચઃ પથ્યં બ્રુવંત્યાઃ કુરુ મૈથિલિ ।
રાવણં ભજ ભર્તારં ભર્તારં સર્વરક્ષસામ્ ॥ 23 ॥
વિક્રાંતં રૂપવંતં ચ સુરેશમિવ વાસવમ્ ।
દક્ષિણં ત્યાગશીલં ચ સર્વસ્ય પ્રિયદર્શનમ્ ॥ 24 ॥
માનુષં કૃપણં રામં ત્યક્ત્વા, રાવણમાશ્રય ।
દિવ્યાંગરાગા વૈદેહિ દિવ્યાભરણભૂષિતા ॥ 25 ॥
અદ્યપ્રભૃતિ સર્વેષાં લોકાનામીશ્વરી ભવ ।
અગ્નેઃ સ્વાહા યથા દેવી શચી વેંદ્રસ્ય શોભને ॥ 26 ॥
કિં તે રામેણ વૈદેહિ કૃપણેન ગતાયુષા ।
એતદુક્તં ચ મે વાક્યં યદિ ત્વં ન કરિષ્યસિ ॥ 27 ॥
અસ્મિન્મુહૂર્તે સર્વાસ્ત્વાં ભક્ષયિષ્યામહે વયમ્ ।
અન્યા તુ વિકટા નામ લંબમાનપયોધરા ॥ 28 ॥
અબ્રવીત્કુપિતા સીતાં મુષ્ટિમુદ્યમ્ય ગર્જતી ।
બહૂન્યપ્રિયરૂપાણિ વચનાનિ સુદુર્મતે ॥ 29 ॥
અનુક્રોશાન્મૃદુત્વાચ્ચ સોઢાનિ તવ મૈથિલિ ।
ન ચ નઃ કુરુષે વાક્યં હિતં કાલપુરસ્કૃતમ્ ॥ 30 ॥
આનીતાસિ સમુદ્રસ્ય પારમન્યૈર્દુરાસદમ્ ।
રાવણાંતઃપુરં ઘોરં પ્રવિષ્ટા ચાસિ મૈથિલિ ॥ 31 ॥
રાવણસ્ય ગૃહે રુદ્ધામસ્માભિસ્તુ સુરક્ષિતામ્ ।
ન ત્વાં શક્તઃ પરિત્રાતુમપિ સાક્ષાત્પુરંદરઃ ॥ 32 ॥
કુરુષ્વ હિતવાદિન્યા વચનં મમ મૈથિલિ ।
અલમશ્રુપ્રપાતેન ત્યજ શોકમનર્થકમ્ ॥ 33 ॥
ભજ પ્રીતિં ચ હર્ષં ચ ત્યજૈતાં નિત્યદૈન્યતામ્ ।
સીતે રાક્ષસરાજેન સહ ક્રીડ યથાસુખમ્ ॥ 34 ॥
જાનાસિ હિ યથા ભીરુ સ્ત્રીણાં યૌવનમધ્રુવમ્ ।
યાવન્ન તે વ્યતિક્રામેત્તાવત્સુખમવાપ્નુહિ ॥ 35 ॥
ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ પર્વતોપવનાનિ ચ ।
સહ રાક્ષસરાજેન ચર ત્વં મદિરેક્ષણે ॥ 36 ॥
સ્ત્રી સહસ્રાણિ તે સપ્ત વશે સ્થાસ્યંતિ સુંદરિ ।
રાવણં ભજ ભર્તારં ભર્તારં સર્વરક્ષસામ્ ॥ 37 ॥
ઉત્પાટ્ય વા તે હૃદયં ભક્ષયિષ્યામિ મૈથિલિ ।
યદિ મે વ્યાહૃતં વાક્યં ન યથાવત્કરિષ્યસિ ॥ 38 ॥
તતશ્ચંડોદરી નામ રાક્ષસી ક્રોધમૂર્છિતા ।
ભ્રામયંતી મહચ્છૂલમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 39 ॥
ઇમાં હરિણલોલાક્ષીં ત્રાસોત્કંપિપયોધરામ્ ।
રાવણેન હૃતાં દૃષ્ટવા દૌહૃદો મે મહાનભૂત્ ॥ 40 ॥
યકૃત્પ્લીહમથોત્પીડં હૃદયં ચ સબંધનમ્ ।
આંત્રાણ્યપિ તથા શીર્ષં ખાદેયમિતિ મે મતિઃ ॥ 41 ॥
તતસ્તુ પ્રઘસા નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્ ।
કંઠમસ્યા નૃશંસાયાઃ પીડયામ કિમાસ્યતે ॥ 42 ॥
નિવેદ્યતાં તતો રાજ્ઞે માનુષી સા મૃતેતિ હ ।
નાત્ર કશ્ચન સંદેહઃ ખાદતેતિ સ વક્ષ્યતિ ॥ 43 ॥
તતસ્ત્વજામુખી નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્ ।
વિશસ્યેમાં તતઃ સર્વાઃ સમાન્ કુરુત પિંડકાન્ ॥ 44 ॥
વિભજામ તતઃ સર્વા વિવાદો મે ન રોચતે ।
પેયમાનીયતાં ક્ષિપ્રં લેહ્યમુચ્ચાવચં બહુ ॥ 45 ॥
તતઃ શૂર્પણખા નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્ ।
અજામુખ્યા યદુક્તં હિ તદેવ મમ રોચતે ॥ 46 ॥
સુરા ચાનીયતાં ક્ષિપ્રં સર્વશોકવિનાશિની ।
માનુષં માંસમાસ્વાદ્ય નૃત્યામોઽથ નિકુંભિલામ્ ॥ 47 ॥
એવં સંભર્ત્સ્યમાના સા સીતા સુરસુતોપમા ।
રાક્ષસીભિઃ સુઘોરાભિર્દૈર્યમુત્સૃજ્ય રોદિતિ ॥ 48 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે ચતુર્વિંશસ્સર્ગઃ ॥
