ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ചതുർവിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതഃ സീതാമുപാഗമ്യ രാക്ഷസ്യോ വികൃതാനനാഃ ।
പരുഷം പരുഷാ നാര്യ ഊചുസ്താം വാക്യമപ്രിയമ് ॥ 1 ॥
കിം ത്വമംതഃപുരേ സീതേ സർവഭൂതമനോഹരേ ।
മഹാര്ഹശയനോപേതേ ന വാസമനുമന്യസേ ॥ 2 ॥
മാനുഷീ മാനുഷസ്യൈവ ഭാര്യാത്വം ബഹുമന്യസേ ।
പ്രത്യാഹര മനോ രാമാന്ന ത്വം ജാതു ഭവിഷ്യസി ॥ 3 ॥
ത്രൈലോക്യവസുഭോക്താരം രാവണം രാക്ഷസേശ്വരമ് ।
ഭര്താരമുപസംഗമ്യ വിഹരസ്വ യഥാസുഖമ് ॥ 4 ॥
മാനുഷീ മാനുഷം തം തു രാമമിച്ഛസി ശോഭനേ ।
രാജ്യാദ്ഭ്ര്രഷ്ടമസിദ്ധാര്ഥം വിക്ലബം ത്വമനിംദിതേ ॥ 5 ॥
രാക്ഷസീനാം വചഃ ശ്രുത്വാ സീതാ പദ്മനിഭേക്ഷണാ ।
നേത്രാഭ്യാമശ്രുപൂര്ണാഭ്യാമിദം വചനമബ്രവീത് ॥ 6 ॥
യദിദം ലോകവിദ്വിഷ്ടമുദാഹരഥ സംഗതാഃ ।
നൈതന്മനസി വാക്യം മേ കില്ബിഷം പ്രതിഭാതി വഃ ॥ 7 ॥
ന മാനുഷീ രാക്ഷസസ്യ ഭാര്യാ ഭവിതുമര്ഹതി ।
കാമം ഖാദത മാം സർവാ ന കരിഷ്യാമി വോ വചഃ ॥ 8 ॥
ദീനോ വാ രാജ്യഹീനോ വാ യോ മേ ഭര്താ സ മേ ഗുരുഃ ।
തം നിത്യമനുരക്താസ്മി യഥാ സൂര്യം സുവര്ചലാ ॥ 9 ॥
യഥാ ശചീ മഹാഭാഗാ ശക്രം സമുപതിഷ്ഠതി ।
അരുംധതീ വസിഷ്ഠം ച രോഹിണീ ശശിനം യഥാ ॥ 10 ॥
ലോപാമുദ്രാ യഥാഗസ്ത്യം സുകന്യാ ച്യവനം യഥാ ।
സാവിത്രീ സത്യവംതം ച കപിലം ശ്രീമതീ യഥാ ॥ 11 ॥
സൌദാസം മദയംതീവ കേശിനീ സഗരം യഥാ ।
നൈഷധം ദമയംതീവ ഭൈമീ പതിമനുവ്രതാ ॥ 12 ॥
തഥാഽഹമിക്ഷ്വാകുവരം രാമം പതിമനുവ്രതാ ।
സീതായാ വചനം ശ്രുത്വാ രാക്ഷസ്യഃ ക്രോധമൂര്ഛിതാഃ ॥ 13 ॥
ഭര്ത്സയംതി സ്മ പരുഷൈർവാക്യൈ രാവണചോദിതാഃ ।
അവലീനഃ സ നിർവാക്യോ ഹനൂമാന് ശിംശുപാദ്രുമേ ॥ 14 ॥
യസീതാം സംതര്ജയംതീസ്താ രാക്ഷസീരശൃണോത് കപിഃ ।
താമഭിക്രമ്യ സംകൃദ്ധാ വേപമാനാം സമംതതഃ ॥ 15 ॥
ഭൃശം സംലിലിഹുര്ദീപ്താന് പ്രലംബാന് ദശനച്ഛദാന് ।
ഊചുശ്ച പരമക്രുദ്ധാഃ പ്രഗൃഹ്യാശു പരശ്വധാന് ॥ 16 ॥
നേയമര്ഹതി ഭര്താരം രാവണം രാക്ഷസാധിപമ് ।
സാ ഭര്ത്സ്യമാനാ ഭീമാഭീ രാക്ഷസീഭിർവരാനനാ ॥ 17 ॥
സബാഷ്പമപ സര്പംതീ ശിംശുപാം താമുപാഗമത് ।
തതസ്താം ശിംശുപാം സീതാ രാക്ഷസീഭിഃ സമാവൃതാ ॥ 18 ॥
അഭിഗമ്യ വിശാലാക്ഷീ തസ്ഥൌ ശോകപരിപ്ലുതാ ।
താം കൃശാം ദീനവദനാം മലിനാംബരധാരിണീമ് ॥ 19 ॥
ഭര്ത്സയാംചക്രിരേ സീതാം രാക്ഷസ്യസ്താം സമംതതഃ ।
തതസ്താം വിനതാ നാമ രാക്ഷസീ ഭീമദര്ശനാ ॥ 20 ॥
അബ്രവീത്കുപിതാകാരാ കരാലാ നിര്ണതോദരീ ।
സീതേ പര്യാപ്തമേതാവദ്ഭര്തുഃ സ്നേഹോ നിദര്ശിതഃ ॥ 21 ॥
സർവാത്രാതികൃതം ഭദ്രേ വ്യസനായോപകല്പതേ പരിതുഷ്ടാസ്മി ഭദ്രം തേ മാനുഷസ്തേ കൃതോ വിധിഃ ॥ 22 ॥
മമാപി തു വചഃ പഥ്യം ബ്രുവംത്യാഃ കുരു മൈഥിലി ।
രാവണം ഭജ ഭര്താരം ഭര്താരം സർവരക്ഷസാമ് ॥ 23 ॥
വിക്രാംതം രൂപവംതം ച സുരേശമിവ വാസവമ് ।
ദക്ഷിണം ത്യാഗശീലം ച സർവസ്യ പ്രിയദര്ശനമ് ॥ 24 ॥
മാനുഷം കൃപണം രാമം ത്യക്ത്വാ, രാവണമാശ്രയ ।
ദിവ്യാംഗരാഗാ വൈദേഹി ദിവ്യാഭരണഭൂഷിതാ ॥ 25 ॥
അദ്യപ്രഭൃതി സർവേഷാം ലോകാനാമീശ്വരീ ഭവ ।
അഗ്നേഃ സ്വാഹാ യഥാ ദേവീ ശചീ വേംദ്രസ്യ ശോഭനേ ॥ 26 ॥
കിം തേ രാമേണ വൈദേഹി കൃപണേന ഗതായുഷാ ।
ഏതദുക്തം ച മേ വാക്യം യദി ത്വം ന കരിഷ്യസി ॥ 27 ॥
അസ്മിന്മുഹൂര്തേ സർവാസ്ത്വാം ഭക്ഷയിഷ്യാമഹേ വയമ് ।
അന്യാ തു വികടാ നാമ ലംബമാനപയോധരാ ॥ 28 ॥
അബ്രവീത്കുപിതാ സീതാം മുഷ്ടിമുദ്യമ്യ ഗര്ജതീ ।
ബഹൂന്യപ്രിയരൂപാണി വചനാനി സുദുര്മതേ ॥ 29 ॥
അനുക്രോശാന്മൃദുത്വാച്ച സോഢാനി തവ മൈഥിലി ।
ന ച നഃ കുരുഷേ വാക്യം ഹിതം കാലപുരസ്കൃതമ് ॥ 30 ॥
ആനീതാസി സമുദ്രസ്യ പാരമന്യൈര്ദുരാസദമ് ।
രാവണാംതഃപുരം ഘോരം പ്രവിഷ്ടാ ചാസി മൈഥിലി ॥ 31 ॥
രാവണസ്യ ഗൃഹേ രുദ്ധാമസ്മാഭിസ്തു സുരക്ഷിതാമ് ।
ന ത്വാം ശക്തഃ പരിത്രാതുമപി സാക്ഷാത്പുരംദരഃ ॥ 32 ॥
കുരുഷ്വ ഹിതവാദിന്യാ വചനം മമ മൈഥിലി ।
അലമശ്രുപ്രപാതേന ത്യജ ശോകമനര്ഥകമ് ॥ 33 ॥
ഭജ പ്രീതിം ച ഹര്ഷം ച ത്യജൈതാം നിത്യദൈന്യതാമ് ।
സീതേ രാക്ഷസരാജേന സഹ ക്രീഡ യഥാസുഖമ് ॥ 34 ॥
ജാനാസി ഹി യഥാ ഭീരു സ്ത്രീണാം യൌവനമധ്രുവമ് ।
യാവന്ന തേ വ്യതിക്രാമേത്താവത്സുഖമവാപ്നുഹി ॥ 35 ॥
ഉദ്യാനാനി ച രമ്യാണി പർവതോപവനാനി ച ।
സഹ രാക്ഷസരാജേന ചര ത്വം മദിരേക്ഷണേ ॥ 36 ॥
സ്ത്രീ സഹസ്രാണി തേ സപ്ത വശേ സ്ഥാസ്യംതി സുംദരി ।
രാവണം ഭജ ഭര്താരം ഭര്താരം സർവരക്ഷസാമ് ॥ 37 ॥
ഉത്പാട്യ വാ തേ ഹൃദയം ഭക്ഷയിഷ്യാമി മൈഥിലി ।
യദി മേ വ്യാഹൃതം വാക്യം ന യഥാവത്കരിഷ്യസി ॥ 38 ॥
തതശ്ചംഡോദരീ നാമ രാക്ഷസീ ക്രോധമൂര്ഛിതാ ।
ഭ്രാമയംതീ മഹച്ഛൂലമിദം വചനമബ്രവീത് ॥ 39 ॥
ഇമാം ഹരിണലോലാക്ഷീം ത്രാസോത്കംപിപയോധരാമ് ।
രാവണേന ഹൃതാം ദൃഷ്ടവാ ദൌഹൃദോ മേ മഹാനഭൂത് ॥ 40 ॥
യകൃത്പ്ലീഹമഥോത്പീഡം ഹൃദയം ച സബംധനമ് ।
ആംത്രാണ്യപി തഥാ ശീര്ഷം ഖാദേയമിതി മേ മതിഃ ॥ 41 ॥
തതസ്തു പ്രഘസാ നാമ രാക്ഷസീ വാക്യമബ്രവീത് ।
കംഠമസ്യാ നൃശംസായാഃ പീഡയാമ കിമാസ്യതേ ॥ 42 ॥
നിവേദ്യതാം തതോ രാജ്ഞേ മാനുഷീ സാ മൃതേതി ഹ ।
നാത്ര കശ്ചന സംദേഹഃ ഖാദതേതി സ വക്ഷ്യതി ॥ 43 ॥
തതസ്ത്വജാമുഖീ നാമ രാക്ഷസീ വാക്യമബ്രവീത് ।
വിശസ്യേമാം തതഃ സർവാഃ സമാന് കുരുത പിംഡകാന് ॥ 44 ॥
വിഭജാമ തതഃ സർവാ വിവാദോ മേ ന രോചതേ ।
പേയമാനീയതാം ക്ഷിപ്രം ലേഹ്യമുച്ചാവചം ബഹു ॥ 45 ॥
തതഃ ശൂര്പണഖാ നാമ രാക്ഷസീ വാക്യമബ്രവീത് ।
അജാമുഖ്യാ യദുക്തം ഹി തദേവ മമ രോചതേ ॥ 46 ॥
സുരാ ചാനീയതാം ക്ഷിപ്രം സർവശോകവിനാശിനീ ।
മാനുഷം മാംസമാസ്വാദ്യ നൃത്യാമോഽഥ നികുംഭിലാമ് ॥ 47 ॥
ഏവം സംഭര്ത്സ്യമാനാ സാ സീതാ സുരസുതോപമാ ।
രാക്ഷസീഭിഃ സുഘോരാഭിര്ദൈര്യമുത്സൃജ്യ രോദിതി ॥ 48 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ചതുർവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
