śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha chaturthassargaḥ ।
gatēṣvatha nṛpō bhūyaḥ paurēṣu saha mantribhiḥ ।
mantrayitvā tataśchakrē niśchayajñassaniśchayam ॥ 1 ॥
śva ēva puṣyō bhavitāśvō'bhiṣēchyastu mē sutaḥ ।
rāmō rājīvatāmrākṣō yauvarājya iti prabhuḥ ॥ 2 ॥
gatēṣvatha nṛpō bhūyaḥ paurēṣu saha mantribhiḥ ।
mantrayitvā tataśchakrē niśchayajñassaniśchayam ॥ 3 ॥
śva ēva puṣyō bhavitāśvō'bhiṣēchyastu mē sutaḥ ।
rāmō rājīvatāmrākṣō yauvarājya iti prabhuḥ ॥ 4 ॥
athā'ntargṛhamāviśya rājā daśarathastadā ।
sūtamāmantrayāmāsa rāmaṃ punarihānaya ॥ 5 ॥
pratigṛhya sa tadvākyaṃ sūtaḥ punarupāyayau ।
rāmasya bhavanaṃ śīghraṃ rāmamānayituṃ punaḥ ॥ 6 ॥
dvārsthairāvēditaṃ tasya rāmāyā''gamanaṃ punaḥ ।
śrutvaiva chāpi rāmastaṃ prāptaṃ śaṅkānvitō'bhavat ॥ 7 ॥
pravēśya chainaṃ tvaritaṃ rāmō vachanamabravīt ।
yadāgamanakṛtyaṃ tē bhūyastadbrūhyaśēṣataḥ ॥ 8 ॥
tamuvācha tata ssūtō rājā tvāṃ draṣṭumichChati ।
śrutvā pramāṇamatra tvaṃ gamanāyētarāya vā ॥ 9 ॥
iti sūtavacha śśrutvā rāmō'tha tvarayā'nvitaḥ ।
prayayau rājabhavanaṃ punardraṣṭuṃ narēśvaram ॥ 10 ॥
taṃ śrutvā samanuprāptaṃ rāmaṃ daśarathō nṛpaḥ ।
pravēśayāmāsa gṛhaṃ vivakṣuḥ priyamuttamam ॥ 11 ॥
praviśannēva cha śrīmānrāghavō bhavanaṃ pituḥ ।
dadarśa pitaraṃ dūrātpraṇipatya kṛtāñjaliḥ ॥ 12 ॥
praṇamantaṃ samutthāpya taṃ pariṣvajya bhūmipaḥ ।
pradiśya chāsmai ruchiramāsanaṃ punarabravīt ॥ 13 ॥
rāma vṛddhō'smi dīrghāyurbhuktā bhōgā mayēpsitāḥ ।
annavadbhiḥ kratuśatai stathēṣṭaṃ bhūridakṣiṇaiḥ ॥ 14 ॥
jātamiṣṭamapatyaṃ mē tvamadyānupamaṃ bhuvi ।
dattamiṣṭamadhītaṃ cha mayā puruṣasattama ॥ 15 ॥
anubhūtāni chēṣṭāni mayā vīra sukhānyapi ।
dēvarṣipitṛviprāṇāmanṛṇō'smi tathā'tmanaḥ ॥ 16 ॥
na kiñchinmama kartavyaṃ tavānyatrābhiṣēchanāt ।
atō yattvāmahaṃ brūyāṃ tanmē tvaṃ kartumarhasi ॥ 17 ॥
adya prakṛtayassarvāstvāmichChanti narādhipam ।
atastvāṃ yuvarājānamabhiṣēkṣyāmi putraka ॥ 18 ॥
api chādyā'śubhānrāma svapnē paśyāmi dāruṇān ।
sanirghātā divōlkā cha patatīha mahāsvanā ॥ 19 ॥
avaṣṭabdhaṃ cha mē rāma nakṣatraṃ dāruṇairgrahaiḥ ।
āvēdayanti daivajñāḥ sūryāṅgārakarāhubhiḥ ॥ 20 ॥
prāyēṇa hi nimittānāmīdṛśānāṃ samudbhavē ।
rājā hi mṛtyumāpnōti ghōrāṃ vā''padamṛchChati ॥ 21 ॥
tadyāvadēva mē chētō na vimuhyati rāghava ।
tāvadēvābhiṣiñchasva chalā hi prāṇināṃ matiḥ ॥ 22 ॥
adya chandrō'bhyupagataḥ puṣyātpūrvaṃ punarvasū ।
śvaḥ puṣyayōgaṃ niyataṃ vakṣyantē daivachintakāḥ ॥ 23 ॥
tataḥ puṣyē'bhiṣiñchasva manastvarayatīva mām ।
śvastvā'hamabhiṣēkṣyāmi yauvarājyē parantapa ॥ 24 ॥
tasmāttvayā'dya prabhṛti niśēyaṃ niyatātmanā ।
saha vadhvōpavastavyā darbhaprastaraśāyinā ॥ 25 ॥
suhṛdaśchāpramattāstvāṃ rakṣantvadya samantataḥ ।
bhavanti bahu vighnāni kāryāṇyēvaṃvidhāni hi ॥ 26 ॥
viprōṣitaścha bharatō yāvadēva purāditaḥ ।
tāvadēvābhiṣēkastē prāptakālō matō mama ॥ 27 ॥
kāmaṃ khalu satāṃ vṛttē bhrātā tē bharatassthitaḥ ।
jyēṣṭhānuvartī dharmātmā sānukrōśō jitēndriyaḥ ॥ 28 ॥
kintu chittaṃ manuṣyāṇāmanityamiti mē matiḥ ।
satāṃ cha dharmanityānāṃ kṛtaśōbhi cha rāghava ॥ 29 ॥
ityukta ssō'bhyanujñāta śśvōbhāvinyabhiṣēchanē ।
vrajēti rāmaḥ pitaramabhivādyābhyayādgṛham ॥ 30 ॥
praviśya chātmanō vēśmarājñōddiṣṭē'bhiṣēchanē ।
tatkṣaṇēna vinirgamya māturantapuraṃ yayau ॥ 31 ॥
tatra tāṃ pravaṇāmēva mātaraṃ kṣaumavāsinīm ।
vāgyatāṃ dēvatāgārē dadarśā''yāchatīṃ śriyam ॥ 32 ॥
prāgēva chāgatā tatra sumitrā lakṣmaṇa stathā ।
sītā chānāyitā śrutvā priyaṃ rāmābhiṣēchanam ॥ 33 ॥
tasmin kālē hi kauśalyā tasthāvāmīlitēkṣaṇā ।
sumitrayā'nvāsyamānā sītayā lakṣmaṇēna cha ॥ 34 ॥
śrutvā puṣyēṇa putrasya yauvarājyā'bhiṣēchanam ।
prāṇāyāmēna puruṣaṃ dhyāyamānā janārdanam ॥ 35 ॥
tathā saniyamāmēva sō'bhigamyābhivādya cha ।
uvācha vachanaṃ rāmō harṣayaṃstāmaninditām ॥ 36 ॥
amba pitrā niyuktō'smi prajāpālanakarmaṇi ।
bhavitā śvō'bhiṣēkō mē yathā mē śāsanaṃ pituḥ ॥ 37 ॥
sītayāpyupavastavyā rajanīyaṃ mayā saha ।
ēvamṛtvigupādhyāyai ssaha māmuktavānpitā ॥ 38 ॥
yāni yānyatra yōgyāni śvōbhāvinyabhiṣēchanē ।
tāni mē maṅgalānyadya vaidēhyāśchaiva kāraya ॥ 39 ॥
ētachChrutvā tu kauśalyā chirakālābhikāṅkṣitam ।
harṣabāṣpakalaṃ vākyamidaṃ rāmamabhāṣata ॥ 40 ॥
vatsa rāma chiraṃ jīva hatāstē paripanthinaḥ ।
jñātīnmē tvaṃ śriyā yukta ssumitrāyāścha nandaya ॥ 41 ॥
kalyāṇē bata nakṣatrē mayi jātō'si putraka ।
yēna tvayā daśarathō guṇairārādhitaḥ pitā ॥ 42 ॥
amōghaṃ bata mē kṣāntaṃ puruṣē puṣkarēkṣaṇē ।
yēyamikṣvākurājyaśrīḥ putra tvāṃ saṃśrayiṣyati ॥ 43 ॥
ityēvamuktō mātrēdaṃ rāmō bhrātaramabravīt ।
prāñjaliṃ prahvamāsīnamabhivīkṣya smayanniva ॥ 44 ॥
lakṣmaṇēmāṃ mayā sārdhaṃ praśādhi tvaṃ vasundharām ।
dvitīyaṃ mē'ntarātmānaṃ tvāmiyaṃ śrīrupasthitā ॥ 45 ॥
saumitrē bhuṅkṣva bhōgāntsvamiṣṭānrājyaphalāni cha ।
jīvitaṃ cha hi rājyaṃ cha tvadarthamabhikāmayē ॥ 46 ॥
ityuktvā lakṣmaṇaṃ rāmō mātarāvabhivādya cha ।
abhyanujñāpya sītāṃ cha jagāma svaṃ nivēśanam ॥ 47 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē chaturthassargaḥ ॥