ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ചതുര്ഥസ്സര്ഗഃ ।
ഗതേഷ്വഥ നൃപോ ഭൂയഃ പൌരേഷു സഹ മംത്രിഭിഃ ।
മംത്രയിത്വാ തതശ്ചക്രേ നിശ്ചയജ്ഞസ്സനിശ്ചയമ് ॥ 1 ॥
ശ്വ ഏവ പുഷ്യോ ഭവിതാശ്വോഽഭിഷേച്യസ്തു മേ സുതഃ ।
രാമോ രാജീവതാമ്രാക്ഷോ യൌവരാജ്യ ഇതി പ്രഭുഃ ॥ 2 ॥
ഗതേഷ്വഥ നൃപോ ഭൂയഃ പൌരേഷു സഹ മംത്രിഭിഃ ।
മംത്രയിത്വാ തതശ്ചക്രേ നിശ്ചയജ്ഞസ്സനിശ്ചയമ് ॥ 3 ॥
ശ്വ ഏവ പുഷ്യോ ഭവിതാശ്വോഽഭിഷേച്യസ്തു മേ സുതഃ ।
രാമോ രാജീവതാമ്രാക്ഷോ യൌവരാജ്യ ഇതി പ്രഭുഃ ॥ 4 ॥
അഥാഽംതര്ഗൃഹമാവിശ്യ രാജാ ദശരഥസ്തദാ ।
സൂതമാമംത്രയാമാസ രാമം പുനരിഹാനയ ॥ 5 ॥
പ്രതിഗൃഹ്യ സ തദ്വാക്യം സൂതഃ പുനരുപായയൌ ।
രാമസ്യ ഭവനം ശീഘ്രം രാമമാനയിതും പുനഃ ॥ 6 ॥
ദ്വാര്സ്ഥൈരാവേദിതം തസ്യ രാമായാഽഽഗമനം പുനഃ ।
ശ്രുത്വൈവ ചാപി രാമസ്തം പ്രാപ്തം ശംകാന്വിതോഽഭവത് ॥ 7 ॥
പ്രവേശ്യ ചൈനം ത്വരിതം രാമോ വചനമബ്രവീത് ।
യദാഗമനകൃത്യം തേ ഭൂയസ്തദ്ബ്രൂഹ്യശേഷതഃ ॥ 8 ॥
തമുവാച തത സ്സൂതോ രാജാ ത്വാം ദ്രഷ്ടുമിച്ഛതി ।
ശ്രുത്വാ പ്രമാണമത്ര ത്വം ഗമനായേതരായ വാ ॥ 9 ॥
ഇതി സൂതവച ശ്ശ്രുത്വാ രാമോഽഥ ത്വരയാഽന്വിതഃ ।
പ്രയയൌ രാജഭവനം പുനര്ദ്രഷ്ടും നരേശ്വരമ് ॥ 10 ॥
തം ശ്രുത്വാ സമനുപ്രാപ്തം രാമം ദശരഥോ നൃപഃ ।
പ്രവേശയാമാസ ഗൃഹം വിവക്ഷുഃ പ്രിയമുത്തമമ് ॥ 11 ॥
പ്രവിശന്നേവ ച ശ്രീമാന്രാഘവോ ഭവനം പിതുഃ ।
ദദര്ശ പിതരം ദൂരാത്പ്രണിപത്യ കൃതാംജലിഃ ॥ 12 ॥
പ്രണമംതം സമുത്ഥാപ്യ തം പരിഷ്വജ്യ ഭൂമിപഃ ।
പ്രദിശ്യ ചാസ്മൈ രുചിരമാസനം പുനരബ്രവീത് ॥ 13 ॥
രാമ വൃദ്ധോഽസ്മി ദീര്ഘായുര്ഭുക്താ ഭോഗാ മയേപ്സിതാഃ ।
അന്നവദ്ഭിഃ ക്രതുശതൈ സ്തഥേഷ്ടം ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ ॥ 14 ॥
ജാതമിഷ്ടമപത്യം മേ ത്വമദ്യാനുപമം ഭുവി ।
ദത്തമിഷ്ടമധീതം ച മയാ പുരുഷസത്തമ ॥ 15 ॥
അനുഭൂതാനി ചേഷ്ടാനി മയാ വീര സുഖാന്യപി ।
ദേവര്ഷിപിതൃവിപ്രാണാമനൃണോഽസ്മി തഥാഽത്മനഃ ॥ 16 ॥
ന കിംചിന്മമ കര്തവ്യം തവാന്യത്രാഭിഷേചനാത് ।
അതോ യത്ത്വാമഹം ബ്രൂയാം തന്മേ ത്വം കര്തുമര്ഹസി ॥ 17 ॥
അദ്യ പ്രകൃതയസ്സർവാസ്ത്വാമിച്ഛംതി നരാധിപമ് ।
അതസ്ത്വാം യുവരാജാനമഭിഷേക്ഷ്യാമി പുത്രക ॥ 18 ॥
അപി ചാദ്യാഽശുഭാന്രാമ സ്വപ്നേ പശ്യാമി ദാരുണാന് ।
സനിര്ഘാതാ ദിവോല്കാ ച പതതീഹ മഹാസ്വനാ ॥ 19 ॥
അവഷ്ടബ്ധം ച മേ രാമ നക്ഷത്രം ദാരുണൈര്ഗ്രഹൈഃ ।
ആവേദയംതി ദൈവജ്ഞാഃ സൂര്യാംഗാരകരാഹുഭിഃ ॥ 20 ॥
പ്രായേണ ഹി നിമിത്താനാമീദൃശാനാം സമുദ്ഭവേ ।
രാജാ ഹി മൃത്യുമാപ്നോതി ഘോരാം വാഽഽപദമൃച്ഛതി ॥ 21 ॥
തദ്യാവദേവ മേ ചേതോ ന വിമുഹ്യതി രാഘവ ।
താവദേവാഭിഷിംചസ്വ ചലാ ഹി പ്രാണിനാം മതിഃ ॥ 22 ॥
അദ്യ ചംദ്രോഽഭ്യുപഗതഃ പുഷ്യാത്പൂർവം പുനർവസൂ ।
ശ്വഃ പുഷ്യയോഗം നിയതം വക്ഷ്യംതേ ദൈവചിംതകാഃ ॥ 23 ॥
തതഃ പുഷ്യേഽഭിഷിംചസ്വ മനസ്ത്വരയതീവ മാമ് ।
ശ്വസ്ത്വാഽഹമഭിഷേക്ഷ്യാമി യൌവരാജ്യേ പരംതപ ॥ 24 ॥
തസ്മാത്ത്വയാഽദ്യ പ്രഭൃതി നിശേയം നിയതാത്മനാ ।
സഹ വധ്വോപവസ്തവ്യാ ദര്ഭപ്രസ്തരശായിനാ ॥ 25 ॥
സുഹൃദശ്ചാപ്രമത്താസ്ത്വാം രക്ഷംത്വദ്യ സമംതതഃ ।
ഭവംതി ബഹു വിഘ്നാനി കാര്യാണ്യേവംവിധാനി ഹി ॥ 26 ॥
വിപ്രോഷിതശ്ച ഭരതോ യാവദേവ പുരാദിതഃ ।
താവദേവാഭിഷേകസ്തേ പ്രാപ്തകാലോ മതോ മമ ॥ 27 ॥
കാമം ഖലു സതാം വൃത്തേ ഭ്രാതാ തേ ഭരതസ്സ്ഥിതഃ ।
ജ്യേഷ്ഠാനുവര്തീ ധര്മാത്മാ സാനുക്രോശോ ജിതേംദ്രിയഃ ॥ 28 ॥
കിംതു ചിത്തം മനുഷ്യാണാമനിത്യമിതി മേ മതിഃ ।
സതാം ച ധര്മനിത്യാനാം കൃതശോഭി ച രാഘവ ॥ 29 ॥
ഇത്യുക്ത സ്സോഽഭ്യനുജ്ഞാത ശ്ശ്വോഭാവിന്യഭിഷേചനേ ।
വ്രജേതി രാമഃ പിതരമഭിവാദ്യാഭ്യയാദ്ഗൃഹമ് ॥ 30 ॥
പ്രവിശ്യ ചാത്മനോ വേശ്മരാജ്ഞോദ്ദിഷ്ടേഽഭിഷേചനേ ।
തത്ക്ഷണേന വിനിര്ഗമ്യ മാതുരംതപുരം യയൌ ॥ 31 ॥
തത്ര താം പ്രവണാമേവ മാതരം ക്ഷൌമവാസിനീമ് ।
വാഗ്യതാം ദേവതാഗാരേ ദദര്ശാഽഽയാചതീം ശ്രിയമ് ॥ 32 ॥
പ്രാഗേവ ചാഗതാ തത്ര സുമിത്രാ ലക്ഷ്മണ സ്തഥാ ।
സീതാ ചാനായിതാ ശ്രുത്വാ പ്രിയം രാമാഭിഷേചനമ് ॥ 33 ॥
തസ്മിന് കാലേ ഹി കൌശല്യാ തസ്ഥാവാമീലിതേക്ഷണാ ।
സുമിത്രയാഽന്വാസ്യമാനാ സീതയാ ലക്ഷ്മണേന ച ॥ 34 ॥
ശ്രുത്വാ പുഷ്യേണ പുത്രസ്യ യൌവരാജ്യാഽഭിഷേചനമ് ।
പ്രാണായാമേന പുരുഷം ധ്യായമാനാ ജനാര്ദനമ് ॥ 35 ॥
തഥാ സനിയമാമേവ സോഽഭിഗമ്യാഭിവാദ്യ ച ।
ഉവാച വചനം രാമോ ഹര്ഷയംസ്താമനിംദിതാമ് ॥ 36 ॥
അംബ പിത്രാ നിയുക്തോഽസ്മി പ്രജാപാലനകര്മണി ।
ഭവിതാ ശ്വോഽഭിഷേകോ മേ യഥാ മേ ശാസനം പിതുഃ ॥ 37 ॥
സീതയാപ്യുപവസ്തവ്യാ രജനീയം മയാ സഹ ।
ഏവമൃത്വിഗുപാധ്യായൈ സ്സഹ മാമുക്തവാന്പിതാ ॥ 38 ॥
യാനി യാന്യത്ര യോഗ്യാനി ശ്വോഭാവിന്യഭിഷേചനേ ।
താനി മേ മംഗലാന്യദ്യ വൈദേഹ്യാശ്ചൈവ കാരയ ॥ 39 ॥
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു കൌശല്യാ ചിരകാലാഭികാംക്ഷിതമ് ।
ഹര്ഷബാഷ്പകലം വാക്യമിദം രാമമഭാഷത ॥ 40 ॥
വത്സ രാമ ചിരം ജീവ ഹതാസ്തേ പരിപംഥിനഃ ।
ജ്ഞാതീന്മേ ത്വം ശ്രിയാ യുക്ത സ്സുമിത്രായാശ്ച നംദയ ॥ 41 ॥
കല്യാണേ ബത നക്ഷത്രേ മയി ജാതോഽസി പുത്രക ।
യേന ത്വയാ ദശരഥോ ഗുണൈരാരാധിതഃ പിതാ ॥ 42 ॥
അമോഘം ബത മേ ക്ഷാംതം പുരുഷേ പുഷ്കരേക്ഷണേ ।
യേയമിക്ഷ്വാകുരാജ്യശ്രീഃ പുത്ര ത്വാം സംശ്രയിഷ്യതി ॥ 43 ॥
ഇത്യേവമുക്തോ മാത്രേദം രാമോ ഭ്രാതരമബ്രവീത് ।
പ്രാംജലിം പ്രഹ്വമാസീനമഭിവീക്ഷ്യ സ്മയന്നിവ ॥ 44 ॥
ലക്ഷ്മണേമാം മയാ സാര്ധം പ്രശാധി ത്വം വസുംധരാമ് ।
ദ്വിതീയം മേഽംതരാത്മാനം ത്വാമിയം ശ്രീരുപസ്ഥിതാ ॥ 45 ॥
സൌമിത്രേ ഭുംക്ഷ്വ ഭോഗാംത്സ്വമിഷ്ടാന്രാജ്യഫലാനി ച ।
ജീവിതം ച ഹി രാജ്യം ച ത്വദര്ഥമഭികാമയേ ॥ 46 ॥
ഇത്യുക്ത്വാ ലക്ഷ്മണം രാമോ മാതരാവഭിവാദ്യ ച ।
അഭ്യനുജ്ഞാപ്യ സീതാം ച ജഗാമ സ്വം നിവേശനമ് ॥ 47 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ചതുര്ഥസ്സര്ഗഃ ॥
