ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତସ୍ୟ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାନରସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଆଜ୍ଞାପୟଦ୍ଵଧଂ ତସ୍ୟ ରାଵଣଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ॥ 1 ॥
ଵଧେ ତସ୍ୟ ସମାଜ୍ଞପ୍ତେ ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା ।
ନିଵେଦିତଵତୋ ଦୌତ୍ୟଂ ନାନୁମେନେ ଵିଭୀଷଣଃ ॥ 2 ॥
ତଂ ରକ୍ଷୋଧିପତିଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ତଚ୍ଚ କାର୍ୟମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ଵିଦିତ୍ଵା ଚିଂତୟାମାସ କାର୍ୟଂ କାର୍ୟଵିଧୌ ସ୍ଥିତଃ ॥ 3 ॥
ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥସ୍ତତସ୍ସାମ୍ନା ପୂଜ୍ୟଂ ଶତ୍ରୁଜିଦଗ୍ରଜମ୍ ।
ଉଵାଚ ହିତମତ୍ୟର୍ଥଂ ଵାକ୍ୟଂ ଵାକ୍ୟଵିଶାରଦଃ ॥ 4 ॥
କ୍ଷମସ୍ଵ ରୋଷଂ ତ୍ୟଜ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ର ପ୍ରସୀଦ ମଦ୍ଵାକ୍ୟମିଦଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ।
ଵଧଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ପରାଵରଜ୍ଞା ଦୂତସ୍ୟ ସଂତୋ ଵସୁଧାଧିପେଂଦ୍ରାଃ ॥ 5 ॥
ରାଜଧର୍ମଵିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ଲୋକଵୃତ୍ତେଶ୍ଚ ଗର୍ହିତମ୍ ।
ତଵ ଚାସଦୃଶଂ ଵୀର କପେରସ୍ୟ ପ୍ରମାପଣମ୍ ॥ 6 ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ଚ କୃତଜ୍ଞଶ୍ଚ ରାଜଧର୍ମଵିଶାରଦଃ ।
ପରାଵରଜ୍ଞୋ ଭୂତାନାଂ ତ୍ଵମେଵ ପରମାର୍ଥଵିତ୍ ॥ 7 ॥
ଗୃହ୍ୟଂତେ ୟଦି ରୋଷେଣ ତ୍ଵାଦୃଶୋଽପି ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।
ତତ ଶ୍ଶାସ୍ତ୍ରଵିପଶ୍ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ଶ୍ରମ ଏଵ ହି କେଵଲମ୍ ॥ 8 ॥
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରସୀଦ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ର ଦୁରାସଦ ।
ୟୁକ୍ତାୟୁକ୍ତଂ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ୟ ଦୂତଦଂଡୋ ଵିଧୀୟତାମ୍ ॥ 9 ॥
ଵିଭୀଷଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ।
ରୋଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଵାକ୍ୟମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 10 ॥
ନ ପାପାନାଂ ଵଧେ ପାପଂ ଵିଦ୍ୟତେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ ।
ତସ୍ମାଦେନଂ ଵଧିଷ୍ୟାମି ଵାନରଂ ପାପଚାରିଣମ୍ ॥ 11 ॥
ଅଧର୍ମମୂଲଂ ବହୁଦୋଷୟୁକ୍ତମନାର୍ୟଜୁଷ୍ଟଂ ଵଚନଂ ନିଶମ୍ୟ ।
ଉଵାଚ ଵାକ୍ୟଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଭୀଷଣୋ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ ॥ 12 ॥
ପ୍ରସୀଦ ଲଂକେଶ୍ଵର ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ର ଧର୍ମାର୍ଥୟୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ।
ଦୂତାନଵଧ୍ୟାନ୍ ସମୟେଷୁ ରାଜନ୍ ସର୍ଵେଷୁ ସର୍ଵତ୍ର ଵଦଂତି ସଂତଃ ॥ 13 ॥
ଅସଂଶୟଂ ଶତ୍ରୁରୟଂ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ କୃତଂ ହ୍ୟନେନାପ୍ରିୟମପ୍ରମେୟମ୍ ।
ନ ଦୂତଵଧ୍ୟାଂ ପ୍ରଵଦଂତି ସଂତୋ ଦୂତସ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟା ବହଵୋ ହି ଦଂଡାଃ ॥ 14 ॥
ଵୈରୂପ୍ୟମଂଗେଷୁ କଶାଭିଘାତୋ ମୌଂଡ୍ୟଂ ତଥା ଲକ୍ଷଣସନ୍ନିପାତଃ ।
ଏତାନ୍ ହି ଦୂତେ ପ୍ରଵଦଂତି ଦଂଡାନ୍ ଵଧସ୍ତୁ ଦୂତସ୍ୟ ନ ନଃ ଶ୍ରୁତୋଽସ୍ତି ॥ 15 ॥
କଥଂ ଚ ଧର୍ମାର୍ଥଵିନୀତବୁଦ୍ଧିଃ ପରାଵରପ୍ରତ୍ୟୟନିଶ୍ଚିତାର୍ଥଃ ।
ଭଵଦ୍ଵିଧଃ କୋପଵଶେ ହି ତିଷ୍ଠେତ୍ କୋପଂ ନିୟଚ୍ଛଂତି ହି ସତ୍ତ୍ଵଵଂତଃ ॥ 16 ॥
ନ ଧର୍ମଵାଦେ ନ ଚ ଲୋକଵୃତ୍ତେ ନ ଶାସ୍ତ୍ରବୁଦ୍ଧିଗ୍ରହଣେଷୁ ଚାପି ।
ଵିଦ୍ୟେତ କଶ୍ଚିତ୍ତଵ ଵୀର ତୁଲ୍ୟ ସ୍ତ୍ଵଂହ୍ୟୁତ୍ତମସ୍ସର୍ଵସୁରାସୁରାଣାମ୍ ॥ 17 ॥
ଶୂରେଣ ଵୀରେଣ ନିଶାଚରେଂଦ୍ର ସୁରାସୁରାଣାମପି ଦୁର୍ଜୟେନ ।
ତ୍ଵୟା ପ୍ରଗଲ୍ଭାଃ ସୁରଦୈତ୍ୟସଂଘା ଜିତାଶ୍ଚ ୟୁଦ୍ଧେଷ୍ଵସକୃନ୍ନରେଂଦ୍ରାଃ ॥ 18 ॥
ନ ଚାପ୍ୟସ୍ୟ କପେର୍ଘାତେ କଂଚିତ୍ପଶ୍ୟାମ୍ୟହଂ ଗୁଣମ୍ ।
ତେଷ୍ଵୟଂ ପାତ୍ୟତାଂ ଦଂଡୋ ୟୈରୟଂ ପ୍ରେଷିତଃ କପିଃ ॥ 19 ॥
ସାଧୁର୍ଵା ୟଦି ଵାଽସାଧୁଃ ପରୈରେଷ ସମର୍ପିତଃ ।
ବ୍ରୁଵନ୍ ପରାର୍ଥଂ ପରଵାନ୍ନ ଦୂତୋ ଵଧମର୍ହତି ॥ 20 ॥
ଅପି ଚାସ୍ମିନ୍ ହତେ ରାଜନ୍ନାନ୍ୟଂ ପଶ୍ୟାମି ଖେଚରମ୍ ।
ଇହ ୟଃ ପୁନରାଗଚ୍ଛେତ୍ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ ॥ 21 ॥
ତସ୍ମାନ୍ନାସ୍ୟ ଵଧେ ୟତ୍ନଃ କାର୍ୟଃ ପରପୁରଂଜୟ ।
ଭଵାନ୍ ସେଂଦ୍ରେଷୁ ଦେଵେଷୁ ୟତ୍ନମାସ୍ଥାତୁମର୍ହତି ॥ 22 ॥
ଅସ୍ମିନ୍ଵିନଷ୍ଟେ ନ ହି ଵୀରମନ୍ୟଂ ପଶ୍ୟାମି ୟସ୍ତୌ ଵରରାଜପୁତ୍ରୌ ।
ୟୁଦ୍ଧାୟ ୟୁଦ୍ଧପ୍ରିୟଦୁର୍ଵିନୀତାଵୁଦ୍ୟୋଜୟେଦ୍ଧୀର୍ଘପଥାଵରୁଦ୍ଧୌ ॥ 23 ॥
ପରାକ୍ରମୋତ୍ସାହମନସ୍ଵିନାଂ ଚ ସୁରାସୁରାଣାମପି ଦୁର୍ଜୟେନ ।
ତ୍ଵୟା ମନୋନଂଦନ ନୈତାନାଂ ୟୁଦ୍ଧାୟତିର୍ନାଶୟତୁଂ ନ ୟୁକ୍ତା ॥ 24 ॥
ହିତାଶ୍ଚ ଶୂରାଶ୍ଚ ସମାହିତାଶ୍ଚ କୁଲେଷୁ ଜାତାଶ୍ଚ ମହାଗୁଣେଷୁ ।
ମନସ୍ଵିନଶ୍ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠାଃ କୋଟ୍ୟଗ୍ରତସ୍ତେ ସୁଭୃତାଶ୍ଚ ୟୋଧାଃ ॥ 25 ॥
ତଦେକଦେଶେନ ବଲସ୍ୟ ତାଵତ୍କେଚିତ୍ତଵାଽଽଦେଶକୃତୋଽଭିୟାଂତୁ ତୌ ରାଜପୁତ୍ରୌ ଵିନିଗୃହ୍ୟ ମୂଢୌ ପରେଷୁ ତେ ଭାଵୟିତୁଂ ପ୍ରଭାଵମ୍ ॥ 26 ॥
ନିଶାଚରାଣାମଧିପୋଽନୁଜସ୍ୟ ଵିଭୀଷଣସ୍ୟୋତ୍ତମଵାକ୍ୟମିଷ୍ଟମ୍ ।
ଜଗ୍ରାହ ବୁଦ୍ଧ୍ୟା ସୁରଲୋକଶତ୍ରୁ ର୍ମହାବଲୋ ରାକ୍ଷସରାଜମୁଖ୍ୟଃ ॥ 27 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଦ୍ଵିପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
