શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ દ્વિપંચાશસ્સર્ગઃ ।
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વાનરસ્ય મહાત્મનઃ ।
આજ્ઞાપયદ્વધં તસ્ય રાવણઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ ॥ 1 ॥
વધે તસ્ય સમાજ્ઞપ્તે રાવણેન દુરાત્મના ।
નિવેદિતવતો દૌત્યં નાનુમેને વિભીષણઃ ॥ 2 ॥
તં રક્ષોધિપતિં ક્રુદ્ધં તચ્ચ કાર્યમુપસ્થિતમ્ ।
વિદિત્વા ચિંતયામાસ કાર્યં કાર્યવિધૌ સ્થિતઃ ॥ 3 ॥
નિશ્ચિતાર્થસ્તતસ્સામ્ના પૂજ્યં શત્રુજિદગ્રજમ્ ।
ઉવાચ હિતમત્યર્થં વાક્યં વાક્યવિશારદઃ ॥ 4 ॥
ક્ષમસ્વ રોષં ત્યજ રાક્ષસેંદ્ર પ્રસીદ મદ્વાક્યમિદં શૃણુષ્વ ।
વધં ન કુર્વંતિ પરાવરજ્ઞા દૂતસ્ય સંતો વસુધાધિપેંદ્રાઃ ॥ 5 ॥
રાજધર્મવિરુદ્ધં ચ લોકવૃત્તેશ્ચ ગર્હિતમ્ ।
તવ ચાસદૃશં વીર કપેરસ્ય પ્રમાપણમ્ ॥ 6 ॥
ધર્મજ્ઞશ્ચ કૃતજ્ઞશ્ચ રાજધર્મવિશારદઃ ।
પરાવરજ્ઞો ભૂતાનાં ત્વમેવ પરમાર્થવિત્ ॥ 7 ॥
ગૃહ્યંતે યદિ રોષેણ ત્વાદૃશોઽપિ વિચક્ષણઃ ।
તત શ્શાસ્ત્રવિપશ્ચિત્ત્વં શ્રમ એવ હિ કેવલમ્ ॥ 8 ॥
તસ્માત્પ્રસીદ શત્રુઘ્ન રાક્ષસેંદ્ર દુરાસદ ।
યુક્તાયુક્તં વિનિશ્ચિત્ય દૂતદંડો વિધીયતામ્ ॥ 9 ॥
વિભીષણવચઃ શ્રુત્વા રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ ।
રોષેણ મહતાવિષ્ટો વાક્યમુત્તરમબ્રવીત્ ॥ 10 ॥
ન પાપાનાં વધે પાપં વિદ્યતે શત્રુસૂદન ।
તસ્માદેનં વધિષ્યામિ વાનરં પાપચારિણમ્ ॥ 11 ॥
અધર્મમૂલં બહુદોષયુક્તમનાર્યજુષ્ટં વચનં નિશમ્ય ।
ઉવાચ વાક્યં પરમાર્થતત્ત્વં વિભીષણો બુદ્ધિમતાં વરિષ્ઠઃ ॥ 12 ॥
પ્રસીદ લંકેશ્વર રાક્ષસેંદ્ર ધર્માર્થયુક્તં વચનં શૃણુષ્વ ।
દૂતાનવધ્યાન્ સમયેષુ રાજન્ સર્વેષુ સર્વત્ર વદંતિ સંતઃ ॥ 13 ॥
અસંશયં શત્રુરયં પ્રવૃદ્ધઃ કૃતં હ્યનેનાપ્રિયમપ્રમેયમ્ ।
ન દૂતવધ્યાં પ્રવદંતિ સંતો દૂતસ્ય દૃષ્ટા બહવો હિ દંડાઃ ॥ 14 ॥
વૈરૂપ્યમંગેષુ કશાભિઘાતો મૌંડ્યં તથા લક્ષણસન્નિપાતઃ ।
એતાન્ હિ દૂતે પ્રવદંતિ દંડાન્ વધસ્તુ દૂતસ્ય ન નઃ શ્રુતોઽસ્તિ ॥ 15 ॥
કથં ચ ધર્માર્થવિનીતબુદ્ધિઃ પરાવરપ્રત્યયનિશ્ચિતાર્થઃ ।
ભવદ્વિધઃ કોપવશે હિ તિષ્ઠેત્ કોપં નિયચ્છંતિ હિ સત્ત્વવંતઃ ॥ 16 ॥
ન ધર્મવાદે ન ચ લોકવૃત્તે ન શાસ્ત્રબુદ્ધિગ્રહણેષુ ચાપિ ।
વિદ્યેત કશ્ચિત્તવ વીર તુલ્ય સ્ત્વંહ્યુત્તમસ્સર્વસુરાસુરાણામ્ ॥ 17 ॥
શૂરેણ વીરેણ નિશાચરેંદ્ર સુરાસુરાણામપિ દુર્જયેન ।
ત્વયા પ્રગલ્ભાઃ સુરદૈત્યસંઘા જિતાશ્ચ યુદ્ધેષ્વસકૃન્નરેંદ્રાઃ ॥ 18 ॥
ન ચાપ્યસ્ય કપેર્ઘાતે કંચિત્પશ્યામ્યહં ગુણમ્ ।
તેષ્વયં પાત્યતાં દંડો યૈરયં પ્રેષિતઃ કપિઃ ॥ 19 ॥
સાધુર્વા યદિ વાઽસાધુઃ પરૈરેષ સમર્પિતઃ ।
બ્રુવન્ પરાર્થં પરવાન્ન દૂતો વધમર્હતિ ॥ 20 ॥
અપિ ચાસ્મિન્ હતે રાજન્નાન્યં પશ્યામિ ખેચરમ્ ।
ઇહ યઃ પુનરાગચ્છેત્પરં પારં મહોદધેઃ ॥ 21 ॥
તસ્માન્નાસ્ય વધે યત્નઃ કાર્યઃ પરપુરંજય ।
ભવાન્ સેંદ્રેષુ દેવેષુ યત્નમાસ્થાતુમર્હતિ ॥ 22 ॥
અસ્મિન્વિનષ્ટે ન હિ વીરમન્યં પશ્યામિ યસ્તૌ વરરાજપુત્રૌ ।
યુદ્ધાય યુદ્ધપ્રિયદુર્વિનીતાવુદ્યોજયેદ્ધીર્ઘપથાવરુદ્ધૌ ॥ 23 ॥
પરાક્રમોત્સાહમનસ્વિનાં ચ સુરાસુરાણામપિ દુર્જયેન ।
ત્વયા મનોનંદન નૈતાનાં યુદ્ધાયતિર્નાશયતું ન યુક્તા ॥ 24 ॥
હિતાશ્ચ શૂરાશ્ચ સમાહિતાશ્ચ કુલેષુ જાતાશ્ચ મહાગુણેષુ ।
મનસ્વિનશ્શસ્ત્રભૃતાં વરિષ્ઠાઃ કોટ્યગ્રતસ્તે સુભૃતાશ્ચ યોધાઃ ॥ 25 ॥
તદેકદેશેન બલસ્ય તાવત્કેચિત્તવાઽઽદેશકૃતોઽભિયાંતુ તૌ રાજપુત્રૌ વિનિગૃહ્ય મૂઢૌ પરેષુ તે ભાવયિતું પ્રભાવમ્ ॥ 26 ॥
નિશાચરાણામધિપોઽનુજસ્ય વિભીષણસ્યોત્તમવાક્યમિષ્ટમ્ ।
જગ્રાહ બુદ્ધ્યા સુરલોકશત્રુ ર્મહાબલો રાક્ષસરાજમુખ્યઃ ॥ 27 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે દ્વિપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
