View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.114 Ayodhya Kanda - Sarga 114

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha chaturdaśādhikaśatatamassargaḥ ।

snigdhagambhīraghōṣēṇa syandanēnōpayānprabhuḥ ।
ayōdhyāṃ bharataḥ kṣipraṃ pravivēśa mahāyaśāḥ ॥ 1 ॥

biḍālōlūkacharitāmālīnanaravāraṇām ।
timirābhyāhatāṃ kālīmaprakāśāṃ niśāmiva ॥ 2 ॥

rāhuśatrōḥ priyāṃ patnīṃ śriyā prajvalitaprabhām ।
grahēṇābhyutthitēnaikāṃ rōhiṇīmiva pīḍitām ॥ 3 ॥

alpōṣṇakṣubdhasalilāṃ gharmōttaptavihaṅgamām ।
līnamīnajhaṣagrāhāṃ kṛśāṃ girinadīmiva ॥ 4 ॥

vidhūmāmiva hēmābhāmadhvarāgnē ssamutthitām ।
havirabhyukṣitāṃ paśchāchChikhāṃ vipralayaṃ gatām ॥ 5 ॥

vidhvastakavachāṃ rugṇagajavājirathadhvajām ।
hatapravīrāmāpannāṃ chamūmiva mahāhavē ॥ 6 ॥

saphēnāṃ sasvanāṃ bhūtvā sāgarasya samutthitām ।
praśāntamārutōddhūtāṃ jalōrmimiva nissvanām ॥ 7 ॥

tyaktāṃ yajñāyudhaiḥ sarvairabhirūpaiścha yājakaiḥ ।
sutyākālē sunirvṛttē vēdiṃ gataravāmiva ॥ 8 ॥

gōṣṭhamadhyē sthitāmārtāmacharantīṃ tṛṇaṃ navam ।
gōvṛṣēṇa parityaktāṃ gavāṃ paktimivōtsukām ॥ 9 ॥

prabhākarādyai ssusnigdhaiḥ prajvaladbhirivōttamaiḥ ।
viyuktāṃ maṇibhirjātyairnavāṃ muktāvalīmiva ॥ 10 ॥

sahasā chalitāṃ sthānānmahīṃ puṇyakṣayādgatām ।
saṃvṛtadyutivistārāṃ tārāmiva divaśchyutām ॥ 11 ॥

puṣpanaddhāṃ vasantāntē mattabhramaranāditām ।
drutadāvāgni vipluṣṭāṃ klāntāṃ vanalatāmiva ॥ 12 ॥

sammūḍhanigamāṃstabdhāṃ saṅkṣiptavipaṇāpaṇām ।
prachChannaśaśinakṣatrāṃ dyāmivāmbudharairvṛtām ॥ 13 ॥

kṣīṇapānōttamairbhagnaiḥ śarāvairabhisaṃvṛtām ।
hataśauṇḍāmiva dhvastāṃṃ pānabhūmimasaṃskṛtām ॥ 14 ॥

vṛkṇabhūmitalāṃ nimnāṃ vṛkṇapātraissamāvṛtām ।
upayuktōdakāṃ bhagnāṃ prapāṃ nipatitāmiva ॥ 15 ॥

vipulāṃ vitatāṃ chaiva yuktapāśāṃ tarasvinām ।
bhūmau bāṇairviniṣkṛttāṃ patitāṃ jyāmivāyudhāt ॥ 16 ॥

sahasā yuddhaśauṇḍēna hayārōhēṇa vāhitām ।
nihatāṃ pratisainyēna vaḍavāmiva pātitām ॥ 17 ॥

śuṣkatōyāṃ mahāmatsyaiḥ kūrmaiścha bahubhirvṛtām ।
prabhinnataṭavistīrṇāṃ vāpīmiva hṛtōtpalām ॥ 18 ॥

puruṣasyāprahṛṣṭasya pratiṣiddhānulēpanām ।
santaptāmiva śōkēna gātrayaṣṭimabhūṣaṇām ॥ 19 ॥

prāvṛṣi pravigāḍhāyāṃ praviṣṭasyābhramaṇḍalam ।
prachChannāṃ nīlajīmūtairbhāskarasya prabhāmiva ॥ 20 ॥

bharatastu rathastha ssan śrīmāndaśarathātmajaḥ ।
vāhayantaṃ rathaśrēṣṭhaṃ sārathiṃ vākyamabravīt ॥ 21 ॥

kiṃ nu khalvadya gambhīrō mūrChitō na niśamyatē ।
yathāpuramayōdhyāyāṃ gītavāditranisvanaḥ ॥ 22 ॥

vāruṇīmadagandhaścha mālyagandhaścha mūrChitaḥ ।
dhūpitāgurugandhaścha na pravāti samantataḥ ॥ 23 ॥

yānapravaraghōṣaścha snigdhaścha hayanisvanaḥ ।
pramattagajanādaścha mahāṃścha rathanisvanaḥ ॥ 24 ॥

nēdānīṃ śrūyatē puryāmasyāṃ rāmē vivāsitē ।
chandanāgarugandhāṃścha mahārhāścha navasrajaḥ ।
gatē hi rāmē taruṇā ssantaptā nōpabhuñjatē ॥ 25 ॥

bahiryātrāṃ na gachChanti chitramālyadharā narāḥ ।
nōtsavā ssampravartantē rāmaśōkārditē purē ॥ 26 ॥

saha nūnaṃ mama bhrātrā purasyāsya dyutirgatā ।
na hi rājatyayōdhyēyaṃ sāsārēvārjunī kṣapā ॥ 27 ॥

kadā nu khalu mē bhrātā mahōtsava ivā'gataḥ ।
janayiṣyatyayōdhyāyāṃ harṣaṃ grīṣma ivāmbudaḥ ॥ 28 ॥

taruṇaiśchāruvēṣaiścha narairunnatagāmibhiḥ ।
sampatadbhirayōdhyāyāṃ nābhibhānti mahāpathāḥ ॥ 29 ॥

ēvaṃ bahuvidhaṃ jalpanvivēśa vasatiṃ pituḥ ।
tēna hīnāṃ narēndrēṇa siṃhahīnāṃ guhāmiva ॥ 30 ॥

tadā tadantaḥ puramuñjhitaprabhaṃ surairivōtsṛṣṭamabhāskaraṃ dinam ।
nirīkṣya sarvaṃ tu viviktamātmavānmumōcha bāṣpaṃ bharataḥ suduḥkhitaḥ ॥ 31 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē chaturdaśādhikaśatatamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: