View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.4 Ayodhya Kanda - Sarga 4

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha chaturthassargaḥ ।

gatēṣvatha nṛpō bhūyaḥ paurēṣu saha mantribhiḥ ।
mantrayitvā tataśchakrē niśchayajñassaniśchayam ॥ 1 ॥

śva ēva puṣyō bhavitāśvō'bhiṣēchyastu mē sutaḥ ।
rāmō rājīvatāmrākṣō yauvarājya iti prabhuḥ ॥ 2 ॥

gatēṣvatha nṛpō bhūyaḥ paurēṣu saha mantribhiḥ ।
mantrayitvā tataśchakrē niśchayajñassaniśchayam ॥ 3 ॥

śva ēva puṣyō bhavitāśvō'bhiṣēchyastu mē sutaḥ ।
rāmō rājīvatāmrākṣō yauvarājya iti prabhuḥ ॥ 4 ॥

athā'ntargṛhamāviśya rājā daśarathastadā ।
sūtamāmantrayāmāsa rāmaṃ punarihānaya ॥ 5 ॥

pratigṛhya sa tadvākyaṃ sūtaḥ punarupāyayau ।
rāmasya bhavanaṃ śīghraṃ rāmamānayituṃ punaḥ ॥ 6 ॥

dvārsthairāvēditaṃ tasya rāmāyā''gamanaṃ punaḥ ।
śrutvaiva chāpi rāmastaṃ prāptaṃ śaṅkānvitō'bhavat ॥ 7 ॥

pravēśya chainaṃ tvaritaṃ rāmō vachanamabravīt ।
yadāgamanakṛtyaṃ tē bhūyastadbrūhyaśēṣataḥ ॥ 8 ॥

tamuvācha tata ssūtō rājā tvāṃ draṣṭumichChati ।
śrutvā pramāṇamatra tvaṃ gamanāyētarāya vā ॥ 9 ॥

iti sūtavacha śśrutvā rāmō'tha tvarayā'nvitaḥ ।
prayayau rājabhavanaṃ punardraṣṭuṃ narēśvaram ॥ 10 ॥

taṃ śrutvā samanuprāptaṃ rāmaṃ daśarathō nṛpaḥ ।
pravēśayāmāsa gṛhaṃ vivakṣuḥ priyamuttamam ॥ 11 ॥

praviśannēva cha śrīmānrāghavō bhavanaṃ pituḥ ।
dadarśa pitaraṃ dūrātpraṇipatya kṛtāñjaliḥ ॥ 12 ॥

praṇamantaṃ samutthāpya taṃ pariṣvajya bhūmipaḥ ।
pradiśya chāsmai ruchiramāsanaṃ punarabravīt ॥ 13 ॥

rāma vṛddhō'smi dīrghāyurbhuktā bhōgā mayēpsitāḥ ।
annavadbhiḥ kratuśatai stathēṣṭaṃ bhūridakṣiṇaiḥ ॥ 14 ॥

jātamiṣṭamapatyaṃ mē tvamadyānupamaṃ bhuvi ।
dattamiṣṭamadhītaṃ cha mayā puruṣasattama ॥ 15 ॥

anubhūtāni chēṣṭāni mayā vīra sukhānyapi ।
dēvarṣipitṛviprāṇāmanṛṇō'smi tathā'tmanaḥ ॥ 16 ॥

na kiñchinmama kartavyaṃ tavānyatrābhiṣēchanāt ।
atō yattvāmahaṃ brūyāṃ tanmē tvaṃ kartumarhasi ॥ 17 ॥

adya prakṛtayassarvāstvāmichChanti narādhipam ।
atastvāṃ yuvarājānamabhiṣēkṣyāmi putraka ॥ 18 ॥

api chādyā'śubhānrāma svapnē paśyāmi dāruṇān ।
sanirghātā divōlkā cha patatīha mahāsvanā ॥ 19 ॥

avaṣṭabdhaṃ cha mē rāma nakṣatraṃ dāruṇairgrahaiḥ ।
āvēdayanti daivajñāḥ sūryāṅgārakarāhubhiḥ ॥ 20 ॥

prāyēṇa hi nimittānāmīdṛśānāṃ samudbhavē ।
rājā hi mṛtyumāpnōti ghōrāṃ vā''padamṛchChati ॥ 21 ॥

tadyāvadēva mē chētō na vimuhyati rāghava ।
tāvadēvābhiṣiñchasva chalā hi prāṇināṃ matiḥ ॥ 22 ॥

adya chandrō'bhyupagataḥ puṣyātpūrvaṃ punarvasū ।
śvaḥ puṣyayōgaṃ niyataṃ vakṣyantē daivachintakāḥ ॥ 23 ॥

tataḥ puṣyē'bhiṣiñchasva manastvarayatīva mām ।
śvastvā'hamabhiṣēkṣyāmi yauvarājyē parantapa ॥ 24 ॥

tasmāttvayā'dya prabhṛti niśēyaṃ niyatātmanā ।
saha vadhvōpavastavyā darbhaprastaraśāyinā ॥ 25 ॥

suhṛdaśchāpramattāstvāṃ rakṣantvadya samantataḥ ।
bhavanti bahu vighnāni kāryāṇyēvaṃvidhāni hi ॥ 26 ॥

viprōṣitaścha bharatō yāvadēva purāditaḥ ।
tāvadēvābhiṣēkastē prāptakālō matō mama ॥ 27 ॥

kāmaṃ khalu satāṃ vṛttē bhrātā tē bharatassthitaḥ ।
jyēṣṭhānuvartī dharmātmā sānukrōśō jitēndriyaḥ ॥ 28 ॥

kintu chittaṃ manuṣyāṇāmanityamiti mē matiḥ ।
satāṃ cha dharmanityānāṃ kṛtaśōbhi cha rāghava ॥ 29 ॥

ityukta ssō'bhyanujñāta śśvōbhāvinyabhiṣēchanē ।
vrajēti rāmaḥ pitaramabhivādyābhyayādgṛham ॥ 30 ॥

praviśya chātmanō vēśmarājñōddiṣṭē'bhiṣēchanē ।
tatkṣaṇēna vinirgamya māturantapuraṃ yayau ॥ 31 ॥

tatra tāṃ pravaṇāmēva mātaraṃ kṣaumavāsinīm ।
vāgyatāṃ dēvatāgārē dadarśā''yāchatīṃ śriyam ॥ 32 ॥

prāgēva chāgatā tatra sumitrā lakṣmaṇa stathā ।
sītā chānāyitā śrutvā priyaṃ rāmābhiṣēchanam ॥ 33 ॥

tasmin kālē hi kauśalyā tasthāvāmīlitēkṣaṇā ।
sumitrayā'nvāsyamānā sītayā lakṣmaṇēna cha ॥ 34 ॥

śrutvā puṣyēṇa putrasya yauvarājyā'bhiṣēchanam ।
prāṇāyāmēna puruṣaṃ dhyāyamānā janārdanam ॥ 35 ॥

tathā saniyamāmēva sō'bhigamyābhivādya cha ।
uvācha vachanaṃ rāmō harṣayaṃstāmaninditām ॥ 36 ॥

amba pitrā niyuktō'smi prajāpālanakarmaṇi ।
bhavitā śvō'bhiṣēkō mē yathā mē śāsanaṃ pituḥ ॥ 37 ॥

sītayāpyupavastavyā rajanīyaṃ mayā saha ।
ēvamṛtvigupādhyāyai ssaha māmuktavānpitā ॥ 38 ॥

yāni yānyatra yōgyāni śvōbhāvinyabhiṣēchanē ।
tāni mē maṅgalānyadya vaidēhyāśchaiva kāraya ॥ 39 ॥

ētachChrutvā tu kauśalyā chirakālābhikāṅkṣitam ।
harṣabāṣpakalaṃ vākyamidaṃ rāmamabhāṣata ॥ 40 ॥

vatsa rāma chiraṃ jīva hatāstē paripanthinaḥ ।
jñātīnmē tvaṃ śriyā yukta ssumitrāyāścha nandaya ॥ 41 ॥

kalyāṇē bata nakṣatrē mayi jātō'si putraka ।
yēna tvayā daśarathō guṇairārādhitaḥ pitā ॥ 42 ॥

amōghaṃ bata mē kṣāntaṃ puruṣē puṣkarēkṣaṇē ।
yēyamikṣvākurājyaśrīḥ putra tvāṃ saṃśrayiṣyati ॥ 43 ॥

ityēvamuktō mātrēdaṃ rāmō bhrātaramabravīt ।
prāñjaliṃ prahvamāsīnamabhivīkṣya smayanniva ॥ 44 ॥

lakṣmaṇēmāṃ mayā sārdhaṃ praśādhi tvaṃ vasundharām ।
dvitīyaṃ mē'ntarātmānaṃ tvāmiyaṃ śrīrupasthitā ॥ 45 ॥

saumitrē bhuṅkṣva bhōgāntsvamiṣṭānrājyaphalāni cha ।
jīvitaṃ cha hi rājyaṃ cha tvadarthamabhikāmayē ॥ 46 ॥

ityuktvā lakṣmaṇaṃ rāmō mātarāvabhivādya cha ।
abhyanujñāpya sītāṃ cha jagāma svaṃ nivēśanam ॥ 47 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē chaturthassargaḥ ॥




Browse Related Categories: