ஶ்ரீமத்³வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்⁴யாகாண்ட³ம் ।
அத² ஏகவிம்ஶஸ்ஸர்க:³ ।
ததா² து விலபந்தீம் தாம் கௌஸல்யாம் ராமமாதரம் ।
உவாச லக்ஷ்மணோ தீ³னஸ்தத்காலஸத்³ருஶம் வச: ॥ 1 ॥
ந ரோசதே மமாப்யேததா³ர்யே யத்³ராக⁴வோ வனம் ।
த்யக்த்வா ராஜ்யஶ்ரியம் க³ச்சே²த் ஸ்த்ரியா வாக்யவஶம் க³த: ॥ 2 ॥
விபரீதஶ்ச வ்ருத்³த⁴ஶ்ச விஷயைஶ்ச ப்ரத⁴ர்ஷித: ।
ந்ருப: கிமிவ ந ப்³ரூயாச்சோத்³யமானஸ்ஸமன்மத:² ॥ 3 ॥
நாஸ்யாபராத⁴ம் பஶ்யாமி நாபி தோ³ஷம் ததா²வித⁴ம் ।
யேன நிர்வாஸ்யதே ராஷ்ட்ராத்³வனவாஸாய ராக⁴வ: ॥ 4 ॥
ந தம் பஶ்யாம்யஹம் லோகே பரோக்ஷமபி யோ நர: ।
ஸ்வமித்ரோபி நிரஸ்தோபி யோஸ்ய தோ³ஷமுதா³ஹரேத் ॥ 5 ॥
தே³வகல்பம்ருஜும் தா³ந்தம் ரிபூணாமபி வத்ஸலம் ।
அவேக்ஷமாண: கோ த⁴ர்மம் த்யஜேத்புத்ரமகாரணாத் ॥ 6 ॥
ததி³த³ம் வசனம் ராஜ்ஞ:புனர்பா³ல்யமுபேயுஷ: ।
புத்ர: கோ ஹ்ருத³யே குர்யாத்³ராஜவ்ருத்தமனுஸ்மரன் ॥ 7 ॥
யாவதே³வ ந ஜானாதி கஶ்சித³ர்த²மிமம் நர: ।
தாவதே³வ மயா ஸார்த⁴மாத்மஸ்த²ம் குரு ஶாஸனம் ॥ 8 ॥
மயா பார்ஶ்வே ஸத⁴னுஷா தவ கு³ப்தஸ்ய ராக⁴வ ।
க ஸ்ஸமர்தோ²தி⁴கம் கர்தும் க்ருதாந்தஸ்யேவ திஷ்ட²த: ॥ 9 ॥
நிர்மனுஷ்யாமிமாம் க்ருத்ஸ்னாமயோத்⁴யாம் மனுஜர்ஷப⁴ ।
கரிஷ்யாமி ஶரைஸ்தீக்ஷ்ணைர்யதி³ ஸ்தா²ஸ்யதி விப்ரியே ॥ 1௦ ॥
ப⁴ரதஸ்யாத² பக்ஷ்யோ வா யோ வாஸ்ய ஹிதமிச்ச²தி ।
ஸர்வானேதான்வதி⁴ஷ்யாமி ம்ருது³ர்ஹி பரிபூ⁴யதே ॥ 11 ॥
ப்ரோத்ஸாஹிதோயம் கைகேய்யா ஸ து³ஷ்டோ யதி³ ந: பிதா ।
அமித்ரபூ⁴தோ நிஸ்ஸங்க³ம் வத்⁴யதாம் ப³த்⁴யதாமபி ॥ 12 ॥
கு³ரோரப்யவலிப்தஸ்ய கார்யாகார்யமஜானத: ।
உத்பத²ம் ப்ரதிபன்னஸ்ய கார்யம் ப⁴வதி ஶாஸனம் ॥ 13 ॥
ப³லமேஷ கிமாஶ்ரித்ய ஹேதும் வாபுருஷர்ஷப⁴ ।
தா³துமிச்ச²தி கைகேய்யை ராஜ்யம் ஸ்தி²தமித³ம் தவ ॥ 14 ॥
த்வயா சைவ மயா சைவ க்ருத்வா வைரமனுத்தமம் ।
காஸ்ய ஶக்திஶ்ஶ்ரியம் தா³தும் ப⁴ரதாயாரிஶாஸன ॥ 15 ॥
அனுரக்தோஸ்மி பா⁴வேன ப்⁴ராதரம் தே³வி தத்த்வத: ।
ஸத்யேன த⁴னுஷா சைவ த³த்தேனேஷ்டேன தே ஶபே ॥ 16 ॥
தீ³ப்தமக்³னிமரண்யம் வா யதி³ ராம: ப்ரவேக்ஷ்யதி ।
ப்ரவிஷ்டம் தத்ர மாம் தே³வி த்வம் பூர்வமவதா⁴ரய ॥ 17 ॥
ஹராமி வீர்யாத்³து³:க²ம் தே தம ஸ்ஸூர்ய இவோதி³த: ।
தே³வீ பஶ்யது மே வீர்யம் ராக⁴வஶ்சைவ பஶ்யது ॥ 18 ॥
ஏதத்து வசனம் ஶ்ருத்வா லக்ஷ்மணஸ்ய மஹாத்மன: ।
உவாச ராமம் கௌஶல்யா ருத³ந்தீ ஶோகலாலஸா ॥ 19 ॥
ப்⁴ராதுஸ்தே வத³த: புத்ர லக்ஷ்மணஸ்ய ஶ்ருதம் த்வயா ।
யத³த்ரானந்தரம் கார்யம் குருஷ்வ யதி³ ரோசதே ॥ 2௦ ॥
ந சாத⁴ர்ம்யம் வச ஶ்ருத்வா ஸபத்ன்யா மம பா⁴ஷிதம் ।
விஹாய ஶோகஸந்தப்தாம் க³ந்துமர்ஹஸி மாமித: ॥ 21 ॥
த⁴ர்மஜ்ஞ யதி³ த⁴ர்மிஷ்டோ² த⁴ர்மம் சரிதுமிச்ச²ஸி ।
ஶுஶ்ரூஷ மாமிஹஸ்த²ஸ்த்வம் சர த⁴ர்மமனுத்தமம் ॥ 22 ॥
ஶுஶ்ரூஷுர்ஜனநீம் புத்ர ஸ்வக்³ருஹே நியதோ வஸன் ।
பரேண தபஸா யுக்த: காஶ்யபஸ்த்ரிதி³வம் க³த: ॥ 23 ॥
யதை²வ ராஜா பூஜ்யஸ்தே கௌ³ரவேண ததா²ஸ்ம்யஹம் ।
த்வாம் நாஹமனுஜானாமி ந க³ந்தவ்யமிதோ வனம் ॥ 24 ॥
த்வத்³வியோகா³ன்ன மே கார்யம் ஜீவிதேன ஸுகே²ன வா ।
த்வயா ஸஹ மம ஶ்ரேயஸ்த்ருணானாமபி ப⁴க்ஷணம் ॥ 25 ॥
யதி³ த்வம் யாஸ்யஸி வனம் த்யக்த்வா மாம் ஶோகலாலஸாம் ।
அஹம் ப்ராயமிஹாஸிஷ்யே ந ஹி ஶக்ஷ்யாமி ஜீவிதும் ॥ 26 ॥
ததஸ்த்வம் ப்ராப்ஸ்யஸே புத்ர நிரயம் லோகவிஶ்ருதம் ।
ப்³ரஹ்மஹத்யாமிவாத⁴ர்மாத்ஸமுத்³ர ஸ்ஸரிதாம் பதி: ॥ 27 ॥
விலபந்தீம் ததா² தீ³னாம் கௌஸல்யாம் ஜனநீம் தத: ।
உவாச ராமோ த⁴ர்மாத்மா வசனம் த⁴ர்மஸம்ஹிதம் ॥ 28 ॥
நாஸ்தி ஶக்தி: பிதுர்வாக்யம் ஸமதிக்ரமிதும் மம ।
ப்ரஸாத³யே த்வாம் ஶிரஸா க³ந்துமிச்சா²ம்யஹம் வனம் ॥ 29 ॥
ருஷிணா ச பிதுர்வாக்யம் குர்வதா வ்ரதசாரிணா ।
கௌ³ர்ஹதா ஜானதா த⁴ர்மம் கண்டு³னாபி விபஶ்சிதா ॥ 3௦ ॥
அஸ்மாகம் ச குலே பூர்வம் ஸக³ரஸ்யாஜ்ஞயா பிது: ।
க²னத்³பி⁴ஸ்ஸாக³ரைர்பூ⁴மிமவாப்தஸ்ஸுமஹான்வத:⁴ ॥ 31 ॥
ஜாமத்³க்³ன்யேன ராமேண ரேணுகா ஜனநீ ஸ்வயம் ।
க்ருத்தா பரஶுனாரண்யே பிதுர்வசனகாரிணா ॥ 32 ॥
ஏதைரன்யைஶ்ச ப³ஹுபி⁴ர்தே³வி தே³வஸமை: க்ருதம் ।
பிதுர்வசனமக்லீப³ம் கரிஷ்யாமி பிதுர்ஹிதம் ॥ 33 ॥
ந க²ல்வேதன்மயைகேன க்ரியதே பித்ருஶாஸனம் ।
ஏதைரபி க்ருதம் தே³வி யே மயா தவ கீர்திதா: ॥ 34 ॥
நாஹம் த⁴ர்மமபூர்வம் தே ப்ரதிகூலம் ப்ரவர்தயே ।
பூர்வைரயமபி⁴ப்ரேதோ க³தோ மார்கோ³னுக³ம்யதே ॥ 35 ॥
ததே³தத்து மயா கார்யம் க்ரியதே பு⁴வி நான்யதா² ।
பிதுர்ஹி வசனம் குர்வன்ன கஶ்சின்னாம ஹீயதே ॥ 36 ॥
தாமேவமுக்த்வா ஜனநீம் லக்ஷ்மணம் புனரப்³ரவீத் ।
வாக்யம் வாக்யவிதா³ம் ஶ்ரேஷ்ட²ஶ்ஶ்ரேஷ்ட²ஸ்ஸர்வத⁴னுஷ்மதாம் ॥ 37 ॥
தவ லக்ஷ்மண ஜானாமி மயி ஸ்னேஹமனுத்தமம் ।
விக்ரமம் சைவ ஸத்த்வம் ச தேஜஶ்ச ஸுது³ராஸத³ம் ॥ 38 ॥
மம மாதுர்மஹத்³து³:க²மதுலம் ஶுப⁴லக்ஷண ।
அபி⁴ப்ராயமவிஜ்ஞாய ஸத்யஸ்ய ச ஶமஸ்ய ச ॥ 39 ॥
த⁴ர்மோ ஹி பரமோ லோகே த⁴ர்மே ஸத்யம் ப்ரதிஷ்டி²தம் ।
த⁴ர்மஸம்ஶ்ரிதமேதச்ச பிதுர்வசனமுத்தமம் ॥ 4௦ ॥
ஸம்ஶ்ருத்ய ச பிதுர்வாக்யம் மாதுர்வா ப்³ராஹ்மணஸ்ய வா ।
ந கர்தவ்யம் வ்ருதா² வீர த⁴ர்மமாஶ்ரித்ய திஷ்ட²தா ॥ 41 ॥
ஸோஹம் ந ஶக்ஷ்யாமி பிதுர்னியோக³மதிவர்திதும் ।
பிதுர்ஹிவசனாத்³வீர கைகேய்யாஹம் ப்ரசோதி³த: ॥ 42 ॥
ததே³தாம் விஸ்ருஜானார்யாம் க்ஷத்ரத⁴ர்மாஶ்ரிதாம் மதிம் ।
த⁴ர்மமாஶ்ரய மா தைக்ஷ்ண்யம் மத்³பு³த்³தி⁴ரனுக³ம்யதாம் ॥ 43 ॥
தமேவமுத்த்வா ஸௌஹார்தா³த்³ப்⁴ராதரம் லக்ஷ்மணாக்³ரஜ: ।
உவாச பூ⁴ய: கௌஸல்யாம் ப்ராஞ்ஜலிஶ்ஶிரஸானத: ॥ 44 ॥
அனுமன்யஸ்வ மாம் தே³வி க³மிஷ்யந்தமிதோ வனம் ।
ஶாபிதாஸி மம ப்ராணை: குரு ஸ்வஸ்த்யயனானி மே ॥ 45 ॥
தீர்ணப்ரதிஜ்ஞஶ்ச வனாத்புனரேஷ்யாம்யஹம் புரீம் ।
யயாதிரிவ ராஜர்ஷி:புரா ஹித்வா புனர்தி³வம் ॥ 46 ॥
ஶோகஸ்ஸந்தா⁴ர்யதாம் மாத ர்ஹ்ருத³யே ஸாது⁴ மா ஶுச: ।
வனவாஸாதி³ஹைஷ்யாமி புன: க்ருத்வா பிதுர்வச: ॥ 47 ॥
த்வயா மயா ச வைதே³ஹ்யா லக்ஷ்மணேன ஸுமித்ரயா ।
பிதுர்னியோகே³ ஸ்தா²தவ்யமேஷ த⁴ர்மஸ்ஸனாதன: ॥ 48 ॥
அம்ப³ ஸம்ஹ்ருத்ய ஸம்பா⁴ரான் து³:க²ம் ஹ்ருதி³ நிக்³ருஹ்ய ச ।
வனவாஸக்ருதா பு³த்³தி⁴ர்மம த⁴ர்ம்யானு வர்த்யதாம் ॥ 49 ॥
ஏதத்³வசஸ்தஸ்ய நிஶம்ய மாதா ஸுத⁴ர்ம்யமவ்யக்³ரமவிக்லப³ம் ச ।
ம்ருதேவ ஸஞ்ஜ்ஞாம் ப்ரதிலப்⁴ய தே³வீ ஸமீக்ஷ்ய ராமம் புனரித்யுவாச ॥ 5௦ ॥
யதை²வ தே புத்ர பிதா ததா²ஹம் கு³ரு ஸ்ஸ்வத⁴ர்மேண ஸுஹ்ருத்தயா ச ।
ந த்வானுஜானாமி ந மாம் விஹாய ஸுது³:கி²தாமர்ஹஸி க³ந்துமேவம் ॥ 51 ॥
கிம் ஜீவிதேனேஹ வினா த்வயா மே லோகேன வா கிம் ஸ்வத⁴யாம்ருதேன ।
ஶ்ரேயோ முஹூர்தம் தவ ஸன்னிதா⁴னம் மமேஹ க்ருத்ஸ்னாத³பி ஜீவலோகாத் ॥ 52 ॥
நரைரிவோல்காபி⁴ரபோஹ்யமானோ மஹாகஜ³ோத்⁴வானமனுப்ரவிஷ்ட: ।
பூ⁴ய: ப்ரஜஜ்வால விலாபமேவம் நிஶம்ய ராம: கருணம் ஜனந்யா: ॥ 53 ॥
ஸ மாதரம் சைவ விஸஞ்ஜ்ஞகல்பா மார்தம் ச ஸௌமித்ரிமபி⁴ப்ரதப்தம் ।
த⁴ர்மே ஸ்தி²தோ த⁴ர்ம்யமுவாச வாக்யம் யதா² ஸ ஏவார்ஹதி தத்ர வக்தும் ॥ 54 ॥
அஹம் ஹி தே லக்ஷ்மண நித்யமேவ ஜானாமி ப⁴க்திம் ச பராக்ரமம் ச ।
மம த்வபி⁴ப்ராயமஸன்னிரீக்ஷ்ய மாத்ரா ஸஹாப்⁴யர்த³ஸி மாம் ஸுது³:க²ம் ॥ 55 ॥
த⁴ர்மார்த²காமா: க²லு தாத லோகே ஸமீக்ஷிதா த⁴ர்மப²லோத³யேஷு ।
தே தத்ர ஸர்வே ஸ்யுரஸம்ஶயம் மே பா⁴ர்யேவ வஶ்யாபி⁴மதா ஸுபுத்ரா ॥ 56 ॥
யஸ்மிம்ஸ்து ஸர்வே ஸ்யுரஸன்னிவிஷ்டா த⁴ர்மோ யத ஸ்ஸ்யாத்தது³பக்ரமேத ।
த்³வேஷ்யோ ப⁴வத்யர்த²பரோ ஹி லோகே காமாத்மதா க²ல்வபி ந ப்ரஶஸ்தா ॥ 57 ॥
கு³ருஶ்ச ராஜா ச பிதா ச வ்ருத்³த:⁴ க்ரோதா⁴த்ப்ரஹர்ஷாத்³யதி³ வாபி காமாத் ।
யத்³வ்யாதி³ஶேத்கார்யமவேக்ஷ்ய த⁴ர்மம் கஸ்தன்ன குர்யாத³ன்ருஶம்ஸவ்ருத்தி: ॥ 58 ॥
ஸ வை ந ஶக்னோமி பிது: ப்ரதிஜ்ஞா மிமாமகர்தும் ஸகலாம் யதா²வத் ।
ஸ ஹ்யாவயோஸ்தாத கு³ருர்னியோகே³ தே³வ்யாஶ்ச ப⁴ர்தா ஸ க³தி ஸ்ஸத⁴ர்ம: ॥ 59 ॥
தஸ்மின்புனர்ஜீவதி த⁴ர்மராஜே விஶேஷதஸ்ஸ்வே பதி² வர்தமானே ।
தே³வீ மயா ஸார்த⁴மிதோபக³ச்சே²த் கத²ம் ஸ்வித³ன்யா வித⁴வேவ நாரீ ॥ 6௦ ॥
ஸா மானுமன்யஸ்வ வனம் வ்ரஜந்தம் குருஷ்வ ந ஸ்ஸ்வஸ்த்யயனானி தே³வி ।
யதா² ஸமாப்தே புனராவ்ரஜேயம் யதா² ஹி ஸத்யேன புனர்யயாதி: ॥ 61 ॥
யஶோ ஹ்யஹம் கேவலராஜ்யகாரணா ந்ன ப்ருஷ்ட²த: கர்துமலம் மஹோத³யம் ।
அதீ³ர்க⁴காலே ந து தே³வி ஜீவிதே வ்ருணேவராமத்³ய மஹீமத⁴ர்மத: ॥ 62 ॥
ப்ரஸாத³யன்னரவ்ருஷப⁴ ஸ்ஸமாதரம் பராக்ரமாஜ்ஜிக³மிஷுரேவ த³ண்ட³கான் ।
அதா²னுஜம் ப்⁴ருஶமனுஶாஸ்ய த³ர்ஶனம் சகார தாம் ஹ்ருதி³ ஜனநீம் ப்ரத³க்ஷிணம் ॥ 63 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்³ராமாயணே வால்மீகீய ஆதி³காவ்யே அயோத்⁴யாகாண்டே³ ஏகவிம்ஶஸ்ஸர்க:³ ॥
