శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ చతుర్వింశస్సర్గః ।
తతః సీతాముపాగమ్య రాక్షస్యో వికృతాననాః ।
పరుషం పరుషా నార్య ఊచుస్తాం వాక్యమప్రియమ్ ॥ 1 ॥
కిం త్వమంతఃపురే సీతే సర్వభూతమనోహరే ।
మహార్హశయనోపేతే న వాసమనుమన్యసే ॥ 2 ॥
మానుషీ మానుషస్యైవ భార్యాత్వం బహుమన్యసే ।
ప్రత్యాహర మనో రామాన్న త్వం జాతు భవిష్యసి ॥ 3 ॥
త్రైలోక్యవసుభోక్తారం రావణం రాక్షసేశ్వరమ్ ।
భర్తారముపసంగమ్య విహరస్వ యథాసుఖమ్ ॥ 4 ॥
మానుషీ మానుషం తం తు రామమిచ్ఛసి శోభనే ।
రాజ్యాద్భ్ర్రష్టమసిద్ధార్థం విక్లబం త్వమనిందితే ॥ 5 ॥
రాక్షసీనాం వచః శ్రుత్వా సీతా పద్మనిభేక్షణా ।
నేత్రాభ్యామశ్రుపూర్ణాభ్యామిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 6 ॥
యదిదం లోకవిద్విష్టముదాహరథ సంగతాః ।
నైతన్మనసి వాక్యం మే కిల్బిషం ప్రతిభాతి వః ॥ 7 ॥
న మానుషీ రాక్షసస్య భార్యా భవితుమర్హతి ।
కామం ఖాదత మాం సర్వా న కరిష్యామి వో వచః ॥ 8 ॥
దీనో వా రాజ్యహీనో వా యో మే భర్తా స మే గురుః ।
తం నిత్యమనురక్తాస్మి యథా సూర్యం సువర్చలా ॥ 9 ॥
యథా శచీ మహాభాగా శక్రం సముపతిష్ఠతి ।
అరుంధతీ వసిష్ఠం చ రోహిణీ శశినం యథా ॥ 10 ॥
లోపాముద్రా యథాగస్త్యం సుకన్యా చ్యవనం యథా ।
సావిత్రీ సత్యవంతం చ కపిలం శ్రీమతీ యథా ॥ 11 ॥
సౌదాసం మదయంతీవ కేశినీ సగరం యథా ।
నైషధం దమయంతీవ భైమీ పతిమనువ్రతా ॥ 12 ॥
తథాఽహమిక్ష్వాకువరం రామం పతిమనువ్రతా ।
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా రాక్షస్యః క్రోధమూర్ఛితాః ॥ 13 ॥
భర్త్సయంతి స్మ పరుషైర్వాక్యై రావణచోదితాః ।
అవలీనః స నిర్వాక్యో హనూమాన్ శింశుపాద్రుమే ॥ 14 ॥
యసీతాం సంతర్జయంతీస్తా రాక్షసీరశృణోత్ కపిః ।
తామభిక్రమ్య సంకృద్ధా వేపమానాం సమంతతః ॥ 15 ॥
భృశం సంలిలిహుర్దీప్తాన్ ప్రలంబాన్ దశనచ్ఛదాన్ ।
ఊచుశ్చ పరమక్రుద్ధాః ప్రగృహ్యాశు పరశ్వధాన్ ॥ 16 ॥
నేయమర్హతి భర్తారం రావణం రాక్షసాధిపమ్ ।
సా భర్త్స్యమానా భీమాభీ రాక్షసీభిర్వరాననా ॥ 17 ॥
సబాష్పమప సర్పంతీ శింశుపాం తాముపాగమత్ ।
తతస్తాం శింశుపాం సీతా రాక్షసీభిః సమావృతా ॥ 18 ॥
అభిగమ్య విశాలాక్షీ తస్థౌ శోకపరిప్లుతా ।
తాం కృశాం దీనవదనాం మలినాంబరధారిణీమ్ ॥ 19 ॥
భర్త్సయాంచక్రిరే సీతాం రాక్షస్యస్తాం సమంతతః ।
తతస్తాం వినతా నామ రాక్షసీ భీమదర్శనా ॥ 20 ॥
అబ్రవీత్కుపితాకారా కరాలా నిర్ణతోదరీ ।
సీతే పర్యాప్తమేతావద్భర్తుః స్నేహో నిదర్శితః ॥ 21 ॥
సర్వాత్రాతికృతం భద్రే వ్యసనాయోపకల్పతే పరితుష్టాస్మి భద్రం తే మానుషస్తే కృతో విధిః ॥ 22 ॥
మమాపి తు వచః పథ్యం బ్రువంత్యాః కురు మైథిలి ।
రావణం భజ భర్తారం భర్తారం సర్వరక్షసామ్ ॥ 23 ॥
విక్రాంతం రూపవంతం చ సురేశమివ వాసవమ్ ।
దక్షిణం త్యాగశీలం చ సర్వస్య ప్రియదర్శనమ్ ॥ 24 ॥
మానుషం కృపణం రామం త్యక్త్వా, రావణమాశ్రయ ।
దివ్యాంగరాగా వైదేహి దివ్యాభరణభూషితా ॥ 25 ॥
అద్యప్రభృతి సర్వేషాం లోకానామీశ్వరీ భవ ।
అగ్నేః స్వాహా యథా దేవీ శచీ వేంద్రస్య శోభనే ॥ 26 ॥
కిం తే రామేణ వైదేహి కృపణేన గతాయుషా ।
ఏతదుక్తం చ మే వాక్యం యది త్వం న కరిష్యసి ॥ 27 ॥
అస్మిన్ముహూర్తే సర్వాస్త్వాం భక్షయిష్యామహే వయమ్ ।
అన్యా తు వికటా నామ లంబమానపయోధరా ॥ 28 ॥
అబ్రవీత్కుపితా సీతాం ముష్టిముద్యమ్య గర్జతీ ।
బహూన్యప్రియరూపాణి వచనాని సుదుర్మతే ॥ 29 ॥
అనుక్రోశాన్మృదుత్వాచ్చ సోఢాని తవ మైథిలి ।
న చ నః కురుషే వాక్యం హితం కాలపురస్కృతమ్ ॥ 30 ॥
ఆనీతాసి సముద్రస్య పారమన్యైర్దురాసదమ్ ।
రావణాంతఃపురం ఘోరం ప్రవిష్టా చాసి మైథిలి ॥ 31 ॥
రావణస్య గృహే రుద్ధామస్మాభిస్తు సురక్షితామ్ ।
న త్వాం శక్తః పరిత్రాతుమపి సాక్షాత్పురందరః ॥ 32 ॥
కురుష్వ హితవాదిన్యా వచనం మమ మైథిలి ।
అలమశ్రుప్రపాతేన త్యజ శోకమనర్థకమ్ ॥ 33 ॥
భజ ప్రీతిం చ హర్షం చ త్యజైతాం నిత్యదైన్యతామ్ ।
సీతే రాక్షసరాజేన సహ క్రీడ యథాసుఖమ్ ॥ 34 ॥
జానాసి హి యథా భీరు స్త్రీణాం యౌవనమధ్రువమ్ ।
యావన్న తే వ్యతిక్రామేత్తావత్సుఖమవాప్నుహి ॥ 35 ॥
ఉద్యానాని చ రమ్యాణి పర్వతోపవనాని చ ।
సహ రాక్షసరాజేన చర త్వం మదిరేక్షణే ॥ 36 ॥
స్త్రీ సహస్రాణి తే సప్త వశే స్థాస్యంతి సుందరి ।
రావణం భజ భర్తారం భర్తారం సర్వరక్షసామ్ ॥ 37 ॥
ఉత్పాట్య వా తే హృదయం భక్షయిష్యామి మైథిలి ।
యది మే వ్యాహృతం వాక్యం న యథావత్కరిష్యసి ॥ 38 ॥
తతశ్చండోదరీ నామ రాక్షసీ క్రోధమూర్ఛితా ।
భ్రామయంతీ మహచ్ఛూలమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 39 ॥
ఇమాం హరిణలోలాక్షీం త్రాసోత్కంపిపయోధరామ్ ।
రావణేన హృతాం దృష్టవా దౌహృదో మే మహానభూత్ ॥ 40 ॥
యకృత్ప్లీహమథోత్పీడం హృదయం చ సబంధనమ్ ।
ఆంత్రాణ్యపి తథా శీర్షం ఖాదేయమితి మే మతిః ॥ 41 ॥
తతస్తు ప్రఘసా నామ రాక్షసీ వాక్యమబ్రవీత్ ।
కంఠమస్యా నృశంసాయాః పీడయామ కిమాస్యతే ॥ 42 ॥
నివేద్యతాం తతో రాజ్ఞే మానుషీ సా మృతేతి హ ।
నాత్ర కశ్చన సందేహః ఖాదతేతి స వక్ష్యతి ॥ 43 ॥
తతస్త్వజాముఖీ నామ రాక్షసీ వాక్యమబ్రవీత్ ।
విశస్యేమాం తతః సర్వాః సమాన్ కురుత పిండకాన్ ॥ 44 ॥
విభజామ తతః సర్వా వివాదో మే న రోచతే ।
పేయమానీయతాం క్షిప్రం లేహ్యముచ్చావచం బహు ॥ 45 ॥
తతః శూర్పణఖా నామ రాక్షసీ వాక్యమబ్రవీత్ ।
అజాముఖ్యా యదుక్తం హి తదేవ మమ రోచతే ॥ 46 ॥
సురా చానీయతాం క్షిప్రం సర్వశోకవినాశినీ ।
మానుషం మాంసమాస్వాద్య నృత్యామోఽథ నికుంభిలామ్ ॥ 47 ॥
ఏవం సంభర్త్స్యమానా సా సీతా సురసుతోపమా ।
రాక్షసీభిః సుఘోరాభిర్దైర్యముత్సృజ్య రోదితి ॥ 48 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే చతుర్వింశస్సర్గః ॥
