ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁର୍ଥସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଗତେଷ୍ଵଥ ନୃପୋ ଭୂୟଃ ପୌରେଷୁ ସହ ମଂତ୍ରିଭିଃ ।
ମଂତ୍ରୟିତ୍ଵା ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ନିଶ୍ଚୟଜ୍ଞସ୍ସନିଶ୍ଚୟମ୍ ॥ 1 ॥
ଶ୍ଵ ଏଵ ପୁଷ୍ୟୋ ଭଵିତାଶ୍ଵୋଽଭିଷେଚ୍ୟସ୍ତୁ ମେ ସୁତଃ ।
ରାମୋ ରାଜୀଵତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ୟୌଵରାଜ୍ୟ ଇତି ପ୍ରଭୁଃ ॥ 2 ॥
ଗତେଷ୍ଵଥ ନୃପୋ ଭୂୟଃ ପୌରେଷୁ ସହ ମଂତ୍ରିଭିଃ ।
ମଂତ୍ରୟିତ୍ଵା ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ନିଶ୍ଚୟଜ୍ଞସ୍ସନିଶ୍ଚୟମ୍ ॥ 3 ॥
ଶ୍ଵ ଏଵ ପୁଷ୍ୟୋ ଭଵିତାଶ୍ଵୋଽଭିଷେଚ୍ୟସ୍ତୁ ମେ ସୁତଃ ।
ରାମୋ ରାଜୀଵତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ୟୌଵରାଜ୍ୟ ଇତି ପ୍ରଭୁଃ ॥ 4 ॥
ଅଥାଽଂତର୍ଗୃହମାଵିଶ୍ୟ ରାଜା ଦଶରଥସ୍ତଦା ।
ସୂତମାମଂତ୍ରୟାମାସ ରାମଂ ପୁନରିହାନୟ ॥ 5 ॥
ପ୍ରତିଗୃହ୍ୟ ସ ତଦ୍ଵାକ୍ୟଂ ସୂତଃ ପୁନରୁପାୟୟୌ ।
ରାମସ୍ୟ ଭଵନଂ ଶୀଘ୍ରଂ ରାମମାନୟିତୁଂ ପୁନଃ ॥ 6 ॥
ଦ୍ଵାର୍ସ୍ଥୈରାଵେଦିତଂ ତସ୍ୟ ରାମାୟାଽଽଗମନଂ ପୁନଃ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଚାପି ରାମସ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଶଂକାନ୍ଵିତୋଽଭଵତ୍ ॥ 7 ॥
ପ୍ରଵେଶ୍ୟ ଚୈନଂ ତ୍ଵରିତଂ ରାମୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ୟଦାଗମନକୃତ୍ୟଂ ତେ ଭୂୟସ୍ତଦ୍ବ୍ରୂହ୍ୟଶେଷତଃ ॥ 8 ॥
ତମୁଵାଚ ତତ ସ୍ସୂତୋ ରାଜା ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରମାଣମତ୍ର ତ୍ଵଂ ଗମନାୟେତରାୟ ଵା ॥ 9 ॥
ଇତି ସୂତଵଚ ଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମୋଽଥ ତ୍ଵରୟାଽନ୍ଵିତଃ ।
ପ୍ରୟୟୌ ରାଜଭଵନଂ ପୁନର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନରେଶ୍ଵରମ୍ ॥ 10 ॥
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ରାମଂ ଦଶରଥୋ ନୃପଃ ।
ପ୍ରଵେଶୟାମାସ ଗୃହଂ ଵିଵକ୍ଷୁଃ ପ୍ରିୟମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 11 ॥
ପ୍ରଵିଶନ୍ନେଵ ଚ ଶ୍ରୀମାନ୍ରାଘଵୋ ଭଵନଂ ପିତୁଃ ।
ଦଦର୍ଶ ପିତରଂ ଦୂରାତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ୟ କୃତାଂଜଲିଃ ॥ 12 ॥
ପ୍ରଣମଂତଂ ସମୁତ୍ଥାପ୍ୟ ତଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ଭୂମିପଃ ।
ପ୍ରଦିଶ୍ୟ ଚାସ୍ମୈ ରୁଚିରମାସନଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 13 ॥
ରାମ ଵୃଦ୍ଧୋଽସ୍ମି ଦୀର୍ଘାୟୁର୍ଭୁକ୍ତା ଭୋଗା ମୟେପ୍ସିତାଃ ।
ଅନ୍ନଵଦ୍ଭିଃ କ୍ରତୁଶତୈ ସ୍ତଥେଷ୍ଟଂ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ ॥ 14 ॥
ଜାତମିଷ୍ଟମପତ୍ୟଂ ମେ ତ୍ଵମଦ୍ୟାନୁପମଂ ଭୁଵି ।
ଦତ୍ତମିଷ୍ଟମଧୀତଂ ଚ ମୟା ପୁରୁଷସତ୍ତମ ॥ 15 ॥
ଅନୁଭୂତାନି ଚେଷ୍ଟାନି ମୟା ଵୀର ସୁଖାନ୍ୟପି ।
ଦେଵର୍ଷିପିତୃଵିପ୍ରାଣାମନୃଣୋଽସ୍ମି ତଥାଽତ୍ମନଃ ॥ 16 ॥
ନ କିଂଚିନ୍ମମ କର୍ତଵ୍ୟଂ ତଵାନ୍ୟତ୍ରାଭିଷେଚନାତ୍ ।
ଅତୋ ୟତ୍ତ୍ଵାମହଂ ବ୍ରୂୟାଂ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ॥ 17 ॥
ଅଦ୍ୟ ପ୍ରକୃତୟସ୍ସର୍ଵାସ୍ତ୍ଵାମିଚ୍ଛଂତି ନରାଧିପମ୍ ।
ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ ୟୁଵରାଜାନମଭିଷେକ୍ଷ୍ୟାମି ପୁତ୍ରକ ॥ 18 ॥
ଅପି ଚାଦ୍ୟାଽଶୁଭାନ୍ରାମ ସ୍ଵପ୍ନେ ପଶ୍ୟାମି ଦାରୁଣାନ୍ ।
ସନିର୍ଘାତା ଦିଵୋଲ୍କା ଚ ପତତୀହ ମହାସ୍ଵନା ॥ 19 ॥
ଅଵଷ୍ଟବ୍ଧଂ ଚ ମେ ରାମ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ଦାରୁଣୈର୍ଗ୍ରହୈଃ ।
ଆଵେଦୟଂତି ଦୈଵଜ୍ଞାଃ ସୂର୍ୟାଂଗାରକରାହୁଭିଃ ॥ 20 ॥
ପ୍ରାୟେଣ ହି ନିମିତ୍ତାନାମୀଦୃଶାନାଂ ସମୁଦ୍ଭଵେ ।
ରାଜା ହି ମୃତ୍ୟୁମାପ୍ନୋତି ଘୋରାଂ ଵାଽଽପଦମୃଚ୍ଛତି ॥ 21 ॥
ତଦ୍ୟାଵଦେଵ ମେ ଚେତୋ ନ ଵିମୁହ୍ୟତି ରାଘଵ ।
ତାଵଦେଵାଭିଷିଂଚସ୍ଵ ଚଲା ହି ପ୍ରାଣିନାଂ ମତିଃ ॥ 22 ॥
ଅଦ୍ୟ ଚଂଦ୍ରୋଽଭ୍ୟୁପଗତଃ ପୁଷ୍ୟାତ୍ପୂର୍ଵଂ ପୁନର୍ଵସୂ ।
ଶ୍ଵଃ ପୁଷ୍ୟୟୋଗଂ ନିୟତଂ ଵକ୍ଷ୍ୟଂତେ ଦୈଵଚିଂତକାଃ ॥ 23 ॥
ତତଃ ପୁଷ୍ୟେଽଭିଷିଂଚସ୍ଵ ମନସ୍ତ୍ଵରୟତୀଵ ମାମ୍ ।
ଶ୍ଵସ୍ତ୍ଵାଽହମଭିଷେକ୍ଷ୍ୟାମି ୟୌଵରାଜ୍ୟେ ପରଂତପ ॥ 24 ॥
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵୟାଽଦ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ନିଶେୟଂ ନିୟତାତ୍ମନା ।
ସହ ଵଧ୍ଵୋପଵସ୍ତଵ୍ୟା ଦର୍ଭପ୍ରସ୍ତରଶାୟିନା ॥ 25 ॥
ସୁହୃଦଶ୍ଚାପ୍ରମତ୍ତାସ୍ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷଂତ୍ଵଦ୍ୟ ସମଂତତଃ ।
ଭଵଂତି ବହୁ ଵିଘ୍ନାନି କାର୍ୟାଣ୍ୟେଵଂଵିଧାନି ହି ॥ 26 ॥
ଵିପ୍ରୋଷିତଶ୍ଚ ଭରତୋ ୟାଵଦେଵ ପୁରାଦିତଃ ।
ତାଵଦେଵାଭିଷେକସ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ତକାଲୋ ମତୋ ମମ ॥ 27 ॥
କାମଂ ଖଲୁ ସତାଂ ଵୃତ୍ତେ ଭ୍ରାତା ତେ ଭରତସ୍ସ୍ଥିତଃ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠାନୁଵର୍ତୀ ଧର୍ମାତ୍ମା ସାନୁକ୍ରୋଶୋ ଜିତେଂଦ୍ରିୟଃ ॥ 28 ॥
କିଂତୁ ଚିତ୍ତଂ ମନୁଷ୍ୟାଣାମନିତ୍ୟମିତି ମେ ମତିଃ ।
ସତାଂ ଚ ଧର୍ମନିତ୍ୟାନାଂ କୃତଶୋଭି ଚ ରାଘଵ ॥ 29 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ ସ୍ସୋଽଭ୍ୟନୁଜ୍ଞାତ ଶ୍ଶ୍ଵୋଭାଵିନ୍ୟଭିଷେଚନେ ।
ଵ୍ରଜେତି ରାମଃ ପିତରମଭିଵାଦ୍ୟାଭ୍ୟୟାଦ୍ଗୃହମ୍ ॥ 30 ॥
ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ଚାତ୍ମନୋ ଵେଶ୍ମରାଜ୍ଞୋଦ୍ଦିଷ୍ଟେଽଭିଷେଚନେ ।
ତତ୍କ୍ଷଣେନ ଵିନିର୍ଗମ୍ୟ ମାତୁରଂତପୁରଂ ୟୟୌ ॥ 31 ॥
ତତ୍ର ତାଂ ପ୍ରଵଣାମେଵ ମାତରଂ କ୍ଷୌମଵାସିନୀମ୍ ।
ଵାଗ୍ୟତାଂ ଦେଵତାଗାରେ ଦଦର୍ଶାଽଽୟାଚତୀଂ ଶ୍ରିୟମ୍ ॥ 32 ॥
ପ୍ରାଗେଵ ଚାଗତା ତତ୍ର ସୁମିତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସ୍ତଥା ।
ସୀତା ଚାନାୟିତା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରିୟଂ ରାମାଭିଷେଚନମ୍ ॥ 33 ॥
ତସ୍ମିନ୍ କାଲେ ହି କୌଶଲ୍ୟା ତସ୍ଥାଵାମୀଲିତେକ୍ଷଣା ।
ସୁମିତ୍ରୟାଽନ୍ଵାସ୍ୟମାନା ସୀତୟା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ॥ 34 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁଷ୍ୟେଣ ପୁତ୍ରସ୍ୟ ୟୌଵରାଜ୍ୟାଽଭିଷେଚନମ୍ ।
ପ୍ରାଣାୟାମେନ ପୁରୁଷଂ ଧ୍ୟାୟମାନା ଜନାର୍ଦନମ୍ ॥ 35 ॥
ତଥା ସନିୟମାମେଵ ସୋଽଭିଗମ୍ୟାଭିଵାଦ୍ୟ ଚ ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାମୋ ହର୍ଷୟଂସ୍ତାମନିଂଦିତାମ୍ ॥ 36 ॥
ଅଂବ ପିତ୍ରା ନିୟୁକ୍ତୋଽସ୍ମି ପ୍ରଜାପାଲନକର୍ମଣି ।
ଭଵିତା ଶ୍ଵୋଽଭିଷେକୋ ମେ ୟଥା ମେ ଶାସନଂ ପିତୁଃ ॥ 37 ॥
ସୀତୟାପ୍ୟୁପଵସ୍ତଵ୍ୟା ରଜନୀୟଂ ମୟା ସହ ।
ଏଵମୃତ୍ଵିଗୁପାଧ୍ୟାୟୈ ସ୍ସହ ମାମୁକ୍ତଵାନ୍ପିତା ॥ 38 ॥
ୟାନି ୟାନ୍ୟତ୍ର ୟୋଗ୍ୟାନି ଶ୍ଵୋଭାଵିନ୍ୟଭିଷେଚନେ ।
ତାନି ମେ ମଂଗଲାନ୍ୟଦ୍ୟ ଵୈଦେହ୍ୟାଶ୍ଚୈଵ କାରୟ ॥ 39 ॥
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୌଶଲ୍ୟା ଚିରକାଲାଭିକାଂକ୍ଷିତମ୍ ।
ହର୍ଷବାଷ୍ପକଲଂ ଵାକ୍ୟମିଦଂ ରାମମଭାଷତ ॥ 40 ॥
ଵତ୍ସ ରାମ ଚିରଂ ଜୀଵ ହତାସ୍ତେ ପରିପଂଥିନଃ ।
ଜ୍ଞାତୀନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ଶ୍ରିୟା ୟୁକ୍ତ ସ୍ସୁମିତ୍ରାୟାଶ୍ଚ ନଂଦୟ ॥ 41 ॥
କଲ୍ୟାଣେ ବତ ନକ୍ଷତ୍ରେ ମୟି ଜାତୋଽସି ପୁତ୍ରକ ।
ୟେନ ତ୍ଵୟା ଦଶରଥୋ ଗୁଣୈରାରାଧିତଃ ପିତା ॥ 42 ॥
ଅମୋଘଂ ବତ ମେ କ୍ଷାଂତଂ ପୁରୁଷେ ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣେ ।
ୟେୟମିକ୍ଷ୍ଵାକୁରାଜ୍ୟଶ୍ରୀଃ ପୁତ୍ର ତ୍ଵାଂ ସଂଶ୍ରୟିଷ୍ୟତି ॥ 43 ॥
ଇତ୍ୟେଵମୁକ୍ତୋ ମାତ୍ରେଦଂ ରାମୋ ଭ୍ରାତରମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ପ୍ରାଂଜଲିଂ ପ୍ରହ୍ଵମାସୀନମଭିଵୀକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ମୟନ୍ନିଵ ॥ 44 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣେମାଂ ମୟା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଶାଧି ତ୍ଵଂ ଵସୁଂଧରାମ୍ ।
ଦ୍ଵିତୀୟଂ ମେଽଂତରାତ୍ମାନଂ ତ୍ଵାମିୟଂ ଶ୍ରୀରୁପସ୍ଥିତା ॥ 45 ॥
ସୌମିତ୍ରେ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାଂତ୍ସ୍ଵମିଷ୍ଟାନ୍ରାଜ୍ୟଫଲାନି ଚ ।
ଜୀଵିତଂ ଚ ହି ରାଜ୍ୟଂ ଚ ତ୍ଵଦର୍ଥମଭିକାମୟେ ॥ 46 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମୋ ମାତରାଵଭିଵାଦ୍ୟ ଚ ।
ଅଭ୍ୟନୁଜ୍ଞାପ୍ୟ ସୀତାଂ ଚ ଜଗାମ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍ ॥ 47 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଚତୁର୍ଥସ୍ସର୍ଗଃ ॥
