śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha chaturviṃśassargaḥ ।
tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyō vikṛtānanāḥ ।
paruṣaṃ paruṣā nārya ūchustāṃ vākyamapriyam ॥ 1 ॥
kiṃ tvamantaḥpurē sītē sarvabhūtamanōharē ।
mahārhaśayanōpētē na vāsamanumanyasē ॥ 2 ॥
mānuṣī mānuṣasyaiva bhāryātvaṃ bahumanyasē ।
pratyāhara manō rāmānna tvaṃ jātu bhaviṣyasi ॥ 3 ॥
trailōkyavasubhōktāraṃ rāvaṇaṃ rākṣasēśvaram ।
bhartāramupasaṅgamya viharasva yathāsukham ॥ 4 ॥
mānuṣī mānuṣaṃ taṃ tu rāmamichChasi śōbhanē ।
rājyādbhrraṣṭamasiddhārthaṃ viklabaṃ tvamaninditē ॥ 5 ॥
rākṣasīnāṃ vachaḥ śrutvā sītā padmanibhēkṣaṇā ।
nētrābhyāmaśrupūrṇābhyāmidaṃ vachanamabravīt ॥ 6 ॥
yadidaṃ lōkavidviṣṭamudāharatha saṅgatāḥ ।
naitanmanasi vākyaṃ mē kilbiṣaṃ pratibhāti vaḥ ॥ 7 ॥
na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati ।
kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vō vachaḥ ॥ 8 ॥
dīnō vā rājyahīnō vā yō mē bhartā sa mē guruḥ ।
taṃ nityamanuraktāsmi yathā sūryaṃ suvarchalā ॥ 9 ॥
yathā śachī mahābhāgā śakraṃ samupatiṣṭhati ।
arundhatī vasiṣṭhaṃ cha rōhiṇī śaśinaṃ yathā ॥ 10 ॥
lōpāmudrā yathāgastyaṃ sukanyā chyavanaṃ yathā ।
sāvitrī satyavantaṃ cha kapilaṃ śrīmatī yathā ॥ 11 ॥
saudāsaṃ madayantīva kēśinī sagaraṃ yathā ।
naiṣadhaṃ damayantīva bhaimī patimanuvratā ॥ 12 ॥
tathā'hamikṣvākuvaraṃ rāmaṃ patimanuvratā ।
sītāyā vachanaṃ śrutvā rākṣasyaḥ krōdhamūrChitāḥ ॥ 13 ॥
bhartsayanti sma paruṣairvākyai rāvaṇachōditāḥ ।
avalīnaḥ sa nirvākyō hanūmān śiṃśupādrumē ॥ 14 ॥
yasītāṃ santarjayantīstā rākṣasīraśṛṇōt kapiḥ ।
tāmabhikramya saṅkṛddhā vēpamānāṃ samantataḥ ॥ 15 ॥
bhṛśaṃ saṃlilihurdīptān pralambān daśanachChadān ।
ūchuścha paramakruddhāḥ pragṛhyāśu paraśvadhān ॥ 16 ॥
nēyamarhati bhartāraṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam ।
sā bhartsyamānā bhīmābhī rākṣasībhirvarānanā ॥ 17 ॥
sabāṣpamapa sarpantī śiṃśupāṃ tāmupāgamat ।
tatastāṃ śiṃśupāṃ sītā rākṣasībhiḥ samāvṛtā ॥ 18 ॥
abhigamya viśālākṣī tasthau śōkapariplutā ।
tāṃ kṛśāṃ dīnavadanāṃ malināmbaradhāriṇīm ॥ 19 ॥
bhartsayāñchakrirē sītāṃ rākṣasyastāṃ samantataḥ ।
tatastāṃ vinatā nāma rākṣasī bhīmadarśanā ॥ 20 ॥
abravītkupitākārā karālā nirṇatōdarī ।
sītē paryāptamētāvadbhartuḥ snēhō nidarśitaḥ ॥ 21 ॥
sarvātrātikṛtaṃ bhadrē vyasanāyōpakalpatē parituṣṭāsmi bhadraṃ tē mānuṣastē kṛtō vidhiḥ ॥ 22 ॥
mamāpi tu vachaḥ pathyaṃ bruvantyāḥ kuru maithili ।
rāvaṇaṃ bhaja bhartāraṃ bhartāraṃ sarvarakṣasām ॥ 23 ॥
vikrāntaṃ rūpavantaṃ cha surēśamiva vāsavam ।
dakṣiṇaṃ tyāgaśīlaṃ cha sarvasya priyadarśanam ॥ 24 ॥
mānuṣaṃ kṛpaṇaṃ rāmaṃ tyaktvā, rāvaṇamāśraya ।
divyāṅgarāgā vaidēhi divyābharaṇabhūṣitā ॥ 25 ॥
adyaprabhṛti sarvēṣāṃ lōkānāmīśvarī bhava ।
agnēḥ svāhā yathā dēvī śachī vēndrasya śōbhanē ॥ 26 ॥
kiṃ tē rāmēṇa vaidēhi kṛpaṇēna gatāyuṣā ।
ētaduktaṃ cha mē vākyaṃ yadi tvaṃ na kariṣyasi ॥ 27 ॥
asminmuhūrtē sarvāstvāṃ bhakṣayiṣyāmahē vayam ।
anyā tu vikaṭā nāma lambamānapayōdharā ॥ 28 ॥
abravītkupitā sītāṃ muṣṭimudyamya garjatī ।
bahūnyapriyarūpāṇi vachanāni sudurmatē ॥ 29 ॥
anukrōśānmṛdutvāchcha sōḍhāni tava maithili ।
na cha naḥ kuruṣē vākyaṃ hitaṃ kālapuraskṛtam ॥ 30 ॥
ānītāsi samudrasya pāramanyairdurāsadam ।
rāvaṇāntaḥpuraṃ ghōraṃ praviṣṭā chāsi maithili ॥ 31 ॥
rāvaṇasya gṛhē ruddhāmasmābhistu surakṣitām ।
na tvāṃ śaktaḥ paritrātumapi sākṣātpurandaraḥ ॥ 32 ॥
kuruṣva hitavādinyā vachanaṃ mama maithili ।
alamaśruprapātēna tyaja śōkamanarthakam ॥ 33 ॥
bhaja prītiṃ cha harṣaṃ cha tyajaitāṃ nityadainyatām ।
sītē rākṣasarājēna saha krīḍa yathāsukham ॥ 34 ॥
jānāsi hi yathā bhīru strīṇāṃ yauvanamadhruvam ।
yāvanna tē vyatikrāmēttāvatsukhamavāpnuhi ॥ 35 ॥
udyānāni cha ramyāṇi parvatōpavanāni cha ।
saha rākṣasarājēna chara tvaṃ madirēkṣaṇē ॥ 36 ॥
strī sahasrāṇi tē sapta vaśē sthāsyanti sundari ।
rāvaṇaṃ bhaja bhartāraṃ bhartāraṃ sarvarakṣasām ॥ 37 ॥
utpāṭya vā tē hṛdayaṃ bhakṣayiṣyāmi maithili ।
yadi mē vyāhṛtaṃ vākyaṃ na yathāvatkariṣyasi ॥ 38 ॥
tataśchaṇḍōdarī nāma rākṣasī krōdhamūrChitā ।
bhrāmayantī mahachChūlamidaṃ vachanamabravīt ॥ 39 ॥
imāṃ hariṇalōlākṣīṃ trāsōtkampipayōdharām ।
rāvaṇēna hṛtāṃ dṛṣṭavā dauhṛdō mē mahānabhūt ॥ 40 ॥
yakṛtplīhamathōtpīḍaṃ hṛdayaṃ cha sabandhanam ।
āntrāṇyapi tathā śīrṣaṃ khādēyamiti mē matiḥ ॥ 41 ॥
tatastu praghasā nāma rākṣasī vākyamabravīt ।
kaṇṭhamasyā nṛśaṃsāyāḥ pīḍayāma kimāsyatē ॥ 42 ॥
nivēdyatāṃ tatō rājñē mānuṣī sā mṛtēti ha ।
nātra kaśchana sandēhaḥ khādatēti sa vakṣyati ॥ 43 ॥
tatastvajāmukhī nāma rākṣasī vākyamabravīt ।
viśasyēmāṃ tataḥ sarvāḥ samān kuruta piṇḍakān ॥ 44 ॥
vibhajāma tataḥ sarvā vivādō mē na rōchatē ।
pēyamānīyatāṃ kṣipraṃ lēhyamuchchāvachaṃ bahu ॥ 45 ॥
tataḥ śūrpaṇakhā nāma rākṣasī vākyamabravīt ।
ajāmukhyā yaduktaṃ hi tadēva mama rōchatē ॥ 46 ॥
surā chānīyatāṃ kṣipraṃ sarvaśōkavināśinī ।
mānuṣaṃ māṃsamāsvādya nṛtyāmō'tha nikumbhilām ॥ 47 ॥
ēvaṃ sambhartsyamānā sā sītā surasutōpamā ।
rākṣasībhiḥ sughōrābhirdairyamutsṛjya rōditi ॥ 48 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē chaturviṃśassargaḥ ॥