శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ చతుర్థస్సర్గః ।
గతేష్వథ నృపో భూయః పౌరేషు సహ మంత్రిభిః ।
మంత్రయిత్వా తతశ్చక్రే నిశ్చయజ్ఞస్సనిశ్చయమ్ ॥ 1 ॥
శ్వ ఏవ పుష్యో భవితాశ్వోఽభిషేచ్యస్తు మే సుతః ।
రామో రాజీవతామ్రాక్షో యౌవరాజ్య ఇతి ప్రభుః ॥ 2 ॥
గతేష్వథ నృపో భూయః పౌరేషు సహ మంత్రిభిః ।
మంత్రయిత్వా తతశ్చక్రే నిశ్చయజ్ఞస్సనిశ్చయమ్ ॥ 3 ॥
శ్వ ఏవ పుష్యో భవితాశ్వోఽభిషేచ్యస్తు మే సుతః ।
రామో రాజీవతామ్రాక్షో యౌవరాజ్య ఇతి ప్రభుః ॥ 4 ॥
అథాఽంతర్గృహమావిశ్య రాజా దశరథస్తదా ।
సూతమామంత్రయామాస రామం పునరిహానయ ॥ 5 ॥
ప్రతిగృహ్య స తద్వాక్యం సూతః పునరుపాయయౌ ।
రామస్య భవనం శీఘ్రం రామమానయితుం పునః ॥ 6 ॥
ద్వార్స్థైరావేదితం తస్య రామాయాఽఽగమనం పునః ।
శ్రుత్వైవ చాపి రామస్తం ప్రాప్తం శంకాన్వితోఽభవత్ ॥ 7 ॥
ప్రవేశ్య చైనం త్వరితం రామో వచనమబ్రవీత్ ।
యదాగమనకృత్యం తే భూయస్తద్బ్రూహ్యశేషతః ॥ 8 ॥
తమువాచ తత స్సూతో రాజా త్వాం ద్రష్టుమిచ్ఛతి ।
శ్రుత్వా ప్రమాణమత్ర త్వం గమనాయేతరాయ వా ॥ 9 ॥
ఇతి సూతవచ శ్శ్రుత్వా రామోఽథ త్వరయాఽన్వితః ।
ప్రయయౌ రాజభవనం పునర్ద్రష్టుం నరేశ్వరమ్ ॥ 10 ॥
తం శ్రుత్వా సమనుప్రాప్తం రామం దశరథో నృపః ।
ప్రవేశయామాస గృహం వివక్షుః ప్రియముత్తమమ్ ॥ 11 ॥
ప్రవిశన్నేవ చ శ్రీమాన్రాఘవో భవనం పితుః ।
దదర్శ పితరం దూరాత్ప్రణిపత్య కృతాంజలిః ॥ 12 ॥
ప్రణమంతం సముత్థాప్య తం పరిష్వజ్య భూమిపః ।
ప్రదిశ్య చాస్మై రుచిరమాసనం పునరబ్రవీత్ ॥ 13 ॥
రామ వృద్ధోఽస్మి దీర్ఘాయుర్భుక్తా భోగా మయేప్సితాః ।
అన్నవద్భిః క్రతుశతై స్తథేష్టం భూరిదక్షిణైః ॥ 14 ॥
జాతమిష్టమపత్యం మే త్వమద్యానుపమం భువి ।
దత్తమిష్టమధీతం చ మయా పురుషసత్తమ ॥ 15 ॥
అనుభూతాని చేష్టాని మయా వీర సుఖాన్యపి ।
దేవర్షిపితృవిప్రాణామనృణోఽస్మి తథాఽత్మనః ॥ 16 ॥
న కించిన్మమ కర్తవ్యం తవాన్యత్రాభిషేచనాత్ ।
అతో యత్త్వామహం బ్రూయాం తన్మే త్వం కర్తుమర్హసి ॥ 17 ॥
అద్య ప్రకృతయస్సర్వాస్త్వామిచ్ఛంతి నరాధిపమ్ ।
అతస్త్వాం యువరాజానమభిషేక్ష్యామి పుత్రక ॥ 18 ॥
అపి చాద్యాఽశుభాన్రామ స్వప్నే పశ్యామి దారుణాన్ ।
సనిర్ఘాతా దివోల్కా చ పతతీహ మహాస్వనా ॥ 19 ॥
అవష్టబ్ధం చ మే రామ నక్షత్రం దారుణైర్గ్రహైః ।
ఆవేదయంతి దైవజ్ఞాః సూర్యాంగారకరాహుభిః ॥ 20 ॥
ప్రాయేణ హి నిమిత్తానామీదృశానాం సముద్భవే ।
రాజా హి మృత్యుమాప్నోతి ఘోరాం వాఽఽపదమృచ్ఛతి ॥ 21 ॥
తద్యావదేవ మే చేతో న విముహ్యతి రాఘవ ।
తావదేవాభిషించస్వ చలా హి ప్రాణినాం మతిః ॥ 22 ॥
అద్య చంద్రోఽభ్యుపగతః పుష్యాత్పూర్వం పునర్వసూ ।
శ్వః పుష్యయోగం నియతం వక్ష్యంతే దైవచింతకాః ॥ 23 ॥
తతః పుష్యేఽభిషించస్వ మనస్త్వరయతీవ మామ్ ।
శ్వస్త్వాఽహమభిషేక్ష్యామి యౌవరాజ్యే పరంతప ॥ 24 ॥
తస్మాత్త్వయాఽద్య ప్రభృతి నిశేయం నియతాత్మనా ।
సహ వధ్వోపవస్తవ్యా దర్భప్రస్తరశాయినా ॥ 25 ॥
సుహృదశ్చాప్రమత్తాస్త్వాం రక్షంత్వద్య సమంతతః ।
భవంతి బహు విఘ్నాని కార్యాణ్యేవంవిధాని హి ॥ 26 ॥
విప్రోషితశ్చ భరతో యావదేవ పురాదితః ।
తావదేవాభిషేకస్తే ప్రాప్తకాలో మతో మమ ॥ 27 ॥
కామం ఖలు సతాం వృత్తే భ్రాతా తే భరతస్స్థితః ।
జ్యేష్ఠానువర్తీ ధర్మాత్మా సానుక్రోశో జితేంద్రియః ॥ 28 ॥
కింతు చిత్తం మనుష్యాణామనిత్యమితి మే మతిః ।
సతాం చ ధర్మనిత్యానాం కృతశోభి చ రాఘవ ॥ 29 ॥
ఇత్యుక్త స్సోఽభ్యనుజ్ఞాత శ్శ్వోభావిన్యభిషేచనే ।
వ్రజేతి రామః పితరమభివాద్యాభ్యయాద్గృహమ్ ॥ 30 ॥
ప్రవిశ్య చాత్మనో వేశ్మరాజ్ఞోద్దిష్టేఽభిషేచనే ।
తత్క్షణేన వినిర్గమ్య మాతురంతపురం యయౌ ॥ 31 ॥
తత్ర తాం ప్రవణామేవ మాతరం క్షౌమవాసినీమ్ ।
వాగ్యతాం దేవతాగారే దదర్శాఽఽయాచతీం శ్రియమ్ ॥ 32 ॥
ప్రాగేవ చాగతా తత్ర సుమిత్రా లక్ష్మణ స్తథా ।
సీతా చానాయితా శ్రుత్వా ప్రియం రామాభిషేచనమ్ ॥ 33 ॥
తస్మిన్ కాలే హి కౌశల్యా తస్థావామీలితేక్షణా ।
సుమిత్రయాఽన్వాస్యమానా సీతయా లక్ష్మణేన చ ॥ 34 ॥
శ్రుత్వా పుష్యేణ పుత్రస్య యౌవరాజ్యాఽభిషేచనమ్ ।
ప్రాణాయామేన పురుషం ధ్యాయమానా జనార్దనమ్ ॥ 35 ॥
తథా సనియమామేవ సోఽభిగమ్యాభివాద్య చ ।
ఉవాచ వచనం రామో హర్షయంస్తామనిందితామ్ ॥ 36 ॥
అంబ పిత్రా నియుక్తోఽస్మి ప్రజాపాలనకర్మణి ।
భవితా శ్వోఽభిషేకో మే యథా మే శాసనం పితుః ॥ 37 ॥
సీతయాప్యుపవస్తవ్యా రజనీయం మయా సహ ।
ఏవమృత్విగుపాధ్యాయై స్సహ మాముక్తవాన్పితా ॥ 38 ॥
యాని యాన్యత్ర యోగ్యాని శ్వోభావిన్యభిషేచనే ।
తాని మే మంగలాన్యద్య వైదేహ్యాశ్చైవ కారయ ॥ 39 ॥
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు కౌశల్యా చిరకాలాభికాంక్షితమ్ ।
హర్షబాష్పకలం వాక్యమిదం రామమభాషత ॥ 40 ॥
వత్స రామ చిరం జీవ హతాస్తే పరిపంథినః ।
జ్ఞాతీన్మే త్వం శ్రియా యుక్త స్సుమిత్రాయాశ్చ నందయ ॥ 41 ॥
కల్యాణే బత నక్షత్రే మయి జాతోఽసి పుత్రక ।
యేన త్వయా దశరథో గుణైరారాధితః పితా ॥ 42 ॥
అమోఘం బత మే క్షాంతం పురుషే పుష్కరేక్షణే ।
యేయమిక్ష్వాకురాజ్యశ్రీః పుత్ర త్వాం సంశ్రయిష్యతి ॥ 43 ॥
ఇత్యేవముక్తో మాత్రేదం రామో భ్రాతరమబ్రవీత్ ।
ప్రాంజలిం ప్రహ్వమాసీనమభివీక్ష్య స్మయన్నివ ॥ 44 ॥
లక్ష్మణేమాం మయా సార్ధం ప్రశాధి త్వం వసుంధరామ్ ।
ద్వితీయం మేఽంతరాత్మానం త్వామియం శ్రీరుపస్థితా ॥ 45 ॥
సౌమిత్రే భుంక్ష్వ భోగాంత్స్వమిష్టాన్రాజ్యఫలాని చ ।
జీవితం చ హి రాజ్యం చ త్వదర్థమభికామయే ॥ 46 ॥
ఇత్యుక్త్వా లక్ష్మణం రామో మాతరావభివాద్య చ ।
అభ్యనుజ్ఞాప్య సీతాం చ జగామ స్వం నివేశనమ్ ॥ 47 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే చతుర్థస్సర్గః ॥
