ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ പ്രഥമസ്സര്ഗഃ ।
ഗച്ഛതാ മാതുലകുലം ഭരതേന തദാഽനഘ ।
ശത്രുഘ്നോ നിത്യശത്രുഘ്നോ നീതഃ പ്രീതിപുരസ്കൃതഃ ॥ 1 ॥
തത്ര ന്യവസദ്ഭ്രാത്രാ സഹ സത്കാരസത്കൃതഃ ।
മാതുലേനാശ്വപതിനാ പുത്രസ്നേഹേന ലാലിതഃ ॥ 2 ॥
തത്രാപി നിവസംതൌ തൌ തര്പ്യമാണൌ ച കാമതഃ ।
ഭ്രാതരൌ സ്മരതാം വീരൌ വൃദ്ധം ദശരഥം നൃപമ് ॥ 3 ॥
രാജാഽപി തൌ മഹാതേജാ സ്സസ്മാര പ്രോഷിതൌ സുതൌ ।
ഉഭൌ ഭരതശത്രുഘ്നൌ മഹേംദ്രവരുണോപമൌ ॥ 4 ॥
സർവ ഏവ തു തസ്യേഷ്ടാ ശ്ചത്വാരഃ പുരുഷര്ഷഭാഃ ।
സ്വശരീരാദ്വിനിർവൃത്താശ്ചത്വാര ഇവ ബാഹവഃ ॥ 5 ॥
തേഷാമപി മഹാതേജാ രാമോ രതികരഃപിതുഃ ।
സ്വയംഭൂരിവ ഭൂതാനാം ബഭൂവ ഗുണവത്തരഃ ॥ 6 ॥
സ ഹി ദേവൈരുദീര്ണസ്യ രാവണസ്യ വധാര്ഥിഭിഃ ।
അര്ഥിതോ മാനുഷേ ലോകേ ജജ്ഞേ വിഷ്ണുസ്സനാതനഃ ॥ 7 ॥
കൌശല്യാ ശുശുഭേ തേന പുത്രേണാമിതതേജസാ ।
യഥാ വരേണ ദേവാനാമദിതിർവജ്രപാണിനാ ॥ 8 ॥
സ ഹി രൂപോപപന്നശ്ച വീര്യവാനനസൂയകഃ ।
ഭൂമൌവനുപമസ്സൂനുര്ഗുണൈര്ദശരഥോപമഃ ॥ 9 ॥
സ തു നിത്യം പ്രശാംതാത്മാ മൃദുപൂർവം ച ഭാഷതേ ।
ഉച്യമാനോഽപി പരുഷം നോത്തരം പ്രതിപദ്യതേ ॥ 10 ॥
കഥംചിദുപകാരേണ കൃതേനൈകേന തുഷ്യതി ।
ന സ്മരത്യപകാരാണാം ശതമപ്യാത്മവത്തയാ ॥ 11 ॥
ശീലവൃദ്ധൈര്ജ്ഞാനവൃദ്ധൈർവയോവൃദ്ധൈശ്ച സജ്ജനൈഃ ।
കഥയന്നാസ്ത വൈ നിത്യമസ്ത്രയോഗ്യാംതരേഷ്വപി ॥ 12 ॥
ബുദ്ധിമാന്മധുരാഭാഷീ പൂർവഭാഷീ പ്രിയംവദഃ ।
വീര്യവാന്ന ച വീര്യേണ മഹതാ സ്വേന വിസ്മിതഃ ॥ 13 ॥
നചാനൃതകഥോ വിദ്വാന് വൃദ്ധാനാം പ്രതിപൂജകഃ ।
അനുരക്തഃ പ്രജാഭിശ്ച പ്രജാശ്ചാപ്യനുരംജതേ ॥ 14 ॥
സാനുക്രോശോ ജിതക്രോധോ ബ്രാഹ്മണപ്രതിപൂജകഃ ।
ദീനാനുകംപീ ധര്മജ്ഞോ നിത്യം പ്രഗ്രഹവാംശ്ചുചിഃ ॥ 15 ॥
കുലോചിതമതിഃ ക്ഷാത്രം ധര്മം സ്വം ബഹുമന്യതേ ।
മന്യതേ പരയാ കീര്ത്യാ മഹത്സ്വര്ഗഫലം തതഃ ॥ 16 ॥
നാഽഽശ്രേയസി രതോ വിദ്വാന്നവിരുദ്ധകഥാരുചിഃ ।
ഉത്തരോത്തരയുക്തൌ ച വക്താ വാചസ്പതിര്യഥാ ॥ 17 ॥
അരോഗസ്തരുണോ വാഗ്മീ വപുഷ്മാംദേശകാലവിത് ।
ലോകേ പുരുഷസാരജ്ഞ സ്സാധുരേകോ വിനിര്മിതഃ ॥ 18 ॥
സ തു ശ്രേഷ്ഠൈര്ഗുണൈര്യുക്തഃ പ്രജാനാം പാര്ഥിവാത്മജഃ ।
ബഹിശ്ചര ഇവ പ്രാണോ ബഭൂവ ഗുണതഃ പ്രിയഃ ॥ 19 ॥
സമ്യഗ്വിദ്യാവ്രതസ്നാതോ യഥാവത്സാംഗവേദവിത് ।
ഇഷ്വസ്ത്രേ ച പിതു ശ്ശ്രേഷ്ഠോ ബഭൂവ ഭരതാഗ്രജഃ ॥ 20 ॥
കല്യാണാഭിജന സ്സാധുരദീന സ്സത്യവാഗൃജുഃ ।
വൃദ്ധൈരഭിവിനീതശ്ച ദ്വിജൈര്ധര്മാര്ഥദര്ശിഭിഃ ॥ 21 ॥
ധര്മകാമാര്ഥതത്ത്വജ്ഞഃ സ്മൃതിമാന്പ്രതിഭാനവാന് ।
ലൌകികേ സമയാചാരേ കൃതകല്പോ വിശാരദഃ ॥ 22 ॥
നിഭൃത സ്സംവൃതാകാരോ ഗുപ്തമംത്ര സ്സഹായവാന് ।
അമോഘക്രോധഹര്ഷശ്ച ത്യാഗസംയമകാലവിത് ॥ 23 ॥
ദൃഢഭക്തി സ്സ്ഥിരപ്രജ്ഞോ നാസദ്ഗ്രാഹീ ന ദുർവചാഃ ।
നിസ്തംദ്രിരപ്രമത്തശ്ച സ്വദോഷപരദോഷവിത് ॥ 24 ॥
ശാസ്ത്രജ്ഞശ്ച കൃതജ്ഞശ്ച പുരുഷാംതരകോവിദഃ ।
യഃ പ്രഗ്രഹാനുഗ്രഹയോര്യഥാന്യായം വിചക്ഷണഃ ॥ 25 ॥
സത്സംഗ്രഹപ്രഗ്രഹണേ സ്ഥാനവിന്നിഗ്രഹസ്യ ച ।
ആയകര്മണ്യുപായജ്ഞ സ്സംദൃഷ്ടവ്യയകര്മവിത് ॥ 26 ॥
ശ്രൈഷ്ഠ്യം ശാസ്ത്രസമൂഹേഷു പ്രാപ്തോ വ്യാമിശ്രകേഷു ച ।
അര്ഥധമൌ ച സംഗൃഹ്യ സുഖതംത്രോ ന ചാലസഃ ॥ 27 ॥
വൈഹാരികാണാം ശില്പാനാം വിജ്ഞാതാഽഽര്ഥവിഭാഗവിത് ।
ആരോഹേ വിനയേ ചൈവ യുക്തോ വാരണവാജിനാമ് ॥ 28 ॥
ധനുർവേദവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ ലോകേഽതിരഥസമ്മതഃ ।
അഭിയാതാ പ്രഹര്താ ച സേനാനയവിശാരദഃ ॥ 29 ॥
അപ്രധൃഷ്യശ്ച സംഗ്രാമേ ക്രുധ്ദൈരപി സുരാസുരൈഃ ।
അനസൂയോ ജിതക്രോധോ ന ദൃപ്തോ ന ച മത്സരീ ।
ന ചാവമംതാ ഭൂതാനാം ന ച കാലവശാനുഗഃ ॥ 30 ॥
ഏവം ശ്രേഷ്ഠഗുണൈര്യുക്തഃ പ്രജാനാം പാര്ഥിവാത്മജഃ ।
സമ്മതസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വസുധായാഃ ക്ഷമാഗുണൈഃ ॥ 31 ॥
ബുദ്ധ്യാ ബൃഹസ്പതേസ്തുല്യോ വീര്യേണാപി ശചീപതേഃ ।
തഥാ സർവപ്രജാകാംതൈഃ പ്രീതിസംജനനൈഃ പിതുഃ ॥ 32 ॥
ഗുണൈർവിരുരുചേ രാമോ ദീപ്തസ്സൂര്യ ഇവാംശുഭിഃ ।
തമേവം വ്രതസംപന്നമപ്രധൃഷ്യപരാക്രമമ് ॥ 33 ॥
ലോക പാലോപമം നാഥമകാമയത മേദിനീ ।
ഏതൈസ്തു ബഹുഭിര്യുക്തം ഗുണൈരനുപമൈസ്സുതമ് ॥ 34 ॥
ദൃഷ്ട്വാ ദശരഥോ രാജാ ചക്രേ ചിംതാം പരംതപഃ ।
അഥ രാജ്ഞോ ബഭൂവൈവം വൃദ്ധസ്യ ചിരജീവിനഃ ॥ 35 ॥
പ്രീതിരേഷാ കഥം രാമോ രാജാ സ്യാന്മയി ജീവതി ।
ഏഷാ ഹ്യസ്യ പരാ പ്രീതിര്ഹൃദി സംപരിവര്തതേ ॥ 36 ॥
കദാ നാമ സുതം ദ്രക്ഷ്യാമ്യഭിഷിക്തമഹം പ്രിയമ് ।
വൃദ്ധികാമോ ഹി ലോകസ്യ സർവഭൂതാനുകംപനഃ ॥ 37 ॥
മത്തഃ പ്രിയതരോ ലോകേ പര്ജന്യ ഇവ വൃഷ്ടിമാന് ।
യമശക്രസമോ വീര്യേ ബൃഹസ്പതിസമോ മതൌ ॥ 38 ॥
മഹീധരസമോ ധൃത്യാം മത്തശ്ച ഗുണവത്തരഃ ।
മഹീമഹമിമാം കൃത്സ്നാമധിതിഷ്ഠംതമാത്മജമ് ॥ 39 ॥
അനേന വയസാ ദൃഷ്ട്വാ യഥാസ്വര്ഗമവാപ്നുയാമ് ।
ഇത്യേതൈർവിവിധൈസ്തൈസ്തൈരന്യപാര്ഥിവദുര്ലഭൈഃ ॥ 40 ॥
ശിഷ്ടൈരപരിമേയൈശ്ച ലോകേ ലോകോത്തരൈര്ഗുണൈഃ ।
തം സമീക്ഷ്യ മഹാരാജോ യുക്തം സമുദിതൈശ്ശുഭൈഃ ॥ 41 ॥
നിശ്ചിത്യ സചിവൈസ്സാര്ധം യുവരാജമമന്യത ।
ദിവ്യംതരിക്ഷേ ഭൂമൌ ച ഘോരമുത്പാതജം ഭയമ് ॥ 42 ॥
സംചചക്ഷേഽഥ മേധാവീ ശരീരേ ചാത്മനോ ജരാമ് ।
പൂര്ണചംദ്രാനനസ്യാഥ ശോകാപനുദമാത്മനഃ ॥ 43 ॥
ലോകേ രാമസ്യ ബുബുധേ സംപ്രിയത്വം മഹാത്മനഃ ।
ആത്മനശ്ച പ്രജാനാം ച ശ്രേയസേ ച പ്രിയേണ ച ॥ 44 ॥
പ്രാപ്തകാലേന ധര്മാത്മാ ഭക്ത്യാ ത്വരിതവാന് നൃപഃ ।
നാനാനഗരവാസ്തവ്യാന്പൃഥഗ്ജാനപദാനപി ॥ 45 ॥
സമാനിനായ മേദിന്യാഃ പ്രധാനാന്പൃഥിവീപതീന് ।
ന തു കേകയരാജാനം ജനകം വാ നരാധിപഃ ॥ 46 ॥
ത്വരയാ ചാനയാമാസ പശ്ചാത്തൌ ശ്രോഷ്യതഃ പ്രിയമ് ।
താന്വേശ്മനാനാഭരണൈര്യഥാഽര്ഹം പ്രതിപൂജിതാന് ॥ 47 ॥
ദദര്ശാലംകൃതോ രാജാ പ്രജാപതിരിവ പ്രജാഃ ।
അഥോപവിഷ്ടേ നൃപതൌ തസ്മിന്പരബലാര്ദനേ ॥ 48 ॥
തതഃ പ്രവിവിശു ശ്ശേഷാ രാജാനോ ലോകസമ്മതാഃ ।
അഥ രാജവിതീര്ണേഷു വിവിധേഷ്വാസനേഷു ച ॥ 49 ॥
രാജാനമേവാഭിമുഖാഃ നിഷേദുര്നിയതാ നൃപാഃ ।
സലബ്ധമാനൈർവിനയാന്വിതൈര്നൃപൈഃ പുരാലയൈര്ജാനപദൈശ്ച മാനദൈഃ ।
ഉപോപവിഷ്ടൈര്നൃപതിർവൃതോ ബഭൌ സഹസ്രചക്ഷുര്ഭഗവാനിവാമരൈഃ ॥ 50 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ പ്രഥമസ്സര്ഗഃ ॥
