View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 1.2 Bala Kanda - Sarga 2

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē bālakāṇḍam ।
atha dvitīyassargaḥ ।

nāradasya tu tadvākyaṃ śrutvā vākyaviśāradaḥ ।
pūjayāmāsa dharmātmā sahaśiṣyō mahāmuniḥ ॥ 1 ॥

yathāvatpūjitastēna dēvarṣirnāradastadā ।
āpṛṣṭvaivābhyanujñātassa jagāma vihāyasam ॥ 2 ॥

sa muhūrtaṃ gatē tasmindēvalōkaṃ munistadā ।
jagāma tamasātīraṃ jāhnavyāstvavidūrataḥ ॥ 3 ॥

sa tu tīraṃ samāsādya tamasāyā mahāmuniḥ ।
śiṣyamāha sthitaṃ pārśvē dṛṣṭvā tīrthamakardamam ॥ 4 ॥

akardamamidaṃ tīrthaṃ bharadvāja niśāmaya ।
ramaṇīyaṃ prasannāmbu sanmanuṣyamanō yathā ॥ 5 ॥

nyasyatāṃ kalaśastāta dīyatāṃ valkalaṃ mama ।
idamēvāvagāhiṣyē tamasātīrthamuttamam ॥ 6 ॥

ēvamuktō bharadvājō vālmīkēna mahātmanā ।
prāyachChata munēstasya valkalaṃ niyatō gurōḥ ॥ 7 ॥

sa śiṣyahastādādāya valkalaṃ niyatēndriyaḥ ।
vichachāra ha paśyaṃstatsarvatō vipulaṃ vanam ॥ 8 ॥

tasyābhyāśē tu mithunaṃ charantamanapāyinam ।
dadarśa bhagavāṃstatra krauñchayōśchārunisvanam ॥ 9 ॥

tasmāttu mithunādēkaṃ pumāṃsaṃ pāpaniśchayaḥ ।
jaghāna vairanilayō niṣādastasya paśyataḥ ॥ 10 ॥

taṃ śōṇitaparītāṅgaṃ vēṣṭamānaṃ mahītalē ।
bhāryā tu nihataṃ dṛṣṭvā rurāva karuṇāṃ giram ॥ 11 ॥

viyuktā patinā tēna dvijēna sahachāriṇā ।
tāmraśīrṣēṇa mattēna patriṇā sahitēna vai ॥ 12 ॥

tadā tu taṃ dvijaṃ dṛṣṭvā niṣādēna nipātitam ।
ṛṣērdharmātmanastasya kāruṇyaṃ samapadyata ॥ 13 ॥

tataḥ karuṇavēditvādadharmō'yamiti dvijaḥ ।
niśāmya rudatīṃ krauñchīmidaṃ vachanamabravīt ॥ 14 ॥

mā niṣāda pratiṣṭhāṃ tvamagamaśśāśvatīssamāḥ ।
yatkrauñchamithunādēkamavadhīḥ kāmamōhitam ॥ 15 ॥

15 tasyaivaṃ bruvataśchintā babhūva hṛdi vīkṣataḥ ।
śōkārtēnāsya śakunēḥ kimidaṃ vyāhṛtaṃ mayā ॥ 16 ॥

chintayansa mahāprājñaśchakāra matimānmatim ।
śiṣyaṃ chaivā'bravīdvākyamidaṃ sa munipuṅgavaḥ ॥ 17 ॥

pādabaddhō'kṣarasamastantrīlayasamanvitaḥ ।
śōkārtasya pravṛttō mē ślōkō bhavatu nānyathā ॥ 18 ॥

śiṣyastu tasya bruvatō munērvākyamanuttamam ।
pratijagrāha saṃhṛṣṭastasya tuṣṭō'bhavadguruḥ ॥ 19 ॥

sō'bhiṣēkaṃ tataḥ kṛtvā tīrthē tasminyathāvidhi ।
tamēva chintayannarthamupāvartata vai muniḥ ॥ 20 ॥

bharadvājastataśśiṣyō vinītaśśrutavānmunēḥ ।
kalaśaṃ pūrṇamādāya pṛṣṭhatō'nujagāma ha ॥ 21 ॥

sa praviśyāśramapadaṃ śiṣyēṇa saha dharmavit ।
upaviṣṭaḥ kathāśchānyāśchakāra dhyānamāsthitaḥ ॥ 22 ॥

ājagāma tatō brahmā lōkakartā svayaṃ prabhuḥ ।
chaturmukhō mahātējā draṣṭuṃ taṃ munipuṅgavam ॥ 23 ॥

vālmīkiratha taṃ dṛṣṭvā sahasōtthāya vāgyataḥ ।
prāñjaliḥ prayatō bhūtvā tasthau paramavismitaḥ ॥ 24 ॥

pūjayāmāsa taṃ dēvaṃ pādyārghyāsanavandanaiḥ ।
praṇamya vidhivachchainaṃ pṛṣṭvā'nāmayamavyayam ॥ 25 ॥

athōpaviśya bhagavānāsanē paramārchitē ।
vālmīkayē maharṣayē sandidēśāsanaṃ tataḥ ॥ 26 ॥

brahmaṇā samanujñātassō'pyupāviśadāsanē ।
upaviṣṭē tadā tasminsarvalōkapitāmahē ।
tadgatēnaiva manasā vālmīkirdhyānamāsthitaḥ ॥ 27 ॥

pāpātmanā kṛtaṃ kaṣṭaṃ vairagrahaṇabuddhinā ।
yastādṛśaṃ chāruravaṃ krauñchaṃ hanyādakāraṇāt ॥ 28 ॥

śōchannēva muhuḥ krauñchīmupaślōkamimaṃ punaḥ ।
jagāvantargatamanā bhūtvā śōkaparāyaṇaḥ ॥ 29 ॥

tamuvācha tatō brahmā prahasanmunipuṅgavam ।
ślōka ēva tvayā baddhō nātra kāryā vichāraṇā ॥ 30 ॥

machChandādēva tē brahman pravṛttēyaṃ sarasvatī ।
rāmasya charitaṃ sarvaṃ kuru tvamṛṣisattama ॥ 31 ॥

dharmātmanō guṇavatō lōkē rāmasya dhīmataḥ ।
vṛttaṃ kathaya dhīrasya yathā tē nāradāchChrutam ॥ 32 ॥

rahasyaṃ cha prakāśaṃ cha yadvṛttaṃ tasya dhīmataḥ ।
rāmasya sahasaumitrēḥ rākṣasānāṃ cha sarvaśaḥ ॥ 33 ॥

vaidēhyāśchaiva yadvṛttaṃ prakāśaṃ yadi vā rahaḥ ।
tachchāpyaviditaṃ sarvaṃ viditaṃ tē bhaviṣyati ॥ 34 ॥

na tē vāganṛtā kāvyē kāchidatra bhaviṣyati ।
kuru rāmakathāṃ puṇyāṃ ślōkabaddhāṃ manōramām ॥ 35 ॥

yāvat sthāsyanti girayassaritaścha mahītalē ।
tāvadrāmāyaṇakathā lōkēṣu prachariṣyati ॥ 36 ॥

yāvadrāmāyaṇakathā tvatkṛtā prachariṣyati ।
tāvadūrdhvamadhaścha tvaṃ mallōkēṣu nivatsyasi ॥ 37 ॥

ityuktvā bhagavānbrahmā tatraivāntaradhīyata ।
tatassaśiṣyō bhagavānmunirvismayamāyayau ॥ 38 ॥

tasya śiṣyāstatassarvē jaguśślōkamimaṃ punaḥ ।
muhurmuhuḥ prīyamāṇāḥ prāhuścha bhṛśavismitāḥ ॥ 39 ॥

samākṣaraiśchaturbhiryaḥ pādairgītō maharṣiṇā ।
sō'nuvyāharaṇādbhūyaśślōkaśślōkatvamāgataḥ ॥ 40 ॥

tasya buddhiriyaṃ jātā vālmīkērbhāvitātmanaḥ ।
kṛtsnaṃ rāmāyaṇaṃ kāvyamīdṛśaiḥ karavāṇyaham ॥ 41 ॥

udāravṛttārthapadairmanōramaiḥ tadāsya rāmasya chakārakīrtimān ।
samākṣaraiśślōkaśatairyaśasvinō yaśaskaraṃ kāvyamudāradhīrmuniḥ ॥ 42 ॥

tadupagatasamāsasandhiyōgaṃ samamadhurōpanatārthavākyabaddham ।
raghuvaracharitaṃ munipraṇītaṃ daśaśirasaścha vadhaṃ niśāmayadhvam ॥ 43 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē bālakāṇḍē dvitīyassargaḥ ॥




Browse Related Categories: