શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ ચતુર્થસ્સર્ગઃ ।
ગતેષ્વથ નૃપો ભૂયઃ પૌરેષુ સહ મંત્રિભિઃ ।
મંત્રયિત્વા તતશ્ચક્રે નિશ્ચયજ્ઞસ્સનિશ્ચયમ્ ॥ 1 ॥
શ્વ એવ પુષ્યો ભવિતાશ્વોઽભિષેચ્યસ્તુ મે સુતઃ ।
રામો રાજીવતામ્રાક્ષો યૌવરાજ્ય ઇતિ પ્રભુઃ ॥ 2 ॥
ગતેષ્વથ નૃપો ભૂયઃ પૌરેષુ સહ મંત્રિભિઃ ।
મંત્રયિત્વા તતશ્ચક્રે નિશ્ચયજ્ઞસ્સનિશ્ચયમ્ ॥ 3 ॥
શ્વ એવ પુષ્યો ભવિતાશ્વોઽભિષેચ્યસ્તુ મે સુતઃ ।
રામો રાજીવતામ્રાક્ષો યૌવરાજ્ય ઇતિ પ્રભુઃ ॥ 4 ॥
અથાઽંતર્ગૃહમાવિશ્ય રાજા દશરથસ્તદા ।
સૂતમામંત્રયામાસ રામં પુનરિહાનય ॥ 5 ॥
પ્રતિગૃહ્ય સ તદ્વાક્યં સૂતઃ પુનરુપાયયૌ ।
રામસ્ય ભવનં શીઘ્રં રામમાનયિતું પુનઃ ॥ 6 ॥
દ્વાર્સ્થૈરાવેદિતં તસ્ય રામાયાઽઽગમનં પુનઃ ।
શ્રુત્વૈવ ચાપિ રામસ્તં પ્રાપ્તં શંકાન્વિતોઽભવત્ ॥ 7 ॥
પ્રવેશ્ય ચૈનં ત્વરિતં રામો વચનમબ્રવીત્ ।
યદાગમનકૃત્યં તે ભૂયસ્તદ્બ્રૂહ્યશેષતઃ ॥ 8 ॥
તમુવાચ તત સ્સૂતો રાજા ત્વાં દ્રષ્ટુમિચ્છતિ ।
શ્રુત્વા પ્રમાણમત્ર ત્વં ગમનાયેતરાય વા ॥ 9 ॥
ઇતિ સૂતવચ શ્શ્રુત્વા રામોઽથ ત્વરયાઽન્વિતઃ ।
પ્રયયૌ રાજભવનં પુનર્દ્રષ્ટું નરેશ્વરમ્ ॥ 10 ॥
તં શ્રુત્વા સમનુપ્રાપ્તં રામં દશરથો નૃપઃ ।
પ્રવેશયામાસ ગૃહં વિવક્ષુઃ પ્રિયમુત્તમમ્ ॥ 11 ॥
પ્રવિશન્નેવ ચ શ્રીમાન્રાઘવો ભવનં પિતુઃ ।
દદર્શ પિતરં દૂરાત્પ્રણિપત્ય કૃતાંજલિઃ ॥ 12 ॥
પ્રણમંતં સમુત્થાપ્ય તં પરિષ્વજ્ય ભૂમિપઃ ।
પ્રદિશ્ય ચાસ્મૈ રુચિરમાસનં પુનરબ્રવીત્ ॥ 13 ॥
રામ વૃદ્ધોઽસ્મિ દીર્ઘાયુર્ભુક્તા ભોગા મયેપ્સિતાઃ ।
અન્નવદ્ભિઃ ક્રતુશતૈ સ્તથેષ્ટં ભૂરિદક્ષિણૈઃ ॥ 14 ॥
જાતમિષ્ટમપત્યં મે ત્વમદ્યાનુપમં ભુવિ ।
દત્તમિષ્ટમધીતં ચ મયા પુરુષસત્તમ ॥ 15 ॥
અનુભૂતાનિ ચેષ્ટાનિ મયા વીર સુખાન્યપિ ।
દેવર્ષિપિતૃવિપ્રાણામનૃણોઽસ્મિ તથાઽત્મનઃ ॥ 16 ॥
ન કિંચિન્મમ કર્તવ્યં તવાન્યત્રાભિષેચનાત્ ।
અતો યત્ત્વામહં બ્રૂયાં તન્મે ત્વં કર્તુમર્હસિ ॥ 17 ॥
અદ્ય પ્રકૃતયસ્સર્વાસ્ત્વામિચ્છંતિ નરાધિપમ્ ।
અતસ્ત્વાં યુવરાજાનમભિષેક્ષ્યામિ પુત્રક ॥ 18 ॥
અપિ ચાદ્યાઽશુભાન્રામ સ્વપ્ને પશ્યામિ દારુણાન્ ।
સનિર્ઘાતા દિવોલ્કા ચ પતતીહ મહાસ્વના ॥ 19 ॥
અવષ્ટબ્ધં ચ મે રામ નક્ષત્રં દારુણૈર્ગ્રહૈઃ ।
આવેદયંતિ દૈવજ્ઞાઃ સૂર્યાંગારકરાહુભિઃ ॥ 20 ॥
પ્રાયેણ હિ નિમિત્તાનામીદૃશાનાં સમુદ્ભવે ।
રાજા હિ મૃત્યુમાપ્નોતિ ઘોરાં વાઽઽપદમૃચ્છતિ ॥ 21 ॥
તદ્યાવદેવ મે ચેતો ન વિમુહ્યતિ રાઘવ ।
તાવદેવાભિષિંચસ્વ ચલા હિ પ્રાણિનાં મતિઃ ॥ 22 ॥
અદ્ય ચંદ્રોઽભ્યુપગતઃ પુષ્યાત્પૂર્વં પુનર્વસૂ ।
શ્વઃ પુષ્યયોગં નિયતં વક્ષ્યંતે દૈવચિંતકાઃ ॥ 23 ॥
તતઃ પુષ્યેઽભિષિંચસ્વ મનસ્ત્વરયતીવ મામ્ ।
શ્વસ્ત્વાઽહમભિષેક્ષ્યામિ યૌવરાજ્યે પરંતપ ॥ 24 ॥
તસ્માત્ત્વયાઽદ્ય પ્રભૃતિ નિશેયં નિયતાત્મના ।
સહ વધ્વોપવસ્તવ્યા દર્ભપ્રસ્તરશાયિના ॥ 25 ॥
સુહૃદશ્ચાપ્રમત્તાસ્ત્વાં રક્ષંત્વદ્ય સમંતતઃ ।
ભવંતિ બહુ વિઘ્નાનિ કાર્યાણ્યેવંવિધાનિ હિ ॥ 26 ॥
વિપ્રોષિતશ્ચ ભરતો યાવદેવ પુરાદિતઃ ।
તાવદેવાભિષેકસ્તે પ્રાપ્તકાલો મતો મમ ॥ 27 ॥
કામં ખલુ સતાં વૃત્તે ભ્રાતા તે ભરતસ્સ્થિતઃ ।
જ્યેષ્ઠાનુવર્તી ધર્માત્મા સાનુક્રોશો જિતેંદ્રિયઃ ॥ 28 ॥
કિંતુ ચિત્તં મનુષ્યાણામનિત્યમિતિ મે મતિઃ ।
સતાં ચ ધર્મનિત્યાનાં કૃતશોભિ ચ રાઘવ ॥ 29 ॥
ઇત્યુક્ત સ્સોઽભ્યનુજ્ઞાત શ્શ્વોભાવિન્યભિષેચને ।
વ્રજેતિ રામઃ પિતરમભિવાદ્યાભ્યયાદ્ગૃહમ્ ॥ 30 ॥
પ્રવિશ્ય ચાત્મનો વેશ્મરાજ્ઞોદ્દિષ્ટેઽભિષેચને ।
તત્ક્ષણેન વિનિર્ગમ્ય માતુરંતપુરં યયૌ ॥ 31 ॥
તત્ર તાં પ્રવણામેવ માતરં ક્ષૌમવાસિનીમ્ ।
વાગ્યતાં દેવતાગારે દદર્શાઽઽયાચતીં શ્રિયમ્ ॥ 32 ॥
પ્રાગેવ ચાગતા તત્ર સુમિત્રા લક્ષ્મણ સ્તથા ।
સીતા ચાનાયિતા શ્રુત્વા પ્રિયં રામાભિષેચનમ્ ॥ 33 ॥
તસ્મિન્ કાલે હિ કૌશલ્યા તસ્થાવામીલિતેક્ષણા ।
સુમિત્રયાઽન્વાસ્યમાના સીતયા લક્ષ્મણેન ચ ॥ 34 ॥
શ્રુત્વા પુષ્યેણ પુત્રસ્ય યૌવરાજ્યાઽભિષેચનમ્ ।
પ્રાણાયામેન પુરુષં ધ્યાયમાના જનાર્દનમ્ ॥ 35 ॥
તથા સનિયમામેવ સોઽભિગમ્યાભિવાદ્ય ચ ।
ઉવાચ વચનં રામો હર્ષયંસ્તામનિંદિતામ્ ॥ 36 ॥
અંબ પિત્રા નિયુક્તોઽસ્મિ પ્રજાપાલનકર્મણિ ।
ભવિતા શ્વોઽભિષેકો મે યથા મે શાસનં પિતુઃ ॥ 37 ॥
સીતયાપ્યુપવસ્તવ્યા રજનીયં મયા સહ ।
એવમૃત્વિગુપાધ્યાયૈ સ્સહ મામુક્તવાન્પિતા ॥ 38 ॥
યાનિ યાન્યત્ર યોગ્યાનિ શ્વોભાવિન્યભિષેચને ।
તાનિ મે મંગલાન્યદ્ય વૈદેહ્યાશ્ચૈવ કારય ॥ 39 ॥
એતચ્છ્રુત્વા તુ કૌશલ્યા ચિરકાલાભિકાંક્ષિતમ્ ।
હર્ષબાષ્પકલં વાક્યમિદં રામમભાષત ॥ 40 ॥
વત્સ રામ ચિરં જીવ હતાસ્તે પરિપંથિનઃ ।
જ્ઞાતીન્મે ત્વં શ્રિયા યુક્ત સ્સુમિત્રાયાશ્ચ નંદય ॥ 41 ॥
કલ્યાણે બત નક્ષત્રે મયિ જાતોઽસિ પુત્રક ।
યેન ત્વયા દશરથો ગુણૈરારાધિતઃ પિતા ॥ 42 ॥
અમોઘં બત મે ક્ષાંતં પુરુષે પુષ્કરેક્ષણે ।
યેયમિક્ષ્વાકુરાજ્યશ્રીઃ પુત્ર ત્વાં સંશ્રયિષ્યતિ ॥ 43 ॥
ઇત્યેવમુક્તો માત્રેદં રામો ભ્રાતરમબ્રવીત્ ।
પ્રાંજલિં પ્રહ્વમાસીનમભિવીક્ષ્ય સ્મયન્નિવ ॥ 44 ॥
લક્ષ્મણેમાં મયા સાર્ધં પ્રશાધિ ત્વં વસુંધરામ્ ।
દ્વિતીયં મેઽંતરાત્માનં ત્વામિયં શ્રીરુપસ્થિતા ॥ 45 ॥
સૌમિત્રે ભુંક્ષ્વ ભોગાંત્સ્વમિષ્ટાન્રાજ્યફલાનિ ચ ।
જીવિતં ચ હિ રાજ્યં ચ ત્વદર્થમભિકામયે ॥ 46 ॥
ઇત્યુક્ત્વા લક્ષ્મણં રામો માતરાવભિવાદ્ય ચ ।
અભ્યનુજ્ઞાપ્ય સીતાં ચ જગામ સ્વં નિવેશનમ્ ॥ 47 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે ચતુર્થસ્સર્ગઃ ॥
