ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ චතුස්ත්රිංශස්සර්ගඃ ।
තතඃ කමලපත්රාක්ෂඃ ශ්යාමෝ නිරුපමෝ මහාන් ।
උවාච රාම ස්තං සූතං පිතුරාඛ්යාහි මාමිති ॥ 1 ॥
ස රාමප්රේෂිතඃ ක්ෂිප්රං සංතාපකලුෂේංද්රියඃ ।
ප්රවිශ්ය නෘපතිං සූතෝ නිශ්වසංතං දදර්ශ හ ॥ 2 ॥
උපරක්තමිවාදිත්යං භස්මච්ඡන්නමිවානලම් ।
තටාකමිව නිස්තෝයමපශ්යජ්ජගතීපතිම් ॥ 3 ॥
ආලෝක්ය තු මහාප්රාජ්ඤඃ පරමාකුලචේතසම් ।
රාමමේවානුශෝචංතං සූතඃ ප්රාංජලිරාසදත් ॥ 4 ॥
තං වර්ධයිත්වා රාජානං පූර්වං සූතෝ ජයාශිෂා ।
භයවික්ලබයා වාචා මංදයා ශ්ලක්ෂ්ණමබ්රවීත් ॥ 5 ॥
අයං ස පුරුෂව්යාඝ්රෝ ද්වාරි තිෂ්ඨති තේ සුතඃ ।
බ්රාහ්මණේභ්යෝ ධනං දත්වා සර්වංචෛවෝපජීවිනාම් ॥ 6 ॥
ගමිෂ්යති මහාරණ්යං තං පශ්ය ජගතීපතේ ।
වෘතං රාජගුණෛ ස්සර්වෛරාදිත්යමිව රශ්මිභිඃ ॥ 7 ॥
ස සත්යවාදී ධර්මාත්මා ගාංභීර්යාත්සාගරෝපමඃ ।
ආකාශ ඉව නිෂ්පංකෝ නරේංද්රඃ ප්රත්යුවාච තම් ॥ 8 ॥
සුමංංත්රානය මේ දාරාන් යේ කේචිදිහ මාමකාඃ ।
දාරෛඃ පරිවෘතස්සර්වෛර්ද්රෂ්ටුමිච්ඡාමි ධාර්මිකම් ॥ 9 ॥
සෝऽංතඃපුරමතීත්යෛව ස්ත්රියස්තා වාක්යමබ්රවීත් ।
ආර්යාහ්වයති වෝ රාජා ගම්යතාං තත්ර මා චිරම් ॥ 10 ॥
ඒවමුක්තාඃ ස්ත්රිය ස්සර්වාඃ සුමංත්රේණ නෘපාජ්ඤයා ।
ප්රචක්රමු ස්තද්භවනං භර්තුරාජ්ඤාය ශාසනම් ॥ 11 ॥
අර්ධසප්තශතාස්තාස්තු ප්රමදාස්තාම්රලෝචනාඃ ।
කෞසල්යාං පරිවාර්යාථ ශනෛර්ජග්මුර්ධෘතව්රතාඃ ॥ 12 ॥
ආගතේෂු ච දාරේෂු සමවේක්ෂ්ය මහීපතිඃ ।
උවාච රාජා තං සූතං සුමංත්රාऽනය මේ සුතම් ॥ 13 ॥
ස සූතෝ රාමමාදාය ලක්ෂ්මණං මෛථිලීං තදා ।
ජගාමාභිමුඛස්තූර්ණං සකාශං ජගතීපතේඃ ॥ 14 ॥
ස රාජා පුත්රමායාංතං දෘෂ්ට්වා දූරාත්කෘතාංජලිම් ।
උත්පපාතාසනාත්තූර්ණමාර්ත ස්ත්රීජනසංවෘතඃ ॥ 15 ॥
සෝऽභිදුද්රාව වේගේන රාමං දෘෂ්ට්වා විශාංපතිඃ ।
තමසංප්රාප්ය දුඃඛාර්තඃ පපාත භුවි මූර්ඡිතඃ ॥ 16 ॥
තං රාමෝऽභ්යපතත් ක්ෂිප්රං ලක්ෂ්මණශ්ච මහාරථඃ ।
විසංජ්ඤමිව දුඃඛේන සශෝකං නෘපතිං තදා ॥ 17 ॥
ස්ත්රීසහස්රනිනාදශ්ච සංජජ්ඤේ රාජවේශ්මනි ।
හා හා රාමේති සහසා භූෂණධ්වනිමූර්ඡිතඃ ॥ 18 ॥
තං පරිෂ්වජ්ය බාහුභ්යාං තාවුභෞ රාමලක්ෂ්මණෞ ।
පර්යංංකේ සීතයා සාර්ධං රුදංතඃ සමවේශයන් ॥ 19 ॥
අථ රාමෝ මුහූර්තේන ලබ්ධසංජ්ඤං මහීපතිම් ।
උවාච ප්රාංජලිර්භූත්වා ශෝකාර්ණවපරිප්ලුතම් ॥ 20 ॥
ආපෘච්ඡේ ත්වාං මහාරාජ සර්වේෂාමීශ්වරෝऽසි නඃ ।
ප්රස්ථිතං දංඩකාරණ්යං පශ්ය ත්වං කුශලේන මාම් ॥ 21 ॥
ලක්ෂ්මණං චානුජානීහි සීතා චාන්වේති මාං වනම් ।
කාරණෛර්බහුභි ස්තථ්යෛර්වාර්යමාණෞ න චේච්ඡතඃ ॥ 22 ॥
අනුජානීහි සර්වාන්නඃ ශෝකමුත්සෘජ්ය මානද ।
ලක්ෂ්මණං මාං ච සීතාං ච ප්රජාපතිරිව ප්රජාඃ ॥ 23 ॥
ප්රතීක්ෂමාණමව්යග්රමනුජ්ඤාං ජගතීපතේඃ ।
උවාච රාජා සංප්රේක්ෂ්ය වනවාසාය රාඝවම් ॥ 24 ॥
අහං රාඝව කෛකේය්යා වරදානේන මෝහිතඃ ।
අයෝධ්යායාස්ත්වමේවාද්ය භව රාජා නිගෘහ්ය මාම් ॥ 25 ॥
ඒවමුක්තෝ නෘපතිනා රාමෝ ධර්මභෘතාං වරඃ ।
ප්රත්යුවාචාංජලිං කෘත්වා පිතරං වාක්යකෝවිදඃ ॥ 26 ॥
භවාන්වර්ෂ සහස්රාය පෘථිව්යා නෘපතේ පතිඃ ।
අහං ත්වරණ්යේවත්ස්යාමි න මේ කාර්යං ත්වයාऽනෘතම් ॥ 27 ॥
නව පංච ච වර්ෂාණි වනවාසේ විහෘත්ය තේ ।
පුනඃපාදෞ ග්රහීෂ්යාමි ප්රතිජ්ඤාංතේ නරාධිප ॥ 28 ॥
රුදන්නාර්තඃ ප්රියං පුත්රං සත්යපාශේන සංයතඃ ।
කෛකේය්යා චෝද්යමානස්තු මිථෝ රාජා තමබ්රවීත් ॥ 29 ॥
ශ්රේයසේ වෘද්ධයේ තාත පුනරාගමනාය ච ।
ගච්ඡස්වාරිෂ්ටමව්යග්රඃ පංථානමකුතෝභයම් ॥ 30 ॥
න හි සත්යාත්මනස්තාත ධර්මාභිමනස ස්තව ।
විනිවර්තයිතුං බුද්ධිඃ ශක්යතේ රඝුනංදන ॥ 31 ॥
අද්ය ත්විදානීං රජනීං පුත්ර මා ගච්ඡ සර්වථා ।
ඒකාහදර්ශනේනාපි සාධු තාවච්චරාම්යහම් ॥ 32 ॥
මාතරං මාං ච සංපශ්යන් වසේමාමද්ය ශර්වරීම් ।
තර්පිත ස්සර්වකාමෛස්ත්වං ශ්වඃ කාලේ සාධයිෂ්යසි ॥ 33 ॥
දුෂ්කරං ක්රියතේ පුත්ර සර්වථා රාඝව ත්වයා ।
මත්ප්රියාර්ථං ප්රියාංස්ත්යක්ත්වා යද්යාසි විජනං වනම් ॥ 34 ॥
න චෛතන්මේ ප්රියං පුත්ර ශපේ සත්යේන රාඝව ।
ඡන්නයා චලිතස්ත්වස්මි ස්ත්රියා ඡන්නාග්නිකල්පයා ॥ 35 ॥
වංචනා යා තු ලබ්ධා මේ තාං ත්වං නිස්තර්තුමිච්ඡසි ।
අනයා වෘත්තසාදින්යා කෛකේය්යාऽභිප්රචෝදිතඃ ॥ 36 ॥
න චෛතදාශ්චර්යතමං යත්තජ්යේෂ්ඨස්සුතෝ මම ।
අපානෘතකථං පුත්ර පිතරං කර්තුමිච්ඡසි ॥ 37 ॥
අථ රාමස්තථා ශ්රුත්වා පිතුරාර්තස්ය භාෂිතම් ।
ලක්ෂ්මණේන සහ භ්රාත්රා දීනෝ වචනමබ්රවීත් ॥ 38 ॥
ප්රාප්ස්යාමි යානද්ය ගුණාන්කෝ මේ ශ්වස්තාන් ප්රදාස්යති ।
අපක්රමණමේවාතඃ සර්වකාමෛරහං වෘණේ ॥ 39 ॥
ඉයං සරාෂ්ට්රා සජනා ධනධාන්යසමාකුලා ।
මයා විසෘෂ්ටා වසුධා භරතාය ප්රදීයතාම් ॥ 40 ॥
වනවාසකෘතා බුද්ධිර්න ච මේऽද්ය චලිෂ්යති ।
යස්තුෂ්ටේන වරෝ දත්තඃ කෛකේය්යෛ වරද ත්වයා ॥ 41 ॥
දීයතාං නිඛිලේනෛව සත්යස්ත්වං භව පාර්ථිව ।
අහං නිදේශං භවතෝ යථෝක්තමනුපාලයන් ॥ 42 ॥
චතුර්දශ සමා වත්ස්යේ වනේ වනචරෛස්සහ ।
මා විමර්ශෝ වසුමතී භරතාය ප්රදීයතාම් ॥ 43 ॥
න හි මේ කාංක්ෂිතං රාජ්යං සුඛමාත්මනි වා ප්රියම් ।
යථානිදේශං කර්තුං වෛ තවෛව රඝුනංදන ॥ 44 ॥
අපගච්ඡතු තේ දුඃඛං මාභූර්බාෂ්පපරිප්ලුතඃ ।
න හි ක්ෂුභ්යති දුර්ධර්ෂඃ සමුද්රඃ සරිතාං පතිඃ ॥ 45 ॥
නෛවාහං රාජ්යමිච්ඡාමි න සුඛං න ච මේදිනීම් ।
නෛව සර්වානිමාන් කාමා න්නස්වර්ගං නෛව ජීවිතම් ॥ 46 ॥
ත්වාමහං සත්යමිච්ඡාමි නානෘතං පුරුෂර්ෂභ ।
ප්රත්යක්ෂං තව සත්යේන සුකෘතේන ච තේ ශපේ ॥ 47 ॥
න ච ශක්යං මයා තාත ස්ථාතුං ක්ෂණමපි ප්රභෝ ।
ස ශෝකං ධාරයස්වේමං න හි මේऽස්ති විපර්යයඃ ॥ 48 ॥
අර්ථිතෝ හ්යස්මි කෛකේය්යා වනං ගච්ඡේති රාඝව ।
මයා චෝක්තං ව්රජාමීති තත්සත්යමනුපාලයේ ॥ 49 ॥
මා චෝත්කංඨාං කෘථා දේව වනේ රංස්යාමහේ වයම් ।
ප්රශාංතහරිණාකීර්ණේ නානාශකුනිනාදිතේ ॥ 50 ॥
පිතා හි දෛවතං තාත දේවතානාමපි ස්මෘතම් ।
තස්මාද්දෛවතමිත්යේව කරිෂ්යාමි පිතුර්වචඃ ॥ 51 ॥
චතුර්දශසු වර්ෂේෂු ගතේෂු නරසත්තම ।
පුනර්ද්රක්ෂ්යසි මාං ප්රාප්තං සංතාපෝऽයං විමුච්යතාම් ॥ 52 ॥
යේන සංස්තංභනීයෝऽයං සර්වෝ බාෂ්පගලෝ ජනඃ ।
ස ත්වං පුරුෂශාර්දූල කිමර්ථං වික්රියාං ගතඃ ॥ 53 ॥
පුරං ච රාෂ්ට්රං ච මහී ච කේවලා මයා නිසෘෂ්ටා භරතාය දීයතාම් ।
අහං නිදේශං භවතෝऽනුපාලයන් වනං ගමිෂ්යාමි චිරාය සේවිතුම් ॥ 54 ॥
මයා නිසෘෂ්ටාං භරතෝ මහීමිමාං සශෛලෂංඩාං සපුරාං සකානනාම් ।
ශිවාං සුසීමාමනුශාස්තු කේවලං ත්වයා යදුක්තං නෘපතේ තථාස්තු තත් ॥ 55 ॥
න මේ තථා පාර්ථිව ධීයතේ මනෝ මහත්සු කාමේෂු න චාත්මනඃප්රියේ ।
යථා නිදේශේ තව ශිෂ්ටසම්මතේ ව්යපෛතු දුඃඛං තව මත්කෘතේऽනඝ ॥ 56 ॥
තදද්ය නෛවානඝ රාජ්යමව්යයං න සර්වකාමාන්න සුඛං න මෛථිලීම් ।
න ජීවිතං ත්වාමනෘතේන යෝජයන් වෘණීය සත්යං ව්රතමස්තු තේ තථා ॥ 57 ॥
ඵලානි මූලානි ච භක්ෂයන්වනේ ගිරීංශ්ච පශ්යන් සරිතස්සරාංසි ච ।
වනං ප්රවිශ්යෛව විචිත්රපාදපං සුඛී භවිෂ්යාමි තවාස්තු නිර්වෘතිඃ ॥ 58 ॥
ඒවං ස රාජා ව්යසනාභිපන්නඃ ශෝකේන දුඃඛේන ච තාම්යමානඃ ।
ආලිංග්ය පුත්රං සුවිනෂ්ටසංජ්ඤෝ මෝහං ගතෝ නෛව චිචේෂ්ට කිංංචිත් ॥ 59 ॥
දේව්යස්තත ස්සංරුරුදුස්සමේතා ස්තාං වර්ජයිත්වා නරදේවපත්නීම් ।
රුදන් සුමංත්රෝऽऽපි ජගාම මූර්ඡාං හාහාකෘතං තත්ර බභූව සර්වම් ॥ 60 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ චතුස්ත්රිංශස්සර්ගඃ ॥
